Nevşehir ili'nde biyolojik çeşitliliğe dayalı geleneksel bilginin belirlenmesi
Determination of traditional knowledge based on biodiversity in Nevşehir province
- Tez No: 983912
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDOĞAN ÇİÇEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Botanik, Biology, Botany
- Anahtar Kelimeler: Etnobotanik, Tıp-geleneksel, Ethnobotany, Medicine-traditional
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Nevşehir ilinde biyolojik çeşitliliğe dayalı geleneksel bilgi (BGB) sistematik bir yöntemle tespit edilmiş ve kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. Araştırma, 13 Nisan 2020 ile 5 Ekim 2021 tarihleri arasında yürütülen ve toplam 30 günü kapsayan saha çalışmaları sonucunda gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, Nevşehir iline bağlı 8 ilçedeki toplam 30 köyde incelemeler yapılmıştır. Bu süreçte, 101 erkek ve 61 kadın olmak üzere toplam 162 kişiyle yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucunda, tekrarlar hariç 142 farklı geleneksel kullanım biçimi kaydedilmiştir. Kategorik dağılım incelendiğinde bu bilgilerin; 106'sının sağlık, 14'ünün beslenme, 16'sının endüstriyel, 3'ünün tarım ve hayvancılık, 3'ünün ise diğer kullanım alanlarına ait olduğu belirlenmiştir. Saha verilerine ek olarak yapılan literatür taraması sonucunda 874 adet ek veri toplanmış ve saha verileriyle birlikte toplam 1573 ham BGB kaydı elde edilmiştir. Tekrarlar ayıklandığında ise 172 tekil geleneksel bilgi tespit edilmiştir. Bu verilerin dağılımı; 120 sağlık, 17 beslenme, 22 endüstriyel, 8 tarım ve hayvancılık, 5 diğer alanlar şeklindedir. Floristik açıdan değerlendirildiğinde, çalışma sonucunda 74 familya, 161 cins ve 188 türden oluşan bir taksonomik çeşitlilik belirlenmiştir. Bu türlerden 168'i bitki, 16'sı hayvan, 4'ü mantar olup, bunlar arasında 3 adet endemik tür yer almaktadır. En fazla tür, Asteraceae (19 takson) familyasında kaydedilmiş; bunu Rosaceae (15), Apiaceae (11), Lamiaceae (11), Fabaceae (9) ve Brassicaceae (9) familyaları takip etmiştir. Sonuç olarak, saha ve literatür verileri bir arada değerlendirildiğinde, 349 bitki, 17 hayvan ve 5 mantar türüne ait toplam 371 takson kayıt altına alınmıştır. Bu taksonlar, 86 familya ve 239 cins içerisinde sınıflandırılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, traditional knowledge (TK) based on biodiversity in Nevşehir Province was systematically identified and comprehensively evaluated. The research was conducted between 13 April 2020 and 5 October 2021, during a total of 30 days of fieldwork. Within this scope, surveys were carried out in 30 villages located in eight districts of Nevşehir. A total of 162 individuals, including 101 men and 61 women, were interviewed face-toface. As a result of these interviews, 142 different traditional uses, excluding repetitions, were recorded. According to categorical distribution, these data comprised 106 related to health, 14 to nutrition, 16 to industrial uses, 3 to agriculture and animal husbandry, and 3 to other purposes. In addition to field data, a literature review yielded 874 further records, resulting in a total of 1,573 raw TK records. After eliminating duplicates, 172 unique items of traditional knowledge were identified. These consisted of 120 in the health category, 17 in nutrition, 22 in industrial use, 8 in agriculture and animal husbandry, and 5 in other uses. From a floristic perspective, the study revealed a taxonomic diversity comprising 74 families, 161 genera, and 188 species. Among these, 168 species belonged to plants, 16 to animals, and 4 to fungi, with three endemic species identified. The highest number of taxa was recorded in the Asteraceae (19 taxa) family, followed by Rosaceae (15), Apiaceae (11), Lamiaceae (11), Fabaceae (9), and Brassicaceae (9). In conclusion, based on the combined field and literature data, a total of 371 taxa—349 plants, 17 animals, and 5 fungi—were documented, distributed across 86 families and 239 genera.
Benzer Tezler
- Nevşehir ili rotifera faunası ve mevsimsel değişimi
Rotifera fauna and seasonal changes of Nevsehir provience
MUSA KAR
- Öğrenci ve öğretmenlerin biyoçeşitlilik okuryazarlığının belirlenmesi
Determination of biodiversity literacy of students and teachers
EYLEM ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
BiyolojiNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDOĞAN ÇİÇEK
- Kapadokya-Göreme (Nevşehir) Milli Parkı'nın briyofit vejetasyonu
Bryophyte vegetation of Cappadocia-Goreme (Nevşehir) National Park
HATİCE TAŞPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
BotanikNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RECEP KARA
- Kapadokya bölgesinde (Nevşehir) kara kaplumbağası (Testudo graeca Linnaeus, 1758) üzerine biyo-ekolojik çalışmalar
Bio-ecological studies on the spur-thighed tortoise (Testudo graeca Linnaeus, 1758) in the Cappadocia region (Nevsehir)
GÖNÜL ARSLAN
- Nevşehir ilinde entomopatojen nematodların tespiti ve laboratuvar şartlarında bazı depo zararlılarına karşı biyolojik etkinliklerinin araştırılması
Determination of entomopathogenic nematodes in nevsehir and effectiveness on stored product pests under laboratory conditions
EBUBEKİR YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
ZiraatErciyes ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN CANHİLAL