Öğrenci ve öğretmenlerin biyoçeşitlilik okuryazarlığının belirlenmesi
Determination of biodiversity literacy of students and teachers
- Tez No: 998320
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDOĞAN ÇİÇEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Biyoçeşitlilik, Biyoçeşitlilik okuryazarlığı, Çevresel sürdürülebilirlik, Biodiversity, Biodiversity literacy, Sustainable environment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Biyoçeşitlilik kaybının başlıca nedenleri arasında habitat kaybı, arazi kullanım değişiklikleri, iklim değişikliği ve doğal kaynakların aşırı kullanımı yer almaktadır. Bu bağlamda biyoçeşitliliğin korunması sadece teknik bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal bir farkındalık ve eğitim meselesidir. Bu çalışma, sürdürülebilir bir geleceğin en önemli etkenlerinden biri olan“Biyoçeşitlilik Okuryazarlığı”kavramını merkeze alarak; eğitim sisteminin temel bileşenleri olan sahadaki farklı branşlarda görev yapan öğretmen ve farklı kademelerdeki öğrencilerin (4-12. sınıf) bu konudaki bilgi düzeylerini, tutumlarını ve farkındalıklarını kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın kuramsal çerçevesinde, biyoçeşitlilik kavramı sadece tür çeşitliliği olarak değil; genetik çeşitlilik ve ekosistem çeşitliliği boyutlarıyla ele alınmaktadır. Özellikle sürdürülebilirlik eğitimi ile biyoçeşitlilik arasındaki etkileşim vurgulanarak, bireylerin ekosistem hizmetlerine yönelik algılarının nasıl şekillendiği analiz edilmektedir. Eğitim sürecinin en kritik aktörleri olan öğretmenlerin bu konudaki yeterlilikleri tezin odak noktalarından birini oluşturmaktadır. Araştırma Nevşehir ilinde görev yapan farklı cinsiyet, farklı branş ve farklı kıdem yılına sahip öğretmenlerin Biyoçeşitlilik okuryazarlığını tespit etmek amacı ile yapılmıştır. Ayrıca Nevşehir ilinde farklı devlet okullarında eğitim gören 4. sınıftan 12. sınıfa kadar olan geniş bir öğrenci kitlesinin biyoçeşitlilik okuryazarlığı düzeyleri sınıf seviyesi ve cinsiyet gibi özellikler bağlamında incelenmektedir. Bu kapsamda, öğrencilerin çevreye yönelik tutumlarının akademik başarı ve sosyal çevre gibi değişkenlerle nasıl bir etkileşim içerisinde olduğu literatürdeki mevcut araştırmalarla desteklenerek tartışılmaktadır. Yöntem bölümünde ise çalışmada, biyoçeşitlilik farkındalığını ölçmeye yönelik ölçekler ve anketlere yer verilmiştir. Literatür taraması bölümünde ise hem Türkiye özelinde hem de uluslararası ölçekte yapılmış çalışmalar karşılaştırmalı olarak sunularak, biyoçeşitlilik eğitiminin dünyadaki mevcut durumu ve Türkiye'deki yansımaları değerlendirilmektedir. Sonuç olarak bu tez, biyoçeşitlilik okuryazarlığının eğitim sistemindeki müfredatın bilgi kapsamını görmemize olanak sağlamıştır. Müfredat geliştirme süreçlerinde biyoçeşitliliğin nasıl daha etkin yer alabileceği, öğretmen eğitimlerinin nasıl güncellenebileceği ve öğrencilerin doğa ile olan bağlarının nasıl güçlendirilebileceği konularında somut veriler ve çözüm yolları ortaya konulmaktadır. Bu çalışma, çevre eğitimi literatürüne katkı sağlamayı ve gelecek nesillerin ekolojik bilinçle donatılmasına rehberlik etmeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Global warming, habitat loss, and the rapid depletion of natural resources are considered among the primary causes of biodiversity decline. In this context, the conservation of biodiversity is not merely a technical issue but also a matter of social awareness and education. Centering on the concept of“Biodiversity Literacy”, which is one of the most vital factors for a sustainable future, this study aims to comprehensively examine the knowledge levels, attitudes, and awareness of the core components of the education system: teachers from various branches and students from different levels (grades 4-12). Within the theoretical framework of the research, the concept of biodiversity is addressed not only as species diversity but also through the dimensions of genetic diversity and ecosystem diversity. By emphasizing the interaction between sustainability education and biodiversity, the study analyzes how individuals' perceptions of ecosystem services are shaped. The competencies of teachers, the most critical actors in the educational process, constitute one of the focal points of this thesis. The research was conducted to determine the biodiversity literacy of teachers serving in Nevşehir province, categorized by gender, branch, and years of seniority. Furthermore, the biodiversity literacy levels of a broad student population from grades 4 to 12 in various public schools in Nevşehir are examined within the context of variables such as grade level and gender. In this scope, the interaction of students' attitudes toward the environment with variables like academic achievement and social environment is discussed, supported by existing research in the literature. In the methodology section, scales and surveys aimed at measuring biodiversity awareness are included. In the literature review section, studies conducted both specifically in Turkey and on an international scale are presented comparatively, evaluating the current state of biodiversity education globally and its reflections in Turkey. As a result, this thesis has allowed for an evaluation of the knowledge scope regarding biodiversity within the curriculum of the education system. Concrete data and solutions are presented on how biodiversity can be integrated more effectively into curriculum development processes, how teacher training can be updated, and how students' connections with nature can be strengthened. This study aims to contribute to environmental education literature and provide guidance for equipping future generations with ecological consciousness.
Benzer Tezler
- Milli değerimiz ata (Yerli) tohumu eğitimi ve bu konuda öğretmen ve öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi
Our national value ancestral (Native) seed and education: Recommendation for including the science course curriculum achievements
ZEHRA KARABAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ZiraatSakarya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BELGİN UZUN
- Fen bilimleri öğretmen adaylarının biyolojik kaçakçılık kavramına yönelik görüşleri
Science teacher prospective opinions on the concept of biological smuggli̇ng
HİLAL YİĞİT AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesiİlköğretim Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN GENÇ
- Biyoçeşitliliğimizi koruyabiliyor muyuz: Önemi ve koruma stratejileri üzerine biyoloji öğretmenlerinin yeterliliklerinin araştırılması
Are we able to conserve our biodiversity: A research on the proficiency of biology teachers over the importance and conservation strategies
MİNE SEÇKİN KURUMLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
BiyolojiGazi ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN ERKOÇ
- Bitkiler ve biyoçeşitliliğin öğretilmesine yönelik bir rehber materyal geliştirme çalışması
A study on development a resource material for teaching plants and biodiversity
HATİCE ESRA GÜNAYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN ERKOÇ
- Okul binalarının ve çevrelerinin doğa ile tasarlanmasına veya yenilenmesine yönelik yaklaşımlar
Approaches towards designing or renewing school buildings and surroundins with nature
FULYA AKTÜRK TOPUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Arel ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELDA KABULOĞLU KARAOSMAN