Holstein ve Simental ırkı sığırların metapodiumlarının morfolojik karşılaştırılması ve osteometrik indekslerinden yaş tahmini
Morphological comparison of metapodiums of Holstein and Cemental cattle and age estimation from osteometric indices
- Tez No: 984332
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER GÜRKAN DİLEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Anatomi, Anatomy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veterinerlik Anatomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Isparta ve çevresindeki mezbahalardan alınan 60 adet dişi sığıra ait metapodium kemiklerinin osteometrik ölçümleri kullanılarak yaş tahmini yapılmıştır. Kemiklerin hazırlanmasında, üzerlerindeki yumuşak dokular %3'lük hidrojen peroksit çözeltisinde 72 saat bekletilerek temizlenmiş ve ardından oda sıcaklığında 48 saat kurutulmuştur. Kemiklerin her birine yaş grubu, kemik türü ve birey numarası içeren tanımlayıcı etiketler yapıştırılmıştır. Ölçümler, dijital kumpasla milimetre hassasiyetinde ve üç kez tekrarlanarak ortalamaları alınmış; osteometrik parametreler literatürde kabul gören standart referans noktalarından gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, kemik uzunluğu, genişliği ve çapı gibi ölçümlerle birlikte, kemiklerin yaşa bağlı değişimlerini daha hassas değerlendirmek amacıyla 20 farklı osteometrik indeks hesaplanmış ve mutlak boyutlardaki bireysel farklılıkların etkisini minimize ederek yaşa özgü morfolojik değişimleri ortaya koymayı hedeflemiştir. Bulgular, osteometrik ölçümlerin birbirleriyle yüksek pozitif korelasyonlar sergilediğini göstermiş; bu da kemiklerin büyüme ve gelişim süreçlerinin koordineli ve sistematik olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, bazı indekslerin kemik uzunluğu ile ters yönlü korelasyon göstermesi, kemiklerin yaş ilerledikçe daha uzun ancak göreceli olarak daha ince bir yapı kazanma eğiliminde olduğunu göstermiştir. Yaş gruplarına göre yapılan karşılaştırmalarda, metapodium kemiklerinde uzunluk ve çap ölçümlerinde anlamlı artışlar tespit edilmiş; özellikle 1'den 5 yaşa kadar kemiklerin boyutsal gelişimi net olarak ortaya konmuştur. Bu sonuçlar, önceki çalışmalarla uyumludur ve sığır kemik gelişiminin dinamiklerini doğrulamaktadır. Araştırmada kullanılan metodolojik yaklaşım; dijital kumpasla ölçümlerin üç kez tekrarlanması, laboratuvar ortamında kemiklerin uygun koşullarda hazırlanması ve 20 farklı indeksin hesaplanması, verilerin güvenilirliği ve geçerliliğini artırmıştır. Bununla birlikte, çalışma yalnızca dişi bireylerle sınırlandırıldığı için cinsiyetler arası karşılaştırma yapılamamış, bu durum ileride yapılacak araştırmalar için bir öneri olarak sunulmuştur. Bu çalışma, osteometrik indekslerin yaş tahmininde güvenilir, pratik ve tekrarlanabilir göstergeler olduğunu ortaya koymuş, veteriner anatomi, zooarkeoloji, adli bilimler ve hayvan yetiştiriciliği alanlarında uygulama potansiyelini vurgulamıştır. Metapodium kemiklerinin hem arkeolojik hem de adli bilimlerde yaş tayini için ideal materyaller olduğu, iyi korunmaları ve yaşa bağlı morfometrik değişikliklerin net olması nedeniyle özellikle belirtilmiştir. Ayrıca, yaş tahmini çalışmalarında tür ve cinsiyetin dikkate alınması gerekliliği vurgulanmış, ileri analizlerin radyolojik ve histolojik yöntemlerle desteklenmesi ve yapay zekâ temelli modellemelerin geliştirilmesi önerilmiştir. Yaş belirleme çalışmalarında güvenilir bir yöntem sunan sığır metapodium kemiklerinin osteometrik ölçümleri ve indeksleri, bu konuda yapılacak araştırmalar için de sağlam bir temel oluşturacaktır.
Özet (Çeviri)
In this study, age was estimated using osteometric measurements of metapodium bones from 60 female cattle collected from slaughterhouses in Isparta and the surrounding area. During bone preparation, the bones were cleaned of their soft tissues by soaking them in a 3% hydrogen peroxide solution for 72 hours and then dried at room temperature for 48 hours. Identifying labels were attached to each bone, indicating age group, bone type, and individual number. Measurements were taken with a digital caliper to millimeter precision, repeated three times, and averaged. Osteometric parameters were calculated from standard reference points accepted in the literature. In this study, 20 different osteometric indices were calculated to more accurately assess age-related changes in bones, along with measurements such as bone length, width, and diameter. The aim was to reveal age- specific morphological changes by minimizing the influence of individual differences in absolute dimensions. The findings showed that osteometric measurements exhibited high positive correlations with each other, demonstrating that bone growth and development processes are coordinated and systematic. However, the inverse correlation of some indices with bone length indicated that bones tend to become longer but relatively thinner with age. Comparisons across age groups revealed significant increases in length and diameter measurements of metapodium bones, clearly demonstrating dimensional development, particularly between ages 1 and 5. These results are consistent with previous studies and confirm the dynamics of bone development in cattle. The methodological approach employed in this study—three repeated digital caliper measurements, appropriate laboratory preparation of bones, and calculation of 20 different indices—enhanced the reliability and validity of the data. However, because the study was limited to females, comparisons between sexes were not possible, and this is offered as a recommendation for future research. This study demonstrated that osteometric indices are reliable, practical, and reproducible indicators of age estimation, highlighting their potential for application in veterinary anatomy, zoo archaeology, forensic science, and animal husbandry. Metapodium bones are particularly well- preserved and clearly visible agerelated morphometric changes, making them ideal materials for both archaeological and forensic age determination. Furthermore, the need to consider species and sex in age estimation studies is emphasized, and it is recommended that advanced analyses be supported by radiological and histological methods and that artificial intelligencebased modelling be developed. Osteometric measurements and indices of bovine metapodium bones, which offer a reliable method for age determination, will also provide a solid basis for future research on this topic.
Benzer Tezler
- Orta Anadolu şartlarında açıkta besiye alınan siyah alaca, esmer ve simental ırkı sığırların besi performanslarının karşılaştırılması
Comparison of the fattening performance of holstein friesian, brown swiss and simmental breed cattle in feedlot at Middle Anatolian condition
ERTUĞRUL ASLAN
- Azerbaycan'ın Bakü şehrı̇ndekı̇ sığırların dış parazı̇tlerı̇nı̇n belı̇rlenmesı̇ üzerı̇ne çalışmalar
Studies on the determination of ectoparasites in cattle in Bakü, Azerbaijan
ASMA SEMASSEL
- Derinkuyu yöresinde sığırlarda fascıola hepatıca prevalansının copro-ELISA ve dışkı muayene yöntemleriyle araştırılması
the investigation of fasciola hepatica prevalence in cattle by copro-ELISA and stool examination techniques around derinkuyu region
MURAT ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Veteriner HekimliğiErciyes ÜniversitesiVeterinerlik Parazitolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPARSLAN YILDIRIM
- Konya yöresi sığırlarında theileriosis etkenlerinin yayılışı ve vektör kenelerin tesbiti
Başlık çevirisi yok
EROL HANDEMİR
- Ankara Çubuk yöresinde tropikal Theileriosis'e karşı aşılanan sığırlarda aşılama sonrası seroepidemiyolojik çalışmalar
Post-vaccination seroepidemiological studies on the cattle vaccinated againts tropical Theileriosis in Çubuk region, Ankara
NACİ YAMAN
Doktora
Türkçe
1998
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiParazitoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAYRAM ALİ YUKARI