Üniversite öğrencilerinde cinsel sağlık okuryazarlığı ile AIDS'e yönelik tutumları arasındaki ilişkide AIDS bilgi düzeyinin aracılık etkisinin ve cinsiyetin düzenleyici rolünün araştırılması
Investigation of the mediating effect of AIDS knowledge level and the moderating role of gender in the relationship between sexual health literacy and attitudes toward AIDS among university students
- Tez No: 984348
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CAHİDE ÇEVİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: AIDS/HIV, Cinsel Sağlık Okuryazarlık, Bilgi, Tutum, Cinsiyet, Düzenleyici Etki, Aracı Etki, AIDS/HIV, Sexual Health Literacy, Knowledge, Attitude, Gender, Moderating Effect, Mediating Effect
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
HIV, bağışıklık sistemini hedef alan bir retrovirüs olup tedavi edilmediğinde AIDS'e yol açması nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Cinsel sağlık okuryazarlığı, bireylerin cinsel sağlık sorunlarını fark etmeleri, önlem almaları ve doğru bilgiye ulaşmaları açısından kritik bir öneme sahiptir. Doğru bilgi düzeyi, AIDS'li bireylere yönelik tutumları etkileyebileceğinden, cinsel sağlık okuryazarlığının artırılmasıyla hem bulaşıcı hastalıklardan korunmak hem de olumsuz tutumları değiştirmek mümkün olabilir. Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin cinsel sağlık okuryazarlığı ile AIDS'e yönelik bilgi ve tutum düzeyleri incelendi, cinsel sağlık okuryazarlığı AIDS tutumu ilişkisinde AIDS bilgi düzeyinin aracılık etkisi ve cinsiyetin düzenleyici rolü araştırıldı. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki çalışma, 1 Aralık 2024 – 1 Haziran 2025 tarihleri arasında Afyon Kocatepe Üniversitesi'nde sağlık alanı dışındaki bölümlerde eğitim gören öğrencilerle yürütüldü. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, AIDS Bilgi Ölçeği, AIDS Tutum Ölçeği ve Cinsel Sağlık Okuryazarlık Ölçeği ile toplandı. Veri analizi IBM SPSS 25.0 ve Hayes'in PROCESS makro (Model 59, Versiyon 4.1) programı kullanılarak yapıldı. Çalışmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 21,33±2,21'dir. Öğrencilerin cinsel sağlık okuryazarlığı puan ortalaması 54,91±10,85; AIDS bilgi puan ortalaması 15,04±2,89; AIDS tutum puan ortalaması ise 51,62±11,02 olarak bulundu. Aracılık etkisine ilişkin bootstrap analizleri, cinsel sağlık okuryazarlığının AIDS'li bireylere yönelik tutum üzerindeki dolaylı etkisinin hem kadınlarda (indirekt = 0,032, GA [0,009–0,058]) hem de erkeklerde (indirekt = 0,037, GA [0,004–0,083]) anlamlı olduğunu ve AIDS bilgi düzeyinin aracılık rolü bulunduğunu gösterdi. Ancak bu etkide cinsiyetin düzenleyici bir rolünün olmadığı belirlendi. Sonuç olarak, öğrencilerin cinsel sağlık okuryazarlığı ve AIDS bilgi düzeylerinin yüksek, AIDS'li bireylere yönelik tutumlarının ise orta düzeyde olduğu saptandı. Ayrıca, cinsel sağlık okuryazarlığı ile AIDS tutumu arasındaki ilişkide AIDS bilgi düzeyinin aracılık etkisinin bulunduğu belirlendi.
Özet (Çeviri)
HIV is a retrovirus that targets the immune system and is an important public health problem because, if left untreated, it leads to AIDS. Sexual health literacy has a critical importance in terms of individuals recognizing sexual health problems, taking precautions, and accessing accurate information. Since the level of correct knowledge may affect attitudes toward individuals with AIDS, it may be possible to both prevent infectious diseases and change negative attitudes by increasing sexual health literacy. In this study, university students' sexual health literacy and their levels of knowledge and attitudes toward AIDS were examined, and the mediating effect of AIDS knowledge in the relationship between sexual health literacy and attitudes toward AIDS, as well as the moderating role of gender, were investigated. This descriptive and relational study was conducted between December 1, 2024, and June 1, 2025, with students studying in departments outside the field of health at Afyon Kocatepe University. Data were collected using the Personal Information Form, the AIDS Knowledge Scale, the AIDS Attitude Scale, and the Sexual Health Literacy Scale. Data analysis was carried out using IBM SPSS 25.0 and Hayes' PROCESS macro (Model 59, Version 4.1). The mean age of the students participating in the study was 21.33±2.21. The students' mean sexual health literacy score was found to be 54.91±10.85; their mean AIDS knowledge score was 15.04±2.89 and their mean AIDS attitude score was 51.62±11.02. Bootstrap analyses regarding the mediation effect showed that the indirect effect of sexual health literacy on attitudes toward individuals with AIDS was significant in both females (indirect = 0.032, CI [0.009–0.058]) and males (indirect=0.037,CI [0.004–0.083]), and that AIDS knowledge had a mediating role. However, it was determined that gender did not have a moderating role in this effect. As a result, it was identified that the students' sexual health literacy and AIDS knowledge levels were high, while their attitudes toward individuals with AIDS were at a moderate level. In addition, it was found that AIDS knowledge had a mediating effect in the relationship between sexual health literacy and attitudes toward AIDS.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde cinsel sağlık okuryazarlık durumları ile kontraseptif yöntemler hakkındaki bilgi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between sexual health literacy levels and knowledge levels about contraceptive methods among university students
ESRA KOCABAŞ TÜLÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHacettepe ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLAL AKSOY
- Irak'ın Diyala şehrinde üniversitede okuyan kız öğrencilerin infertilite, cinsel sağlık ve üreme sağlığı okuryazarlığının değerlendirilmesi
Evaluation of infertility, sexual and reproductive health literacy of female university students in diyala, iIraq
ASMAA ZAID KHALEEFAH AL-NUAIRI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLAY GÖKBULUT
- Çukurova Tıp öğrencilerinin cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar konusundaki davranışsal danışmanlık gereksinimlerinin belirlenmesi
Determination of the behavioral counseling needs of Çukurova Universitymedical students on sexually transmitted infections
EFE KARAALİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiÇukurova ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVGİ ÖZCAN
- Üniversite öğrencilerinde cinsel sağlık bilgi ve tutum düzeylerinin incelenmesi
Examination of sexual health knowledge and attitude levels of university students
MAHMUT EKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikHasan Kalyoncu ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEZER AVCI
- Üniversite öğrencilerinde riskli sağlık davranışlarının belirlenmesi
Determination the risky health behaviors amongst university students
BİLGENUR YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Halk Sağlığıİstanbul Medipol ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NİHAL SUNAL