Cirit folkloru
Cirit folklore
- Tez No: 984397
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ÖCAL OĞUZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Atlı cirit, kuşaktan kuşağa aktarım, somut olmayan kültürel miras, geleneksel spor, spor folkloru, Mounted javelin (cirit), intergenerational transmission, intangible cultural heritage, traditional sport, sports folklore
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Halkbilimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, kökleri Türkistan coğrafyası kültürüne dayanan ve Anadolu'da yüzyıllardır yaşatılan atlı cirit sporunun folklorik boyutunu kuşaklar arası aktarım yönünden incelemektedir. Cirit, tarih boyunca Türk toplulukları arasında hem savaş pratiği hem de toplumsal dayanışma aracı olarak görülmüştür. Tarihsel gelişimiyle birlikte atlı cirit sporu, kültürel miras olarak kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüz resmî bir spor dalı olarak yaşatılmaya devam edilmektedir. Araştırmanın amacı, cirit folklorunun tarihsel gelişimini, toplumsal işlevlerini ve günümüzdeki yaşantısını inceleyerek kültürel aktarım ve değişim süreçlerini incelemektir. Bu doğrultuda, cirit oyununda yer alan ritüeller, sözlü anlatılar, giyim-kuşam ve toplumsal işlevler biçimleri ele alınmıştır. Ayrıca, Türkiye Geleneksel Atlı Spor Dalları Federasyonu kapsamında cirit sporunun yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde korunma ve yaşatılma yaklaşımları değerlendirilmiştir. Çalışma, Bayburt, Erzurum, Uşak, Sivas ve Malatya illerinde cirit sporunu icra eden toplam 15 kaynak kişiyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelere ve saha gözlemlerine dayanmaktadır. Bulgular, cirit sporunun günümüzde hem ailede hem de eğitimle aktarım modelleriyle sürdürüldüğünü göstermektedir. Ayrıca cirit folklorunun sözlü, görsel ve dijital kültür ortamlarında giderek daha geniş bir alana yayıldığı görülmüştür. Sonuç olarak, cirit folkloru, Türkiye'de kuşaktan kuşağa aktarılarak yaşayan bir kültürel miras olarak değerlendirilmiştir. Bu mirasın sürdürülebilirliği, toplulukların katılımı, görsel-dijital aktarım biçimleri ve kültürel kurumların desteğiyle mümkündür.
Özet (Çeviri)
This study examines the folkloric dimension of the traditional mounted javelin game (cirit)—a sport rooted in Central Asian Turkic culture and sustained in Anatolia for centuries—from the perspective of intergenerational transmission. Throughout history, cirit has been regarded among Turkic communities both as a form of martial training and as a symbol of social solidarity. With its historical development, the mounted javelin game has been transmitted from generation to generation as a cultural heritage, and today it continues to exist as an officially recognized equestrian sport in Turkey. The aim of this research is to explore the historical development, social functions, and contemporary practices of cirit folklore, focusing on the processes of cultural transmission and transformation. In this context, the study addresses the rituals, oral narratives, attire, and social functions associated with the game. In addition, the approaches to the preservation and continuation of cirit at the local, national, and international levels within the framework of the Turkish Traditional Equestrian Sports Federation have been evaluated. The research is based on semi-structured interviews and fieldwork conducted with 15 practitioners of cirit in the provinces of Bayburt, Erzurum, Uşak, Sivas, and Malatya. The findings indicate that the transmission of cirit continues today through both familial (traditional) and professional (institutional) models. Moreover, it has been observed that cirit folklore is increasingly represented in oral, visual, and digital cultural spheres. In conclusion, cirit folklore is evaluated as a living cultural heritage sustained through intergenerational transmission in Turkey. The sustainability of this heritage depends on the active participation of communities, the use of visual and digital media, and the support of cultural institutions.
Benzer Tezler
- Bayburt atlı cirit geleneğinin folklorik açıdan incelenmesi
A folkloric analysis on monted javelin tradition of Bayburt
ADEM SEYMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıBayburt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGAY KABAK
DOÇ. DR. MURAT KUL
- Trabzon ilinde sporun gelişmesinde etkili olan etnografik faktörlerin ortaya konması
Başlık çevirisi yok
HAŞİM ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
SporMarmara ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MÜSLÜM BAKIR
- Kültürel kimliğin müzik yoluyla sunumu: Kemaliye (Eğin)'de kültürel gösterim biçimleri
Expression of cultural identity through music: Cultural performances in Kemaliye (Eğin)
FİKRET MERVE EKEN KÜÇÜKAKSOY
Doktora
Türkçe
2012
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. Ş. ŞEHVAR BEŞİROĞLU
- Sportif haberler açısından Hürsöz gazetesi tahlili (1955-1985) (Fihrist-seçilmiş metinler)
Analysis of Hursoz newspaper in terms of sports news (1955 – 1985)(Index-selected texts)
ERDEM GEZDER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SporAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAYRAM ALİ SİVAZ
- Balıkesir Halkevi'nin Türk modernleşmesi yönündeki faaliyetleri(1933-1951)
Activities of Balikesir People House for Turkish modernization(1933-1951)
AHMET AHCI