Karanlık dörtlü ve psikopatoloji arasındaki ilişki: Ölçme ve klinik açıdan bir değerlendirme
The relationship between the dark tetrad and psychopathology: Mesasurement and a clinical evaluation
- Tez No: 984722
- Danışmanlar: PROF. DR. GAYE SALTUKOĞLU, DOÇ. DR. ARKUN TATAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Karanlık Dörtlü Kişilik Özellikleri, Makyavelyanizm, Narsisizm, Psikopati, Sadizm, Psikopatoloji, Dark Tetrad Personality Traits, Machiavellianism, Narcissism, Psychopathy, Sadism, Psychopathology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, makyavelyanizm, narsisizm, psikopati ve sadizmi kapsayan karanlık dörtlü kişilik yapısını bütüncül bir biçimde değerlendirmek ve bu kişilik özelliklerinin çeşitli psikopatolojik göstergelerle olan ilişkilerini incelenmektir. Bu doğrultuda öncelikli olarak, Türkçe alan yazında eksikliği hissedilen bir karanlık dörtlü ölçme aracı geliştirilmiş ve geliştirilen ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özellikleri kapsamlı bir biçimde değerlendirilmiştir. Ölçek geliştirme süreci, madde havuzunun oluşturulmasından başlayarak ön uygulama, temel uygulama ve geçerlik-güvenirlik çalışmalarını kapsayacak şekilde çok aşamalı olarak planlanmış ve yürütülmüştür. Madde analizi ve Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) yöntemlerinin döngüsel biçimde uygulanması sonucunda, her biri 10 maddeden oluşan dört faktörlü ve toplam 40 maddelik bir yapı ortaya konmuş ve bu Karanlık Dörtlü (K4) Ölçeği olarak isimlendirilmiştir. Söz konusu bu dört faktörlü yapı, toplam varyansın %46,603'ünü açıklarken, faktörlerin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları ise 0,768 ile 0,913 arasında değişiklik göstermiştir. Geçerlik çalışması kapsamında, ölçeğin yakınsak, kriter, ayırt edici ve yapı geçerlikleri değerlendirilmiştir. Yakınsak ve kriter geçerlikleri, ölçeğin benzer ve ilişkili yapılarla olan bağlantısını test etmek amacıyla Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Ayrıca ayırt edici geçerlik kapsamında ise uç gruplar oluşturulmuş ve bu gruplar arasında faktör toplam puanlarına dayalı olarak yapılan bağımsız örneklemler için t-testi analizleri, ölçeğin yüksek ve düşük düzeydeki karanlık kişilik özelliklerini ayırt etme gücüne sahip olduğunu göstermiştir. Yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise ölçeğin çok güçlü olmasa da kabul edilebilir sınırlara yakın düzeylerde uyum indekslerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bunların yanı sıra, test-tekrar test yöntemiyle yürütülen uygulamada ölçeğin zaman içindeki tutarlılığı da değerlendirilmiştir. Çalışmanın diğer aşamasında ise geliştirilen K4 Ölçeği aracılığıyla karanlık dörtlü kişilik özelliklerinin çeşitli psikopatolojik değişkenlerle olan ilişkileri Pearson korelasyon analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon analizleri ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, kuramsal çerçeve doğrultusunda tartışılmış ve karanlık kişilik yapılarının psikopatolojik değişkenlerle olan bağlantılarına ilişkin önemli bulgular sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this research is to holistically assess the Dark Tetrad personality structure, encompassing Machiavellianism, narcissism, psychopathy, and sadism, and to examine the relationships between these personality traits and various psychopathological indicators. In line with this aim, a Dark Tetrad measurement tool, which has been lacking in the Turkish literature, was developed, and its validity and reliability properties were comprehensively evaluated. The scale development process was planned and conducted in a multi-stage manner, starting with the creation of an item pool and followed by a pilot study, a main study, and validity-reliability analyses. Through the cyclical application of item analysis and Exploratory Factor Analysis (EFA), a four-factor structure with 10 items each, totaling 40 items, was revealed and named the Dark Tetrad (K4) Scale. This four-factor structure explained 46.603% of the total variance, and the internal consistency reliability coefficients for the factors ranged from 0.768 to 0.913. As part of the validity study, convergent, criterion-related, discriminant, and construct validity were examined. Convergent and criterion-related validity were assessed via Pearson correlation analyses to evaluate the relationships between the scale and conceptually related constructs. Additionally, for discriminant validity, extreme groups were formed, and independent sample t-tests were conducted based on total factor scores. The results indicated that the scale effectively distinguishes between individuals with high and low levels of dark personality traits. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was conducted to evaluate the construct validity of the scale, and the results showed that, while not exceptionally strong, the model demonstrated acceptable levels of fit indices. Furthermore, the temporal stability of the scale was assessed through a test-retest procedure. In the final phase of the study, the relationships between the Dark Tetrad personality traits measured by the K4 Scale and various psychopathological variables were analyzed using Pearson correlation and multiple linear regression analyses. The findings were discussed within the framework of relevant theoretical literature, and significant evidence regarding the associations between dark personality traits and psychopathological indicators was presented.
Benzer Tezler
- Karanlık dörtlü kişilik özelliklerinin majör depresif bozukluk tanılı hastalardaki saldırganlık düzeyleri, kendine zarar verme davranışları ve intihar olasılığı üzerindeki etkisi
The effects of the dark tetrad personality traits on aggression levels, self-injury behaviors and suicide probability in patients with major depressive disorder
ŞEBNEM UYGUN
Doktora
Türkçe
2025
Adli Tıpİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELDA MERCAN
DOÇ. DR. BÜLENT KADRİ GÜLTEKİN
- Karanlık dörtlü kişilik özelliklerinin taklit lüks ürün satın alma istekliliğine etkisinde ahlaki çözülmenin ve statü tüketiminin aracı rolü
Dark tetrad traits and willingness to purchase counterfeit luxury brands: The mediating role of moral disengagement and status consumption
SEMA KÜÇÜKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeKastamonu Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİŞAH ÖZDEMİR
- Çalışanların karanlık dörtlü kişilik örüntülerine göre iş doyumu ve tükenmişliğin algılanan mobbinge etkisi
The effect of job satisfaction and burnout on perceived mobbing according to employees' dark tetrad personality patterns
SUEDA SÜMEYRA ŞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAYE SALTUKOĞLU
- Genç yetişkinlerde bağlanma stilleri ile karanlık dörtlü, benlik saygısı ve çocukluk çağı travmalarının arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between attachment styles and the dark tetrad, self- esteem and childhood trauma in young
CANSEL ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiKlinik Psikoloji Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP SET
- Spor örgütlerinde karanlık dörtlü davranışlarının incelenmesi
Investigation of the dark tetrad behaviors in sports organizations
İRFAN YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporYalova ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ŞAHİN