Bilimin doğası öğretiminde çocuk edebiyatı kullanımının epistemolojik inanç, bilim insanı imajı ve bilimin doğası anlayışına etkisi
The effect of using children's literature in teaching the nature of science on epistemological belief, scientist image and understanding of the nature of science
- Tez No: 984763
- Danışmanlar: PROF. DR. MENŞURE ALKIŞ KÜÇÜKAYDIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilim eğitimi, Bilim insanı, Bilimsel epistemolojik inançlar, Science education, Scientist, Scientific epistemological beliefs
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma; bilimin doğası öğretiminde çocuk edebiyatı kullanımının ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin epistemolojik inançlarına, bilimin doğası anlayışlarına ve bilim insanı imajına etkisini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Bilimin doğası öğretiminde; bilimin doğasının geçici, ampirik, öznellik, gözlem-çıkarım ayrımı ve hayal gücü-yaratıcılık olmak üzere beş yönü ele alınmıştır. Araştırmanın metodolojisi karma yöntem araştırmalarından açımlayıcı sıralı desenle tasarlanmıştır. Çalışmanın nicel aşaması yarı deneysel desen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel aşamasındaki çalışma grubu, uygun örnekleme yöntemiyle seçilen Deney-1, Deney-2 ve Kontrol Grubu (KG) olmak üzere üç gruptan oluşturulmuştur. Deney-1 grubunda çocuk edebiyatıyla, Deney-2 grubunda bilimin doğası etkinlikleriyle bilimin doğası öğretimi yapılmıştır. Kontrol grubunda ise mevcut müfredata ek herhangi bir uygulama gerçekleştirilmemiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak“Epistemolojik İnançlar Ölçeği”,“Bilimin Doğası Görüşleri-Form E (VNOS-E)”,“Bilim İnsanı Çiz Testi (DAST)”, yarı yapılandırılmış görüşme ve günlükler ile ders notları kullanılmıştır. Verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis-H testi, bağımlı örneklemler t-testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi, McNemar testi ve içerik analizi kullanılmıştır. Bulgular her iki deney grubunda da uygulanan müdahalenin öğrencilerin epistemolojik inançlarına olumlu bir etki sağlamadığını ortaya koymuştur. Son testler kıyaslandığında, KG lehine anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Bununla birlikte her iki deney grubunda da öğrencilerin bilimin doğası anlayışlarında olumlu değişimler gözlenmiştir. Uygulama sonrası gruplar arası karşılaştırmalarda, ampirik ve gözlem-çıkarım ayrımı boyutlarında deney grupları arasında anlamlı farklılıklar çıkmamıştır. Ancak geçici ve öznellik boyutlarında çocuk edebiyatıyla yapılan öğretimin daha etkili olduğu görülmüştür. Hayal gücü-yaratıcılık boyutu için son testlerde gruplar arasında bir farklılık çıkmasa da yine çocuk edebiyatıyla yapılan öğretimin tüm boyutlarda puan olarak öne çıktığı tespit edilmiştir. Son olarak bilim insanı imajına ilişkin nicel sonuçlar, çocuk kitaplarının kadın, olumlu yüz ifadeli ve genç bilim insanı imajlarında artış sağladığını göstermiştir. Ancak genel anlamda yapılan uygulamaların bilim insanı imajlarında çok fazla etkisi olmamıştır. Bilimin doğasına ilişkin nitel sonuçlar bulguları desteklemiştir. Buna göre öğrencilerin bilimin doğası kavramlarını bir bilgi olarak kabul ederek ezberleme eğilimi gösterdikleri anlaşılmıştır. Uygulamaların öğrencilerin bilimin doğasına ilişkin anlayışlarını geliştirdiği görülse de derin bir anlayış ve inanç oluşturmada yeterince etkili olmadığı söylenebilir. Dolayısıyla öğrencilerin yaş düzeyleri, uygulamanın süresi, yapılan uygulamanın içeriği gibi konular gözden geçirilerek gelecekteki çalışmalar için öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to reveal the effect of using children's literature in teaching the nature of science on fourth-grade elementary school students' epistemological beliefs, understanding of the nature of science, and image of scientists. Five aspects of the nature of science were addressed in the teaching of the nature of science: provisionality, empiricism, subjectivity, the observation-inference distinction, and imagination-creativity. The research methodology was designed using an explanatory sequential design from mixed methods research. The quantitative phase of the study was conducted using a quasi-experimental design. The study group in the quantitative phase of the research consisted of three groups selected using appropriate sampling methods: Experiment-1, Experiment-2, and the Control Group (CG). In Experiment-1, the nature of science was taught through children's literature, and in Experiment-2, through activities on the nature of science. In the Control group, no additional applications were implemented beyond the existing curriculum. The data collection tools used in the study were the“Epistemological Beliefs Scale,”“Views of the Nature of Science-Form E (VNOS-E),”“Draw-A-Scientist Test (DAST),”semi-structured interviews, and diaries and lecture notes. Univariate analysis of variance, Kruskal Wallis-H test, dependent samples t-test, Wilcoxon signed-rank test, McNemar test, and content analysis were used in the analysis of the data. The findings revealed that the intervention applied in both experimental groups did not have a positive effect on students' epistemological beliefs. When the final tests were compared, significant results were obtained in favor of the KG. However, positive changes were observed in both experimental groups in terms of students' understanding of the nature of science. In post-intervention group comparisons, no significant differences emerged between the experimental groups in terms of the empirical and observation-inference dimensions. However, children's literature-based teaching was found to be more effective in terms of the transience and subjectivity dimensions. Although no difference emerged between the groups in the final tests for the imagination-creativity dimension, it was found that teaching with children's literature scored higher in all dimensions. Finally, quantitative results regarding the image of scientists showed that children's books increased the image of female, positive-faced, and young scientists. However, in general, the applications did not have much effect on the image of scientists. Qualitative results regarding the nature of science supported the findings. Accordingly, it was understood that students tended to memorize the concepts of the nature of science as knowledge. Although the applications were seen to improve students' understanding of the nature of science, it can be said that they were not sufficiently effective in creating a deep understanding and belief. Therefore, recommendations for future studies have been made by reviewing issues such as the age levels of the students, the duration of the application, and the content of the application.
Benzer Tezler
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
Doktora
Fransızca
1993
Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KAYRA
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Okul öncesi öğretmenlerinin fen eğitimine ilişkin görüşlerinin bilimin doğası anlayışları açısından incelenmesi
Examination of preschool teachers' views on science education in terms of their understanding of the nature of science
ASLI AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YİĞİT KUTLUCA
- Bilimin doğası öğretiminde bütüncül bir yaklaşım: Farklı branşlardan öğretmenlerin bilimin doğası algıları
Holistic approach in teaching of nature of science: Teachers' perception of nature of science from different branch
SİBEL ALİYAZICIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Bilim ve TeknolojiMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERHAT İREZ
- Bilimin doğası öğretiminde sosyobilimsel konuların kullanılmasının fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimin doğasını anlamalarına etkisi
The effect of socioscientific issues in nature of science instruction on preservice science teachers' nature of science conceptions
YELİZ KASAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇukurova Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGECAN TAŞTAN KIRIK