Süleymaniye Kütüphanesi Mihrişah Valide Sultan Koleksiyonunda bulunan Murâdî Dîvânı'nın kitap sanatları bakımından incelenmesi ve yeni tasarımlara yansıması (Eser-metin)
Examination of Muradi Divan in Suleymaniye Library Mihrişah Valide Sultan Collection in terms of book arts and its reflection on new designs (Work-text)
- Tez No: 984776
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜSEYİN ELİTOK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, El Sanatları, Fine Arts, Crafts
- Anahtar Kelimeler: Bezeme, Tezhib sanatı, Illumination art
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünyanın en zengin yazma eser koleksiyonlarından birine ev sahipliği yapan, Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi İslam medeniyetinin bilim, sanat ve edebiyat birikimini koruyan bir hazine niteliği taşımaktadır. El yazması kitaplar içerisinde yer alan, Kur'an-ı Kerimler, minyatürlü metinler, fermanlar, ilmi ve edebi eserler o dönemin düşünce tarzını anlamamıza yardımcı olan en önemli kaynaklardandır. İslam dünyasından örnekler barındıran bu eserlerin kütüphanelerdeki rolü, günümüz akademik araştırmalarına sunduğu önemli katkılar bakımından da yadsınamaz bir gerçeklik teşkil etmektedir. Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesinde yer alan eserler arasında Mihrişah Sultan'a ait bölümde bulunan 359 envanter numaralı III. Murad'ın (Murâdî) divanı üzerine yapılan bu çalışmada; divanın cildi, unvan sayfası, sayfa kenarı, fasıl başı, koltu bezemeleri kitap sanatları açısından değerlendirilmiştir. Edebi eserlerin başında yer alan unvan sayfaları kitabın kimliğini oluşturan temel öğelerden biridir. Bu sayfada eserin adı, yılı ve kim tarafından yazıldığı bilgisi yer almaktadır. Ayrıca kitabın tarihsel ve kültürel bağlamı hakkında da önemli ipuçları vermektedir. Yazmalarda görülen bu kısım kitabın değerini artıran estetik süsleme unsurlarıyla tezyin edildiği görülmektedir. Fasıl başı ise edebi yazmalarda bir konunun bitirilip diğer bir konuya geçişin işareti olarak tanımlanmaktadır. Çalışmamıza konu olan eser ise yazı ve bezemeleriyle kendi dönemi içerisinde ele alındığında desen, renk, işçilik ve motif bakımından oldukça zengindir. Bu doğrultuda incelemeye değer görülen eserin cilt, unvan sayfası, sayfa kenarı, başlık ve koltuk bezemeleri ayrıntılı biçimde analiz edilmiş, motif ve desen çizimleri dijital ortamda yeniden hazırlanmıştır.
Özet (Çeviri)
The Süleymaniye Manuscript Library, which houses one of the richest collections of manuscripts in the world, constitutes a remarkable cultural treasury preserving the scientific, artistic, and literary heritage of Islamic civilization. Among the handwritten works preserved in this collection, Qur'anic manuscripts, illustrated texts, imperial decrees (firmans), and scholarly and literary compositions are among the most significant primary sources that help us understand the intellectual framework of their respective periods. The role of these manuscripts containing examples from across the Islamic World-within libraries is an undeniable reality, particularly in terms of the substantial contributions they offer to contemporary academic research. This study focuses on the Divan of Sultan Murad III (Murâdî), registered under inventory number 359 in the Mihrişah Sultan section of the Süleymaniye Manuscript Library. The manuscript's binding, frontispiece (unvan page), marginal decorations, chapter headings (fasıl başı), and koltuk illuminations have been examined within the context of Islamic book arts. Frontispieces, positioned among the essential components of literary manuscripts, form a foundational element that conveys the identity of the book. These pages typically contain the work's title, date, and the name of its author, while also offering important clues regarding the historical and cultural context of the manuscript. In many handwritten works, this section is adorned with aesthetic ornamental elements that enhance the manuscript's artistic value. Chapter headings, on the other hand, are defined as illuminated elements marking the conclusion of one subject and the transition to another in literary manuscripts. The Divan of Murâdî examined in this study exhibits considerable richness in terms of its script, illumination, designs, color palette, craftsmanship, and motif variety, making it a noteworthy example within its historical period. Accordingly, the manuscript's binding, frontispiece, marginal ornamentation, chapter headings, and koltuk decorations have been analyzed in detail, and the motif and pattern drawings have been digitally reconstructed to support the evaluation.
Benzer Tezler
- Seyyid Muradi`nin muhabbetnamesi
Başlık çevirisi yok
ALİ ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN ERTAN
- Ayaşlı Şaʿbān Şifāʾī'nin Tedbīrü'l Mevlūd adlı eseri ve Türk tıp tarihi açısından önemi
Tadbīr al-Mawlūd from Shaʿbān Shifāʾī of Ayash and its importance in Turkish medical history
SEBAHAT ATAR
Doktora
Türkçe
2025
Deontoloji ve Tıp TarihiAnkara ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ACIDUMAN
- Sivaslı Sufi Şair Ahmet Suzi ve tasavvufi görüşleri
Sivasli Sufi Şair Ahmet Suzi ve tasavvufi görüşleri
EMİNE YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR ÖZKÖSE
- Murâdî Dîvanlarındaki bezeme özellikleri
The ornamentation specialities in Muradi Divan
CEYDA GÜLSEVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
El SanatlarıMarmara ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. GÜLNUR DURAN
- Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait bir tabirname (inceleme-metin-dizin)
Başlık çevirisi yok
SÜMEYRA SÖNMEZ AÇIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. HATİCE EMİNOĞLU