Geleneksel konut mimarisinde yeniden işlevlendirme: beypazarı taş mektep örneği
Adaptive reuse in traditional residential architecture: the case of beypazari taş mektep
- Tez No: 984855
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞULE PFEIFFER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atılım Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Beypazarı'nda yer alan Taş Mektep yapısının mimari ve işlevsel dönüşümünü ele almaktadır. Yapının ne zaman, kim tarafından ve hangi amaçla inşa edildiğine dair kesin bir belge bulunmamaktadır. 1763 yılında yazılan bir vakfiyede, Cami-i Kebir'in yanında bir mektepten söz edilmektedir. Taş Mektep'in Kurşunlu Camii'nin hemen bitişiğinde konumlanmasından dolayı bahsedilen mektebin burada yer aldığı düşünülmektedir. Bununla birlikte, literatür taramasında yapının 19. yüzyıl Osmanlı konut mimarisine özgü nitelikler taşıyan bir eğitim yapısı olduğu vurgulanmaktadır. Osmanlı döneminde sıbyan mektebi olarak kullanılan yapı, Cumhuriyet döneminde de eğitim işlevini sürdürmüş; 20. yüzyılda restorasyon sonrasında restoran olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada vakfiye belgeleri, literatür taraması, arşiv fotoğrafları ve yerinde inceleme bulguları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Malzeme kullanımı, mekânsal organizasyon ve cephe özellikleri incelenerek yapının tarihsel sürekliliği ve geçirdiği değişimler ortaya konmuştur. Beypazarı Taş Mektep, geleneksel konut mimarisinin mekânsal düzenini eğitim işleviyle bütünleştiren özgün bir örnek olarak değerlendirilmektedir. Yapı, yalnızca fiziksel özellikleriyle değil, kentsel bellekteki simgesel değeriyle de korunması gereken önemli bir kültürel mirastır. Bu yönüyle yapı, tarihsel sürekliliği ve geçirdiği işlevsel değişimleriyle, kültürel mirasın korunması ve yeniden değerlendirilmesi bağlamında bir örnek niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the architectural and functional transformation of the Taş Mektep building located in Beypazarı. There is no definitive evidence regarding when, by whom, and for what purpose the structure was constructed. A vakfiye dated 1763 refers to a school situated next to the Cami-i Kebir. Given that Taş Mektep is positioned immediately adjacent to the Kurşunlu Mosque, it is assumed that the mentioned school may have been located here. Nevertheless, the literature emphasizes that the building represents an educational structure bearing the characteristics of nineteenth-century Ottoman residential architecture. Used as a sıbyan mektebi during the Ottoman period, the building continued to serve an educational function in the Republican era and, following restoration in the twentieth century, was adapted for use as a restaurant. In the study, vakfiye documents, literature review, archival photographs, and on-site observation findings were comparatively evaluated. By examining material use, spatial organization, and façade features, the historical continuity of the building and the transformations it underwent were revealed. The Beypazarı Taş Mektep is evaluated as a unique example that integrates the spatial layout of traditional residential architecture with an educational function. The building, not only with its physical characteristics but also with its symbolic value in urban memory, is an important cultural heritage that should be preserved. In this respect, with its historical continuity and functional transformations, the building constitutes an example in the context of the conservation and reuse of cultural heritage.
Benzer Tezler
- Müzeye dönüştürülen İzmir geleneksel konutların mekânsal analizi
Spatial analysis of İzmir's traditional houses converted into museums
DAMLA GÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİzmir Demokrasi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET ELDEK GÜNER
- Adana ili Seyhan ilçesi, Kayalıbağ mahallesi 242 ada 38 parselde yer alan sivil mimarlık örneği yapının restorasyon ve yeniden işlevlendirme önerisi
Restoration and re-function propasal of the civil architecture example structure located on island 242, parcel 38, Seyhan district of Adana province
NECİP FAZIL CENGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkToros ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURÇİN KUTSAL
- Yerin ruhunu yansıtan bir kültür varlığı olarak ahmetmuhip dıranas evi ve yeniden işlevlendirilmesi için öneriler
Ahmet muhip diranas house as a cultural asset reflecting the spirit of place and proposals for its adaptive re-use
SELMA TUFAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU SELCEN COŞKUN
- Erzurum rabia ana mahallesi'nde hanağasıgil evi (Paşabey konağı) koruma önerisi
Conservation proposal for the hanağasigil house ( Paşabey Mansion) in the rabia ana neighborhood of erzurum
BURAK SÜRBAHAN
- Assessing the transformation process of traditional houses in Ankara into museums through adaptive reuse
Yeniden işlevlendirilerek müze olarak kullanılan Ankara'daki geleneksel konutların dönüşüm sürecinin değerlendirilmesi
TUĞBA VARLI
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiKültürel Mirası Koruma Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PINAR AYKAÇ LEIDHOLM