Yüksek yapılarda cephe biçimlendirmelerinin göz takip yöntemi ile değerlendirilmesi
Evaluation of facade forms in high-rise buildings using eye tracking method
- Tez No: 984942
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP YEŞİM İLERİSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Mimarlık bilgisi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Architectural knowledge, Faculty of Engineering and Architecture
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsan algısı, farklı disiplinlerde uzun süredir incelenen ve ilgi gören bir araştırma konusudur. Tarihsel süreçte bu kavramın değerlendirilmesinde ağırlıklı olarak nitel yöntemler kullanılmış olsa da, teknolojik gelişmelerin etkisiyle son yıllarda nicel yöntemlere olan ilgi artmıştır. Nicel veriler, algı araştırmalarının yöntemsel gelişimini desteklemiş ve bu bağlamda göz takip yöntemi, insan algısını nesnel biçimde değerlendirmede önemli bir araç olarak öne çıkmıştır. Bu çalışmanın amacı, insan merkezli tasarım yaklaşımı çerçevesinde göz izleme yönteminin uygulanabilirliğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, yapılı çevrede dikkat çeken ve kent siluetine yön veren yüksek yapıların cephe tasarımlarının insan algısı üzerindeki etkileri incelenmiştir. İki aşamalı olarak planlanan araştırmanın ilk aşamasında mevcut yapıların cephe tasarım yaklaşımları analiz edilmiş ve elde edilen bulgular doğrultusunda alternatif cephe tasarım modelleri geliştirilmiştir. İkinci aşamada ise, bu modellerin kullanıcılar üzerindeki algısal etkileri kontrollü laboratuvar ortamında yürütülen deneysel çalışmalarla test edilmiştir. Deneysel süreçte önce 17 alternatif ile pilot uygulama gerçekleştirilmiş, ardından pilot deney sonucunda modeller düzenlenerek 19 cephe alternatifi ile final deney yapılmıştır. Göz takip deneylerinde toplam odaklanma sayısı, ilk odaklanma süresi, toplam odaklanma süresi gibi ölçütlerin yanı sıra ısı haritaları ve bakış sırası haritaları analiz edilmiştir. Ayrıca anket uygulamalarıyla elde edilen veriler bütüncül olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, beğenilen binalarda katılımcıların toplam odaklanma süresi ortalamaları, beğenilmeyen binalara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Cephe tasarım kararları incelendiğinde, dikey çizgisel düzenlemelere sahip cephelerin, gridal düzene sahip cephelere göre anlamlı düzeyde daha fazla beğenildiği; tasarımsal kriterler açısından ise düzensiz cephe tasarımları, cephede belirli bir vurguya sahip tasarımlara göre önemli ölçüde daha yüksek beğeni düzeyine sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, göz izleme yönteminin yüksek yapı cephelerinin özellikle estetik beğeni algısı üzerindeki etkisini değerlendirmede etkin ve güvenilir bir araç olduğu, ayrıca tasarım kriterleri ile kullanıcı beğenisi arasında doğrudan ve anlamlı ilişkiler kurabildiği gösterilmiştir.
Özet (Çeviri)
Human perception is a research topic that has long been studied and attracted attention across various disciplines. While qualitative methods have been predominantly used in the evaluation of this concept throughout history, interest in quantitative methods has increased in recent years due to technological advancements. Quantitative data has supported the methodological development of perception research, and in this context, eye-tracking has emerged as an important tool for objectively assessing human perception. The aim of this study is to demonstrate the applicability of eye-tracking within the framework of a human-centered design approach. To this end, the effects of the façade designs of high-rise buildings, which attract attention in the built environment and shape the urban skyline, on human perception were examined. The first phase of this two-phase study analyzed the façade design approaches of existing buildings, and alternative façade design models were developed based on the findings. In the second phase, the perceptual effects of these models on users were tested through experimental studies conducted in a controlled laboratory environment. In the experimental process, a pilot application was first conducted with 17 alternatives, followed by refinements to the pilot test and a final experiment with 19 façade alternatives. In eye-tracking experiments, heat maps and gaze sequence maps were analyzed, along with metrics such as total fixation count, initial fixation time, and total fixation time. Data obtained through surveys were also evaluated holistically. The study findings revealed that participants' average total fixation time was statistically significantly higher in favored buildings compared to disliked buildings. An examination of façade design decisions revealed that facades with vertical linear arrangements were significantly more favored than those with gridded layouts. In terms of design criteria, irregular façade designs were significantly more favored than designs with a specific emphasis on the façade. In conclusion, the eye-tracking method has been shown to be an effective and reliable tool for assessing the impact of high-rise facades, particularly on aesthetic appreciation, and to establish direct and meaningful relationships between design criteria and user appreciation.
Benzer Tezler
- Rusların Erzurum ve Kars'taki dini mimarisi
Religious architecture of the Russians in Erzurum and Kars
MUAZEZ AKKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TAHSİN KORKUT
- Yüksek yapılarda cephe gelişimi ve giydirme cepheler
Facade development and process of tall building and cladding systems
A.TÜLAY YAMAN
- Yüksek yapılarda cephe kaplama teknikleri
Facing techniques for high-rise buildings
MUHAMMET İLYAS ALBAYRAK
- Yüksek yapılarda cephe biçimlenmesini etkileyen taşıyıcı elemanların strüktürel analizi
Structural analysis of the bearing elements affecting the facade shaping in high-rise buildings
FİRDEVS KOZAN