Yerli ve yabancı orijinli civanperçemi (Achillea millefolium l.) genotiplerinin kültür koşulları ortamında verim ve kalite özelliklerinin incelenmesi
Investigation of yield and quality characteristics of local and foreign origin yarrow (Achillea millefolium l.) genotypes under culture conditions
- Tez No: 985635
- Danışmanlar: PROF. DR. SABRİ ERBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Achillea millefolium, Genotip, Kalite, Verim, Achillea millefolium, Genotype, Quality, Yield
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 3 adet yerli (Kozluçay-Yalvaç, Akpınar-Aksu, Diktaş-Yenişarbademli) ve 60 adet yabancı (USDA koleksiyonu) orijinli Achillea millefolium L. genotiplerinin Isparta ekolojik koşullarında verim ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2023 yılında yürütülmüştür. Çalışmada çiçeklenme süresi 10–41 gün, bitki boyu 21.8–72.0 cm, çiçek çapı 4.3–15.5 cm ve çiçekçik sayısı 26.0–419.0 adet/kapitulum arasında değişim göstermiştir. Genotiplerin taze çiçek verimi 246.9–2829.7 kg/da, kuru çiçek verimi ise 82.6–1017.7 kg/da aralığında ölçülmüş olup özellikle PI 439888, PI 661151 ve PI 439892 genotipleri yüksek verim potansiyeliyle dikkat çekmiştir. Uçucu yağ oranları %0.05 ile %0.50 arasında değişmiş ve yerli genotiplerin tamamı dâhil olmak üzere toplam 36 genotipin uçucu yağ oranı Avrupa Farmakopesi'nin belirlediği %0.2 standardının üzerinde bulunmuştur. Taze herba verimi, uçucu yağ oranı ve rengi ile uçucu yağ verimine göre yapılan seleksiyon sonucunda 10 genotip seçilmiş ve bu genotiplerin uçucu bileşen analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre temel uçucu bileşenlerin 1,8-sineol (%3.1–22.4), borneol (%2.5–18.3), kamfen (%1.8–12.7), α-pinen (%4.2–28.9), β-pinen (%3.7–19.5), sabinen (%1.2–9.8), mirsen (%0.9–7.4), β-karyofilen (%2.1–10.6) ve karyofilen oksit (%1.5–8.3) aralığında olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, A. millefolium genotiplerinin kültür koşullarında başarıyla yetiştirilebildiğini ve doğal popülasyonlardan kültüre alınan materyalin sürdürülebilir ve ekonomik bir üretim potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca kamazulen oranı yüksek genotiplerin farmakolojik, kozmetik ve aromaterapi alanlarında önemli bir kullanım potansiyeli sunduğu görülmüştür. Bu çalışma, civanperçeminin endüstriyel kullanımı, kalite standardizasyonu ve gelecekte yürütülecek adaptasyon ve ıslah çalışmalarına bilimsel temel oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted in 2023 to evaluate the yield and quality characteristics of 3 local (Kozluçay–Yalvaç, Akpınar–Aksu, Diktaş–Yenişarbademli) and 60 foreign (USDA collection) Achillea millefolium L. genotypes under the ecological conditions of Isparta. The results revealed considerable variation among the genotypes. Flowering duration ranged from 10 to 41 days, plant height from 21.8 to 72.0 cm, flower head diameter from 4.3 to 15.5 cm, and the number of florets per capitulum from 26.0 to 419.0. Fresh flower yield exhibited substantial variation, ranging from 246.9 to 2829.7 kg/da, while dry flower yield ranged between 82.6 and 1017.7 kg/da. Among all genotypes, PI 439888, PI 661151 and PI 439892 were identified as having the highest yield potential. Essential oil content varied between 0.05% and 0.50%. Notably, including all local genotypes, a total of 36 genotypes exceeded the European Pharmacopoeia threshold of 0.2% essential oil content. Based on fresh herbage yield, essential oil percentage, coloration, and total essential oil yield, 10 superior genotypes were selected for essential oil composition analysis. The main volatile constituents were identified as 1,8-cineole (3.1–22.4%), borneol (2.5–18.3%), camphene (1.8–12.7%), α-pinene (4.2–28.9%), β-pinene (3.7–19.5%), sabinene (1.2–9.8%), myrcene (0.9–7.4%), β-caryophyllene (2.1–10.6%) and caryophyllene oxide (1.5–8.3%). Overall, the findings demonstrate that A. millefolium genotypes can be successfully cultivated under field conditions and that materials collected from natural populations possess strong potential for sustainable and economically viable production. Moreover, genotypes exhibiting high chamazulene content hold significant promise for pharmaceutical, cosmetic, and aromatherapy applications. This study provides a scientific foundation for the industrial utilization, quality standardization, future adaptation studies, and breeding programs of Achillea millefolium.
Benzer Tezler
- Yerli ve yabancı orijinli kenevir çeşitlerinde erken ve geç hasat dönemlerinin lif verimi ve lif kalitesine etkisi
The effect of native and foreign origin hemp varieties on fiber yield and fiber quality at early and late harvest
NAZLICAN SÖNMEZIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM AYTAÇ
- Yerli ve yabancı orijinli rezene (foeniculum vulgare) genotiplerinde srap moleküler marker desteğiyle akrabalık dereceleri ve yüksek verim ile kaliteye sahip hatların belirlenmesi
Determination of lines high yield and quality in domestic and foreing fennel (foeniculum vulgare) genotypes with the support of srap molecular marker
MURAT MUTLUCAN
Doktora
Türkçe
2025
ZiraatIsparta Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABRİ ERBAŞ
- Bazı yerli ve yabancı orijinli soğanlı yumrulu süs bitkilerinin bölgemize adaptasyonu ve dış mekanda kullanabilirliği
Adaptability and usability of some native and foreign flowering bulbous plants to Antalyua region
ZUHAL KAYNAKÇI ELİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Çevre MühendisliğiAkdeniz ÜniversitesiÇevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM BAKTIR
- Yerli ve yabancı kökenli tatlı rezene (Foeniculum vulgare mill. var. dulce) çeşit ve popülasyonlarının agro-morfolojik ve kalite özellikleri ile genetik ilişkilerinin moleküler düzeyde belirlenmesi
Determination of agro-morphological and quality characteristics and genetic relationships with agro-morphological and quality properties of native and foreign-originated sweet fennel (Foeniculum vulgare mill. var. dulce) cultivars and populations at the molecular level
SAVAŞ DEMİR
Doktora
Türkçe
2024
ZiraatVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA EKİN
- Yerli ve yabancı bazı biber çeşitlerinin örtüaltı tarımına uygunluğu üzerinde bir araştırma
Study on convenience of some local and foreign pepper varieties to protected cultivation
HÜSNÜ EKİZ