Çocuk ebeveyn ilişki terapisinin depremden etkilenen ebeveyn ve çocuklar üzerindeki etkililiğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of child-parent relationship therapy on parents and children affected by the earthquake
- Tez No: 985709
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN, PROF. DR. DİLŞAD FOTO ÖZDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyal Hizmet, Psikoloji, Social Work, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Doğal afetler, Ebeveyn-çocuk ilişkisi, Filial terapi, Grup odaklı sosyal hizmet, Oyun terapisi, Psikososyal destek, Stres bozuklukları-post travmatik, Natural disasters, Parents-child relation, Filial therapy, Social work with group, Game therapy, Psychosocial support, Stress disorders-post traumatic
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
6 Şubat 2023 depremleri çocuklar ve ebeveynler üzerinde çok boyutlu psikososyal sorunlara neden olmakla birlikte afet sonrası erken çocukluk dönemine yönelik, ebeveynin aktif rol aldığı müdahalelerin etkililiğine ilişkin kanıtlar sınırlı kalmıştır. Deprem sonrasında çocukların iyilik hali büyük ölçüde ebeveynlerinin psikolojik durumundan ve ebeveyn-çocuk ilişkisinden etkilendiğinden bu ilişkiyi güçlendirmeyi hedefleyen aile temelli müdahalelerin etkisini incelemek önemli bir gereksinimdir. Dolayısıyla bu araştırmada aile temelli müdahale olan Çocuk Ebeveyn İlişki Terapisinin (ÇEİT) depremden etkilenen anneler ve çocuklar üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada karma yöntem kullanılmış ve deney, plasebo ve kontrol gruplu; ön test, son test ve izleme ölçümlerine (ön test, son test ve 2. ay, 6. ay ve 1. yıl izleme) dayalı yarı deneysel desenle yürütülmüştür. Nitel veriler; annelerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler, ÇEİT oturumları, oturum sonrası oluşturulan haftalık değerlendirme raporları ile grup oturumlarının ses ve video kayıtlarından elde edilmiştir. Nicel veriler ise Ebeveyn-Çocuk İlişki Ölçeği, Filial Problem Kontrol Listesi, Yetişkin-Çocuk Etkileşiminde Empati Ölçeği, Çocukluk Çağı Travma Sonrası Duygusal Stres Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve DSM-5 Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi (PCL-5) kullanılarak toplanmıştır. Çalışmanın örneklemini; 6 Şubat 2023'te meydana gelen depremler sırasında depremden etkilenen illerde ikamet eden, deprem öncesi takipli ruhsal bozukluk tanısı almamış, depremde enkaz altında kalmamış, yaralanmamış ve birinci derecede yakınını kaybetmemiş, 3-6 yaş arasında çocuğu olan ve çevrimiçi oturumlara erişimi bulunan 36 anneden oluşmaktadır. Nicel veriler grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalarla nitel veriler ise yansıtıcı tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel verileri grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalar yapılarak analiz edilmiştir. Nicel bulgularda deney grubundaki annelerin empati düzeylerinde artış; çocukların yalnızlık/uyku sorunları, travma sonrası duygusal stres ve dürtüsellik düzeylerinde azalma görülmüştür. Nitel bulgularda, deprem sonrası psikososyal sorunlarda ve çocukların davranış problemlerinde azalma ve ebeveynlerin empati düzeyleri ile ebeveyn-çocuk ilişkisinde güçlenme ortaya konmuştur. Bulgular, ÇEİT'in afet sonrası uygulanabilir, koruyucu ve iyileştirici bir müdahale olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The earthquakes of 6 February 2023 caused multidimensional psychosocial difficulties for children and parents; however, evidence regarding the effectiveness of post-disaster early childhood interventions that actively involve parents remains limited. Since children's well-being after a disaster is largely influenced by their parents' psychological state and the quality of the parent–child relationship, examining the effectiveness of family-based interventions aimed at strengthening this relationship is a critical necessity. Therefore, this study investigated the effects of Child–Parent Relationship Therapy (CPRT), a family-based intervention, on earthquake-affected mothers and their children. A mixed-methods design was employed, and the study was conducted using a quasi-experimental design with experimental, placebo, and control groups, including pre-test, post-test, and follow-up measurements (pre-test, post-test, and 2-month, 6-month, and 1-year follow-ups). Qualitative data were obtained from semi-structured in-depth interviews with mothers, CPRT sessions, weekly evaluation reports created after sessions, and audio and video recordings of group sessions. Quantitative data were collected using the Parent–Child Relationship Scale, Filial Problem Checklist, Measurement of Empathy in Adult-Child Interaction, Pediatric Emotional Distress Scale, Beck Depression Inventory, Beck Anxiety Inventory, and Posttraumatic Stress Disorder Checklist for DSM-5 (PCL-5). The study sample consisted of 36 mothers who lived in earthquake-affected provinces during the 6 February 2023 earthquakes, had no pre-disaster diagnosed mental disorder, had not been trapped under rubble, injured, or lost a first-degree relative, had a child aged 3–6 years, and had access to online sessions. Quantitative data were analyzed through within-group and between-group comparisons, and qualitative data through reflective thematic analysis. Quantitative findings indicated increased empathy levels among mothers in the experimental group and reductions in children's loneliness/sleep problems, posttraumatic emotional stress, and impulsivity. Qualitative findings revealed decreases in psychosocial difficulties and children's behavioral problems, as well as improvements in parental empathy and the parent–child relationship. Overall, the findings demonstrate that CPRT is a feasible, protective, and therapeutic intervention in post-disaster contexts.
Benzer Tezler
- Travma odaklı PCIT'nin depremden etkilenen 3-5 yaş arası travmatize çocuklar üzerinde etkisinin incelenmesi
Evaluation of the effect of trauma-focused PCIT on traumatized children aged 3-5 affected by the earthquake
BEYZANUR TOSUNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL SEÇER
- Travma odaklı PCIT modülünün depremden etkilenen 5-7 yaş arası çocuklarda etkiliğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of the trauma-focused PCIT module on children aged 5-7 affected by the earthquake
BURCU BÜLBÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL SEÇER
- Çocuk-ebeveyn ilişki terapisinin ebeveyn çocuk iletişimine etkisi
The effect of child- parent relationship therapy on parent child communication
NERGİZ TUBA ÇAĞIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ITIR TARI CÖMERT
- Çocuk-ebeveyn ilişki terapisi eğitiminin boşanmış annelerin empati, kabul ve stres düzeylerine etkisi
The effect of child-parent relationship therapy on divorced mothers' empathy, acception and stress levels
FATOŞ BULUT ATEŞ
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN AKBAŞ
- Okul öncesi dönemde görülen kaygı durumunda deneyimsel oyun terapisinin etkisinin incelenmesi
Examining the effect of experiential play therapy on anxiety in preschool period
BİLLUR İŞCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiUygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET GÜLALDI