Reimagining the bosphorus: A digital ethnography of gentrification
Boğazı yeniden düşünmek: Soylulaştırmanın dijital bir etnografisi
- Tez No: 986223
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZÜBEYİR NİŞANCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: soylulaştırma, dijital etnografi, Istanbul, Boğaziçi, Instagram, karşıt anlatılar, gentrification, digital ethnography, Istanbul, Bosphorus, Instagram, counter-narratives
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, İstanbul'un Boğaziçi semtlerinde yaşanan soylulaştırma süreçlerinin dijital ortamda, özellikle Instagram'da nasıl temsil edildiğini, müzakere edildiğini ve karşı-anlatılar aracılığıyla nasıl tartışıldığını incelemektedir. İstanbul'un en sembolik ve tarihsel açıdan prestijli bölgelerinden biri olan Boğaziçi, neoliberal kentsel politikaların, kültürel tüketimin ve dijital medyanın mekân üretiminde nasıl kesiştiğini göstermektedir. Araştırmanın temel sorusu şudur: Boğaziçi semtlerinde soylulaştırma, Instagram temsilleri ve eşitsiz dijital görünürlük aracılığıyla nasıl yeniden üretilmekte, yoğunlaşmakta ve tartışılmaktadır? Bu soruya yanıt ararken şu alt sorulara odaklanılmaktadır: • Boğaziçi semtlerinin dijital görünürlüğü Instagram'da nasıl eşitsiz biçimde dağılmaktadır ve bu görünürlük hangi mekânsal hiyerarşileri üretmektedir? • Instagram'da soylulaştırmayı üretmek ve normalleştirmek için hangi baskın görsel ve söylemsel repertuvarlar kullanılmaktadır? • Farklı Instagram kullanıcı grupları mekâna ilişkin nasıl farklı anlatılar üretmektedir ve bu anlatılar soylulaştırma süreçlerine nasıl katkıda bulunmakta ya da bu süreçleri nasıl yoğunlaştırmaktadır? • Instagram temsilleri, Boğaziçi mekânlarının gündelik kullanımlarının ve pratiklerinin marjinalleştirilmesi de dâhil olmak üzere, soylulaştırmanın maddi ve simgesel biçimlerini hangi yollarla yoğunlaştırmaktadır? • Instagram'da hangi karşı anlatılar ve alternatif temsiller ortaya çıkmaktadır ve bu temsiller Boğaziçi'ne ilişkin baskın soylulaştırılmış tahayyülleri ne ölçüde sorgulamakta ya da bunlara meydan okumaktadır? Yöntemsel olarak araştırma, dijital etnografi (netnografi) yaklaşımıyla yürütülmüş, MAXQDA nitel analiz aracı üzerinden yapılan ön sayısal analizlerle desteklenmiştir. Veriler, Eylül 2024 – Nisan 2025 döneminde Instagram API aracılığıyla her pazar akşamı düzenli olarak toplanmıştır. Buna ek olarak, görseller, açıklamalar ve söylemler bakımından soylulaştırma açısından özellikle dikkat çekici olan paylaşımlar tarih sınırlaması olmaksızın seçilerek ayrıntılı incelemeye tabi tutulmuştur. Veri setine yalnızca Türkçe veya İngilizce dillerindeki, semt mekânlarını, etkinliklerini veya estetiklerini soylulaştırma bağlamında yansıtan özgün paylaşımlar dahil edilmiştir. Reklamlar, tekrar eden içerikler ve bot üretimi gönderiler kapsam dışında bırakılmıştır. Bulgular, Instagram'ın kentsel değişimi yalnızca yansıtan değil, aynı zamanda mekânı markalaştıran, estetikleştiren ve metalaştıran bir mecra olduğunu ortaya koymaktadır. Platform, daha az görünür olsa da yerinden edilme ve kültürel silinmeye yönelik karşı anlatıları da içermektedir. Mekânın üretimi, soylulaştırma ve dijital medya teorilerini bir araya getiren bu çalışma, Küresel Güney bağlamında kentsel dönüşüm tartışmalarına katkı sunarken, dijital temsiller ile gündelik pratiklerin Boğaziçi'nin sembolik ve maddi geleceğini nasıl şekillendirdiğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis explores how processes of gentrification in the Bosphorus area of Istanbul are represented, negotiated, and contested within the digital sphere, with a particular focus on Instagram. As one of the most symbolically charged and historically prestigious urban space of Istanbul, the Bosphorus exemplifies how state-led and neoliberal urban policies, cultural consumption, and digital media converge in the production of space. The study is guided by the main research question: How is gentrification in Bosphorus neighborhoods reproduced, intensified, and contested through Instagram representations and uneven digital visibility? To address this question, the research engages with several sub-questions: • How is digital visibility unevenly distributed across Bosphorus neighborhoods on Instagram, and what spatial hierarchies does this visibility produce? • What dominant visual and discursive repertoires are used to produce and normalize gentrification on Instagram? • How do different Instagram user groups produce distinct narratives of place, and how do these narratives contribute to or intensify gentrification processes? • In what ways do Instagram representations intensify material and symbolic forms of gentrification, including the marginalization of everyday practices and uses of Bosphorus spaces? • What counter-narratives and alternative representations emerge on Instagram, and to what extent do they challenge dominant gentrified imaginaries of the Bosphorus? Methodologically, the thesis adopts a digital ethnography (netnography) approach, complemented by preliminary numerical analysis using MAXQDA qualitative research tool. Data was collected through the Instagram API between September 2024 and April 2025, with weekly extractions of recent and top media. In addition, selective sampling was applied for close investigation of particular posts, regardless of their posting date, allowing for a deeper exploration of visuals, captions, and discourses that were especially relevant to gentrification. Selection criteria included original posts in Turkish or English that depicted neighborhood spaces, activities, or aesthetics; while advertisements, duplicates, and bot-generated content were excluded. The findings demonstrate that Instagram functions not merely as a mirror of urban change but as an active digital stage in which space is branded, aestheticized, and commodified, reinforcing selective narratives of heritage, consumption, and exclusivity. At the same time, although less visible, the platform involves counter-narratives of displacement and cultural erasure. By combining theories of the production of space, gentrification, and digital media, this study contributes to broader debates on urban transformation in the Global South, while foregrounding how digital representations and everyday practices intersect in shaping the material and symbolic futures of the Bosphorus.
Benzer Tezler
- Boğaziçi kıyı yerleşmelerinin tarihsel değişim süreci ve koruma yöntemleri üzerine bir araştırma Ortaköy- Kuruçeşme Sahili
A research on the historical changing process of the coastal settlement of the Bosphorus and its conservation methods, Ortaköy Kuruçeşme Coast
ÖZLEM ATALAN
- Boğaziçi tarihi sit alanının yok olma süreci ve kalan sınırlı değerlerin korunma olasılıkları
The physical corruption of the Bosphorus historic site and conservation possibilities of the remaining limited values
SAKİNE YILDIZ SALMAN
- 19. yüzyıl Boğaziçi Rumeli yakası yalılarında üsluplar ve korunmuşluk analizleri
Architectural styles and presetvation analysis' of the Bosphorus Rumeli side yalis
VEDAT ÖZGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MimarlıkMaltepe ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLTER BÜYÜKDIĞAN
- Boğaziçi'nin morfolojik yapısı bağlamında yürürlükteki imar planının irdelenmesi
The study of the current master plan of the bosphorus in terms of the relationships with morphology
ALİ ULUPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. GÜLŞEN ÖZAYDIN
- İstanbul Boğazı su seviyesi salınımlarına Tuna Nehri etkisinin belirlenmesi
Determination of the Tuna River effect on the Bosphorus strait water level oscillations
YAVUZ KARSAVRAN
Doktora
Türkçe
2021
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TARKAN ERDİK