19. yüzyılda Canik Sancağı'nda kurumsal değişim ve ekonomik gelişme
Institutional change and economic development in the Sanjak of Canik in the 19th century
- Tez No: 986228
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKÇEN COŞKUN ALBAYRAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Tarih, Economics, History
- Anahtar Kelimeler: Arazi Kanunnamesi, Canik Sancağı, Osmanlı Devleti, Land Code, Canik Sanjak, Ottoman State
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
19. yüzyıl birçok alanda Osmanlı Devleti'nin yeniden kurumsallaşma çabalarına sahne olmuştur. Merkezileşme politikaları doğrultusunda bürokrasinin yeniden örgütlenmesi, serbest ticaret fikrinin etkisiyle yapılan dış ticaret anlaşmaları, ticaret ve medeni hukuk alanında kanunlaştırma hareketleri, toprak mülkiyetini düzenleyen Arazi Kanunnamesi, sanayileşme hamleleri, kredi kurumlarının oluşturulması ve ulaştırma alanında yaşanan gelişmeler bu sürecin başlıca örnekleri arasında yer almaktadır. Bu gelişmeler Osmanlı Devleti'nin kapsamlı bir yeniden yapılanma sürecinden geçtiğini ortaya koymaktadır. Değişimin temel hedefi devleti ekonomik ve sosyal açıdan ayakta tutmaktır. Devletin bu çabalarının, ekonomik gelişmeye ne ölçüde yansıdığı, önemli bir soru olarak olarak karşımızda durmaktadır. Bu bağlamda, çalışma kurumsal iktisat ekolünün ortaya koyduğu kavramsal çerçeveyi temel alarak, kurumsal değişimle ekonomik gelişme arasındaki ilişki doğrultusunda ilerlemiştir. Öte yandan, kurumsal iktisadın bir alt disiplini olan mülkiyet hakları teorisi çalışmada önemli bir yer tutmaktadır. Zira, Osmanlı halkının büyük ölçüde tarım sektöründe bulunmasına bağlı olarak, devletin en önemli gelir kaynağı tarımdır. Tarım sektöründe belirleyici faktör ise tarımsal topraklarda yaşanan mülkiyet ilişkileridir. Bu sebeple dönemsel olarak Osmanlı tarihinde mülkiyet ilişkilerinin zirve noktası kabul edilebilecek Arazi Kanunnamesi etrafında çalışmamız şekillenmiştir. İlk bölümde kurumsal iktisat, ikinci bölümde Osmanlı toprak düzeni ile ilgili literatür aktarılmıştır. Üçüncü bölümde Arazi Kanunnamesi öncesi mülkiyet ilişkileri ve kanunname sonrasında yaşanan hukuki dönüşüm Canik Sancağı örneğinde ahkâm defterleri, şer'iyye sicilleri ve çeşitli arşiv kayıtları aracılığıyla incelenmiştir. Son bölümde ise Canik Sancağı'nın kanunname sonrası gösterdiği ekonomik performans, 20. yüzyılın ilk çeyreğini kapsayacak şekilde çeşitli istatistiksel veriler ışığında ele alınmıştır. Canik Sancağı'nın ekonomik göstergelerinde gözlemlenen yükseliş eğilimi kurumsal değişim ile ekonomik gelişme arasındaki ilişkiye dair önemli kanıtlar ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The 19th century witnessed the Ottoman Empire's efforts to re-institutionalize in various fields. The reorganization of the bureaucracy in line with centralization policies, foreign trade agreements shaped by the influence of free trade ideas, codification movements in the fields of commercial and civil law, the Land Code (Arazi Kanunnamesi) regulating land ownership, industrialization initiatives, the establishment of credit institutions, and developments in the field of transportation constitute the main examples of this process. These developments demonstrate that the Ottoman Empire experienced a comprehensive restructuring process. The primary objective of this transformation was to ensure the survival of the state in economic and social terms. The extent to which these state efforts were reflected in economic development, remains as an important question. In this context, the study explores the relationship between institutional change and economic development, drawing on the conceptual framework proposed by the institutional economics school. Furthermore, the theory of property rights, a sub-discipline of institutional economics, plays a central role in the analysis. Since the Ottoman population was largely engaged in the agricultural sector, agriculture was the state's most important source of income. The determining factor in the agricultural sector is the ownership relations of agricultural lands. For this reason, the study is shaped around the Land Code (Arazi Kanunnamesi), which can be considered a turning point in the history of property relations in the Ottoman Empire. The first chapter outlines the theoretical foundations of institutional economics, while the second presents a literature review on the Ottoman land regime. The third chapter examines the transformation of property relations before and after the enactment of the Land Code through an analysis of legal records such as Ahkâm Defterleri, Şer'iyye Sicilleri, and various archival sources, using the Sanjak of Canik as a case study. In the final chapter, the economic performance of Canik following the implementation of the Land Code is analyzed in light of statistical data, covering the first quarter of the 20th century. The upward trend observed in Canik Sanjak's economic indicators provides significant evidence of the relationship between institutional change and economic development.
Benzer Tezler
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
- Testosteron dihidrotestosteron ve östrojenin benign prostat hiperplazisindeki etyolojik rolleri
The roles of testosterone, dihydrotestosterone and estradiole on the etiology of benign prostatic hyperplasia
HALUK TOKUÇOĞLU
- Bazı yer ve sırık fasulye çeşitlerinde optimal melezleme şartlarının tespiti üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
TÜRKAN KOÇLU
- İlkokul çağı erkek çocuklarında inmemiş testis anomalisi ve insidansı
The anomaly and incidence of cryptorchidism in primary school boys
SERDAR SEZGİN
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
