Yahudi kaynaklarına göre Hz. İbrahim'in eşi Sare
Sarah, the wife of Abraham, according to Jewish sources
- Tez No: 986233
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL TAŞPINAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Antik Yakın Doğu, Tanrıça, Yahudilik, Seçilmişlik, Sare, Ancient Near East, Goddess, Judaism, Chosenness, Sarah
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dinler Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Yahudi kutsal kaynaklarında Hz. İbrahim'in eşi Sare'nin yalnızca tarihsel bir figür değil, Yahudi düşüncesinin dini, kültürel ve sembolik boyutlarında anlam kazanan kurucu bir karakter olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yahudilikte seçilmişlik anlatısının çoğu zaman erkek merkezli bir çerçevede şekillendiği düşünülse de, Sare'nin; seçilmiş soyun annesi, kimliğin taşıyıcısı ve ideal kadın modeli olarak üstlendiği kritik rol bu çalışmada özellikle vurgulanmaktadır. Sessizliği, sabrı, doğurganlık tecrübesi, Hacer'le yaşadığı gerilimler ve isminin değişimine atfedilen anlamlar, Yahudi geleneğinde kadına yüklenen çok katmanlı rollerin görünür olmasını sağlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, Yahudilik öncesi Antik Yakın Doğu mitolojilerinde kadın ve tanrıça figürlerinin yaratılış, bereket ve düzen kuruculukla ilişkilendirilen işlevleri ele alınmış; bu figürlerin, sonraki Yahudi anlatılarının arka planını oluşturan kültürel ve sembolik bir zemin sunduğu ortaya konmuştur. İkinci bölüm, Yahudi geleneğindeki arketipsel kadın figürlerini inceleyerek Sare'nin ortaya çıkışını hazırlayan temaları analiz etmektedir. Üçüncü bölümde ise Tanah, Rabbanî literatür ve mistik yorumlar bir arada değerlendirilerek Sare'nin kimliği, rolü ve seçilmişlik düşüncesiyle ilişkisi derinlemesine incelenmiştir. Böylece Sare'nin, yalnızca İbrahim'in eşi ya da İshak'ın annesi olarak değil, Yahudi hafızasında seçilmişlik anlayışının kurucu temsilcilerinden biri olarak şekillendiği ortaya konmuştur. Sonuç olarak bu çalışma, Sare'nin Yahudi geleneğinde taşıdığı merkezi önemin, kadın öznesinin bağımsız bir güç kazanmasından değil, büyük ölçüde ataerkil düzenin ona biçtiği işlevsel rollerden kaynaklandığını göstermektedir. Sare anlatısı, kadın figürünü görünür kılmakla birlikte, nihayetinde erkek odaklı seçilmişlik söylemi içinde yeniden tanımlanan ve sınırları belirlenen bir kadın kimliğine işaret etmektedir. Bu yönüyle tez, Yahudi geleneğinde kadının konumuna dair daha bütüncül ve eleştirel bir bakış sunmayı, aynı zamanda bu alanda yapılacak yeni araştırmalara zemin oluşturmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal that Sarah, the wife of Abraham in Jewish sacred sources, is not only a historical figure but also a foundational character who gains meaning through the religious, cultural, and symbolic dimensions of Jewish thought. Although the narrative of chosenness in Judaism is often shaped within a male-centered framework, the critical role that Sarah undertakes as the mother of the chosen lineage, the bearer of identity, and the ideal female model is particularly emphasized in this study. Her silence, patience, experience of fertility, the tensions she experienced with Hagar, and the meanings attributed to the change of her name make visible the multilayered roles assigned to women in the Jewish tradition. In the first chapter of the study, the functions associated with women and goddess figures in pre-Jewish Ancient Near Eastern mythologies -such as creation, fertility, and order- are examined, and it is shown that these figures provided a cultural and symbolic background for later Jewish narratives. The second chapter analyzes the archetypal female figures in the Jewish tradition and the themes that prepared the emergence of Sarah. In the third chapter, Sarah's identity, role, and her relationship with the concept of chosenness are examined in depth by evaluating the Tanakh, Rabbinic literature, and mystical interpretations together. Thus, it is revealed that Sarah is shaped in Jewish memory not only as the wife of Abraham or the mother of Isaac, but also as one of the foundational representatives of the concept of chosenness. As a result, this study shows that Sarah's central importance in Jewish tradition does not arise from an independent gain of power by the female subject, but largely from the functional roles assigned to her by the patriarchal order. Although the Sarah narrative makes the female figure visible, it ultimately points to a female identity that is redefined and bounded within the male-centered discourse of chosenness. In this respect, the thesis aims to present a more holistic and critical perspective on the position of women in the Jewish tradition and to provide a basis for further research in this field.
Benzer Tezler
- On Emir bağlamında Tevrat ile Kur'an'ın mukayesesi
The comparison of Torah and Qur'an in the context of the Ten Commandments
İBRAHİM HALİL DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinHakkari ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURETTİN ÇİFTÇİ
- İbn Habîb ve tarihçiliği
Ibn Habîb and his histories
ASIM ÖZ
Doktora
Türkçe
2008
DinAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM SARIÇAM
- Yahudi inanç esaslarına klasik tefsir geleneği eleştirisi: Bikâî örneği
Critique of the classical exegetical tradition of Jewish beliefs: The example of Bikâî
ABDULLAH ORER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN ERASLAN
- Hz. Ömer devrinde Ehl-i Kitapla ilişkiler ve Tehcir
Relationships with Ahl al Kitab in the period of caliph Omar and displacement
CİHAN EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
DinAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İBRAHİM SARIÇAM
- Yahudi ve İslâm kaynaklarına göre Hz. Nûh ve Tûfan
Prophet Noah and the Flood in Jewish and Islamic sources
ZEYNEP YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ İHSAN YİTİK