Kul Himmet'in şiirlerinde kültürdilbilim incelemesi
A cultural linguistic analysis of Kul Himmet's poems
- Tez No: 986293
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEBAHAT ARMAĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Dil, Metafor, Language, Metaphor
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kültürdilbilim, bir topluluğun dilsel tercihleri ile kültürel yapısı arasındaki karşılıklı ilişkiyi inceleyen bir yaklaşımdır. Alevi şiirleri söz konusu olduğunda, bu ilişki çok daha yoğun, karmaşık ve sembolik bir hal alır. Zira Alevi ozanlarının dili, çoğunlukla örtük anlamlarla, mecazlarla örülüdür. Bunun başlıca nedenlerinden biri, Aleviliğin tarihsel olarak dışlanmış ve bastırılmış bir inanç sistemi olmasıdır. Dolayısıyla, inananlar kendilerini ifade ederken, açık ve doğrudan anlatımdan çok, kapalı, üstü örtülü, sembolik bir dile yönelmişlerdir. Bu durum,“sır”kavramının Alevi kültüründeki merkezi konumuyla da birebir örtüşmektedir. Alevi şiirlerinde geçen bazı sözcükler ve ifadeler, yalnızca inanç topluluğuna ait bireyler tarafından tam olarak anlaşılabilir. Bu sözcükler bazen sembolik anlamlar taşır, bazen ise belirli ritüellere, mitolojik figürlere ya da tarihsel olaylara atıfta bulunur. Sözcükler, dışarıdan bir gözle bakıldığında yalnızca dinî terimler gibi algılanabilirken, Alevi inanç sistemi içerisinde bunlar, aynı zamanda bireyin topluluk içindeki konumunu, manevî yolculuğunu ve içsel dönüşümünü de ifade eder. Bu yönüyle Alevi şiiri, kelimelerin sırlarla yüklendiği, kültürel kodlarla donatıldığı bir dil evreni sunar. Ancak Alevi şiirlerindeki dilsel kapalılığın akademik anlamda yeterince incelenmediği görülmektedir. Bu şiirlerde yer alan bazı terimlerin veya deyimlerin anlamı, zamanla toplumsal dönüşümlerle birlikte unutulmuş, ya da yalnızca belirli çevrelerde anlaşılır hale gelmiştir. Bu durum, Alevi şiirlerinin sadece edebi açıdan değil; aynı zamanda kültürel bellek, kimlik inşası ve toplumsal yapı bağlamında da ele alınması gerektiğini ortaya koyar. Kültürdilbilim bu noktada devreye girer. Söz konusu şiirlerdeki terimlerin etimolojik kökeni, kullanım bağlamları ve çağrışımları üzerinden yapılacak çözümlemeler, hem Alevi kültürüne dair derinlikli bir anlayış sunacak hem de bu kültürel söz varlığının korunmasına katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Cultural linguistics is an approach that examines the reciprocal relationship between a community's linguistic preferences and its cultural structure. When it comes to Alevi poetry, this relationship becomes much more intense, complex, and symbolic. This is because the language of Alevi poets is mostly woven with implicit meanings and metaphors. One of the main reasons for this is that Alevism has historically been a marginalized and suppressed belief system. Therefore, while expressing themselves, the believers turned to an indirect, veiled, and symbolic language rather than an explicit and direct one. This situation exactly overlaps with the central position of the concept of“secret”in Alevi culture. Some words and expressions in Alevi poetry can only be fully understood by individuals belonging to the faith community. These words sometimes carry symbolic meanings and sometimes refer to certain rituals, mythological figures, or historical events. From an external perspective, these words may appear merely as religious terms; however, within the Alevi belief system, they also express an individual's position within the community, spiritual journey, and inner transformation. In this sense, Alevi poetry presents a linguistic universe in which words are filled with secrets and equipped with cultural codes. However, it is observed that the linguistic obscurity in Alevi poetry has not been sufficiently examined in the academic field. The meanings of some terms or idioms in these poems have been forgotten over time with social transformations or have become understandable only within certain circles. This situation reveals that Alevi poetry should be addressed not only from a literary point of view but also within the context of cultural memory, identity construction, and social structure. At this point, cultural linguistics comes into play. Analyses based on the etymological origins, contextual uses, and associations of the terms in question will both provide a deep understanding of Alevi culture and contribute to the preservation of this cultural vocabulary.
Benzer Tezler
- Kul Himmet'in şiir dünyası, şiirlerinde gelenek, etkileşim ve eğitim
Poetry world of Kul Kimmet, custom, interaction and education in his poems
SELAY ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET YARDIMCI
- Kul Himmet şiirlerinde mitik unsurlar
Mythological elements in Kul Himmet poems
ÇETİN DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BAKİ BORA HANÇA
- 20. yüzyıl Tokatlı âşıkların şiirlerinde eski Türk inançlarının yansımaları
Reflections of old Turkish beliefs in the poems of 20th century Tokat lights
AHMET KARADENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER SARAÇ
- Chaucer's use of his persona in his dream poems the Book of the Duchess, the House of Fame, the Parlement of Foules and the prologue to the legend of good women
Başlık çevirisi yok
HURİYE REİS
Yüksek Lisans
İngilizce
1989
İngiliz Dili ve EdebiyatıHacettepe Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. HİMMET UMUNÇ
- Uğur Işılak'ın hayatı ve şiirlerinin tematik incelenmesi
Thematic analysis of Uğur Işılak's life and poems
RECEP ASLANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECDET TOZLU