Creativity in post-edited machine translation of literary texts: A department-based comparison for suggesting a literary post-editing guideline model
Edebi metinlerin makine çevirisi sonrası düzeltmesinde yaratıcılık: Edebi makine çevirisi sonrası düzeltme modeli önerisi için bölüm temelli bir karşılaştırma
- Tez No: 986465
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KORKUT ULUÇ İŞİSAĞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşme ve hızlı teknolojik gelişmeler çağında, çeviri uygulamaları ve çeviribilim önemli ölçüde değişime ve dönüşüme uğramıştır. Makine Çevirisi sistemleri büyük ilerleme kaydetmiş; özellikle edebi çeviride, Makine Çevirisi Sonrası Düzeltme (MÇSD) yoluyla insan müdahalesinin gerekliliğini artırmıştır. Karma araştırma yöntemli bu çalışma, makine çevirisiyle çevrilmiş bir edebi metnin MÇSD uygulamasıyla Mütercim ve Tercümanlık (MT) ile İngiliz Dili ve Edebiyatı (İDE) bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencilerinin yaratıcı çeviri performanslarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın katılımcıları, üç üniversiteden toplam 20 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmada kullanılan deneysel metin, Lucy Caldwell'in (2021) All the People Were Mean and Bad adlı kısa öyküsünden alınmış bir kesittir. Metin, İngilizceden Türkçeye nöral makine çeviri sistemi DeepL kullanılarak çevrilmiştir. Katılımcılar makine çevirisi üzerinde düzeltmeler yapmıştır ve bu çeviriler Bayer-Hohenwarter'ın (2009) Birincil Yaratıcı Kaydırmalar çerçevesine dayalı olarak nicel ve nitel yöntemlerle analiz edilmiştir. Çeviri çıktıları edebi çeviri rubriğine göre değerlendirilmiş ve iki grup arasında karşılaştırmalı analiz yapılmıştır. Bulgular, MT öğrencilerinin İDE öğrencilerine kıyasla biraz daha yüksek çeviri puanları elde ettiğini ve daha sık ve çeşitli yaratıcı kaydırmalar kullanarak daha yüksek yaratıcılık sergilediklerini göstermiştir. Çeviri kalitesi ile yaratıcılık arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, edebi MÇSD süreçlerinde sistematik yönlendirmeye duyulan ihtiyacı ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, çalışma kurgu metinlere yönelik türe özgü bir MÇSD Kılavuzu Modeli önermekte ve teorik anlamda ise Değiştirilmemiş Makine Çıktısı kavramını sunmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, MÇSD eğitiminin çeviri müfredatlarına entegre edilmesinin önemini vurgulamakta ve çeviri eğitimi, akademik araştırmalar ve profesyonel çeviri uygulamalarına katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In an era of globalization and rapid technological advancement, translation practices and translation studies have been significantly reshaped. Machine Translation systems have advanced considerably, increasing the necessity of human intervention through Post-Editing (PE), particularly in literary translation. Adopting a mixed-methods research design, this study investigates the creative translation performances of undergraduate students from Translation and Interpreting (TI) and English Language and Literature (ELL) departments during the post-editing of a machine-translated literary text. The participants consisted of 20 students from three universities. The experimental text was an excerpt from the short story All the People Were Mean and Bad by Lucy Caldwell (2021). It was translated from English into Turkish using the neural machine translation system DeepL. Participants post-edited the MT output, which was subsequently analyzed both quantitatively and qualitatively based on Bayer-Hohenwarter's (2009) Primary Creative Shifts. Translation outputs were evaluated using a literary translation rubric, and a comparative analysis between the two groups was conducted. The findings revealed that TI students achieved slightly higher translation scores than ELL students and demonstrated greater creativity through more frequent and varied creative shifts. A positive relationship was identified between translation quality and creativity. These results indicate a clear need for structured guidance in literary PE processes. Consequently, the study proposes a genre-specific Machine Translation Post-Editing Guideline Model for fiction and introduces the theoretical concept of Retained Machine Reproduction. Overall, the study underscores the importance of integrating PE training into translation curricula and contributes to translation education, research, and professional practice.
Benzer Tezler
- Machine translation post-editing in video game localization
Bilgisayar oyunlarının yerelleştirilmesinde makine çevirisi sonrası düzeltme
HULUSİ ALP SIRKINTI
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Mütercim-Tercümanlıkİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SENEM ÖNER BULUT
- Okul öncesi eğitim döneminde çocuklar için felsefe eğitiminin öğrencilerin yaratıcılık düzeylerine etkisi
Philosophy education for children in preschool education periodeffect of students on creativity levels
EMİNE PEKKARAKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve Öğretimİzmir Demokrasi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRAN TOK
- Postformal thought and creativity in design process
Tasarım sürecinde post-formel düşünce ve yaratıcılık
NAZİFE ASLI KAYA
Doktora
İngilizce
2017
Endüstri Ürünleri Tasarımıİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞENİZ ÇIKIŞ
- Sanatta yaratıcı ego ve başkaldırı açısından Jean Michel Basquiat'ın post-grafiti resimleri üzerine bir inceleme
A review on Jean-Michel Basquiat's post-graffiti paintings in terms of creative ego and rebellion in art
BUSE PEKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMİLE ARZU AYTEKİN