Okul müdür yardımcılarının dağıtımcı liderlik ve iş doyumu algıları arasındaki ilişkide işle bütünleşme ve müdüre güvenin rolü
The role of work engagement and trust in the principal in the relationship between vice principals' perceptions of distributed leadership and job satisfaction
- Tez No: 986503
- Danışmanlar: PROF. DR. TEMEL ÇALIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, devlet okullarında görev yapan müdür yardımcılarının dağıtımcı liderlik ve iş doyumu algıları arasındaki ilişkide işle bütünleşme ve müdüre güvenin rolünü belirlemektir. Eğitim örgütlerinin sürdürülebilir başarısı açısından orta düzey lider olarak nitelendirilebilen müdür yardımcılarının rollerinin güçlendirilmesi, liderliğin yalnızca okul müdürleriyle sınırlı kalmayıp paylaşılan bir sorumluluk olarak görülmesini gerektirmektedir. Bu bağlamda, müdür yardımcılarının algıladıkları dağıtımcı liderlik düzeyi ile iş doyumu, işle bütünleşme ve müdüre güven düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi, eğitim yönetimi literatüründeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüştür. Ankara'da devlet okullarında görev yapan 335 müdür yardımcısı araştırma örneklemini oluşturmuştur. Müdür yardımcılarının dağıtımcı liderlik algılarını ölçmek için Özer ve Beycioğlu (2013) tarafından geliştirilen Dağıtımcı Liderlik Ölçeği, iş doyumu algılarını belirlemek için OECD (2019) tarafından geliştirilen İş Doyumu Ölçeği, işle bütünleşme düzeylerini belirlemek için Schaufeli ve Bakker (2004) tarafından geliştirilen Özkalp ve Meydan (2015) tarafından Türkçeye çevrilen Utrecht İşle Bütünleşme Ölçeği ve son olarak müdüre güven algılarını belirlemek amacıyla ise Louis, Dretzke ve Wahlstrom (2010) tarafından geliştirilen ve Kavgacı ve Öztürk (2023) tarafından Türkçeye uyarlanan Müdüre Güven Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik analizleri sonrasında, veri analizi için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Analizler SPSS 26 ve Mplus programları ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular, dağıtımcı liderliğin müdür yardımcılarının iş doyumunu pozitif yönde etkilediğini, bu ilişkide işle bütünleşmenin aracılık rolü üstlendiğini göstermiştir. Benzer şekilde işle bütünleşme ve iş doyumu arasında da pozitif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca müdüre güvenin, dağıtımcı liderlik ile işle bütünleşme arasındaki ilişkide anlamlı bir düzenleyici rolü olduğu saptanmıştır. Başka bir ifadeyle, müdür yardımcılarının müdürlerine duyduğu güven arttıkça dağıtımcı liderliğin işle bütünleşme üzerindeki etkisi güçlenmektedir. Elde edilen sonuçlar, okul liderliği süreçlerinin çalışanların motivasyonu, güveni ve işle bütünleşmesi yoluyla iş doyumuna katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, eğitim sisteminde müdür yardımcılarının liderlik kapasitelerinin desteklenmesinin, güvene dayalı okul ikliminin güçlendirilmesinin ve görev paylaşımının kurumsallaştırılmasının, okul gelişimi ve çalışan iş doyumu açısından kritik önem taşıdığını göstermektedir. Son olarak Millî Eğitim Bakanlığı'nın, okul yönetiminde orta düzey liderliğin güçlendirilmesini önceleyen politika ve standartlar geliştirerek müdür yardımcılarının liderlik kapasitelerini sistematik biçimde desteklemesi önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the role of work engagement and trust in the principal in the relationship between vice principals' perceptions of distributed leadership and their job satisfaction. Strengthening the roles of vice principals—who can be regarded as middle-level leaders—is essential for the sustainable success of educational organizations and requires viewing leadership as a shared rather than an exclusively principal-centered responsibility. In this context, examining the relationships among vice principals' perceived levels of distributed leadership, job satisfaction, work engagement, and trust in the principal addresses an important gap in the educational leadership literature. The research employed a quantitative approach. The sample consisted of 335 vice principals working in public schools in Ankara. The Distributed Leadership Scale developed by Özer and Beycioğlu (2013) was used to measure perceptions of distributed leadership; Job Satisfaction Scale developed by the OECD (2019) to assess job satisfaction; the Utrecht Work Engagement Scale, developed by Schaufeli and Bakker (2004) and adapted into Turkish by Özkalp and Meydan (2015), to measure work engagement; and the Trust in Principal Scale developed by Louis, Dretzke, and Wahlstrom (2010) and adapted into Turkish by Kavgacı and Öztürk (2023) to assess trust in principals. After establishing the validity and reliability of the scales, data were analyzed using structural equation modeling. The analyses were conducted with SPSS 26 and Mplus software. The findings revealed that distributed leadership positively influences vice principals' job satisfaction and that work engagement plays a mediating role in this relationship. A significant positive relationship was also found between work engagement and job satisfaction. Furthermore, trust in the principal was identified as a significant moderator in the relationship between distributed leadership and work engagement. In other words, as vice principals' trust in their principals increases, the positive effect of distributed leadership on work engagement becomes stronger. The results indicate that school leadership processes contribute to job satisfaction by enhancing employees' motivation, trust, and work engagement. Overall, the findings highlight the critical importance of supporting vice principals' leadership capacities, fostering a trust-based school climate, and institutionalizing shared leadership practices to promote school development and staff satisfaction. Finally, it is recommended that the Ministry of National Education develop policies and standards that prioritize the empowerment of middle-level leadership, thereby systematically supporting the leadership capacities of vice principals.
Benzer Tezler
- Resmi liselerde dağıtımcı liderlik ile iş doyumu arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine dayalı olarak incelenmesi (Çorum ili örneği)
The examination of the relationship between distrubuted leadership and job satisfaction in public high schools based on the opinions of the teachers (Case of province of Çorum)
YILMAZ AĞIRDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimOkan Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ÖZDEMİR
- Mesleki ve Teknik Anadolu liselerinde görev yapan öğretmenlerin okul yöneticilerinde dağıtımcı liderlik davranışlarına ilişkin görüşleri (Ankara ili örneği)
Opinions of teachers who work at vocational and technical Anatolian high schools about distributed leadership behaviors at school administrators (Ankara province example)
MERVE MERMER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLHAN AKAR
- İlköğretim kurumlarında dağıtımcı liderlik ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki(Seydikemer örneği)
The relation between the distributed leadership and organizational commitment in the elementary educational institutions (The case of Seydikemer)
ZAFER YETİM
- İlköğretim öğretmenlerinin ve müdür yardımcılarının algılarına göre müdürlerinin liderlik yeterlikleri
Theachers and vice-principals perception on leadership qualifications of primary school principals
MUSTAFA ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL EKŞİ
- Taşımalı ilköğretim uygulamasının genel durumu ve değerlendirilmesi (Muğla ili örneği)
General situation and evaluation of school transportation practice (Case of Muğla province)
YASİN ÜLKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Eğitim ve ÖğretimMuğla ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
PROF. DR. AHMET DUMAN