Tüketici şüpheciliği ve pazarlamada yapay zekâ kullanımıyla ilgili risk algısı ilişkisi: İzmir ilinde bir araştırma
The relationship between consumer skepticism and risk perception regarding the use of artificial intelligence in marketing: A research in the province of Izmir
- Tez No: 986673
- Danışmanlar: PROF. DR. PINAR AYTEKİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Yapay Zekâ, Yapay Zekâ Pazarlaması, Tüketici Şüpheciliği, Risk Algısı, Artificial Intelligence, Artificial Intelligence Marketing, Consumer Skepticism, Risk Perception
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin etkisi ile yoğunlaşan rekabet ortamında işletmeler, potansiyel müşterilere ulaşabilme ve mevcut müşterilerini daha iyi analiz ederek, ihtiyaca uygun ürün ve hizmeti sunabilme amacıyla yapay zekâ teknolojilerinden faydalanmaktadır. Kişisel asistan, sohbet robotu, büyük veri, veri madenciliği, artırılmış gerçeklik uygulamaları, giyilebilir akıllı ürünler vb. olarak örneklendirilebilen bu teknolojiler işletmelerin farklılık yaratmasında, müşterilerle bağ kurmasında avantajlar sağlamakta ancak tüketiciler açısından endişe oluşturabilmektedir. Bu durum göz önüne alındığında; araştırmada yer alan tüketici şüpheciliği ve tüketicilerin pazarlamada kullanılan yapay zekâ teknolojilerine yönelik risk algıları konusunda literatürde boşluk olduğu dikkat çekmektedir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, İzmir'de yaşayan 18 yaş ve üzeri tüketicilerin, tüketici şüpheciliği ve pazarlamada yapay zekâ kullanımıyla ilgili risk algıları arasındaki ilişkinin ne düzeyde olduğunun belirlenmesidir. Bu doğrultuda, İzmir'de yaşayan 444 tüketiciye ulaşılmıştır. Anket formunun eksik doldurulması sebebiyle dört adet form analize dahil edilmemiş ve 439 sağlıklı veri değerlendirmeye alınmıştır. Analizlerin gerçekleştirilmesinde SPSS 18.0 istatistiksel programı ile AMOS 24.0 yapısal eşitlik modellemesi programı kullanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde tüketici şüpheciliği ve pazarlamada yapay zekâ kullanımıyla ilgili risk algısı ile ilişkide literatürle uyumlu bulgular elde edilmiştir. Ayrıca araştırmanın farklılık hipotezleri kapsamında tüketici şüpheciliğine ve yapay zekâ kullanımıyla ilgili risk algısına ilişkin boyutların cinsiyete ve medeni duruma göre anlamlı bir farklılık göstermediği; yaşa, eğitime, mesleğe, gelire ve teknoloji kullanım durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Hipotez sonuçlarına göre araştırmada iki boyut olarak ele alınan tüketici şüpheciliği ve üç boyut olarak ele alınan yapay zekâ risk algısı boyutları doğrulanmıştır. Araştırma sonucunda tüketici şüpheciliği ve risk algısının önlenebilmesi açısından öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
In an increasingly competitive environment driven by digitalization and technological advances, businesses are leveraging artificial intelligence technologies to reach potential customers and better analyze their existing customers in order to offer products and services tailored to their needs. These technologies, which can be exemplified by personal assistants, chatbots, big data, data mining, augmented reality applications, wearable smart products, etc., provide advantages for businesses in creating differentiation and establishing connections with customers, but they may also cause concern among consumers. Considering this situation, it is noteworthy that there is a gap in the literature regarding consumer skepticism and consumers' perceptions of risk regarding artificial intelligence technologies used in marketing. In this context, the aim of the study is to determine the level of relationship between consumer skepticism and risk perceptions regarding the use of artificial intelligence in marketing among consumers aged 18 and over living in Izmir. In this regard, 444 consumers living in Izmir were reached. Four forms were not included in the analysis due to incomplete filling out of the questionnaire, and 439 valid data were evaluated. SPSS 18.0 statistical software and AMOS 24.0 structural equation modeling software were used to conduct the analyses. The results of the analyses revealed findings consistent with the literature regarding the relationship between consumer skepticism and risk perception related to the use of artificial intelligence in marketing. Additionally, within the scope of the study's difference hypotheses, it was concluded that the dimensions related to consumer skepticism and risk perception regarding the use of artificial intelligence did not show a significant difference according to gender and marital status; however, they showed a significant difference according to age, education, occupation, income, and technology usage status. According to the hypothesis results, the two dimensions of consumer skepticism and the three dimensions of artificial intelligence risk perception examined in the study were confirmed. The research resulted in recommendations for preventing consumer skepticism and risk perception.
Benzer Tezler
- Fenomen pazarlamada tüketici şüpheciliği ve satın alma niyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi: Ünlü ve fenomenlerin kullanıldığı reklamlara yönelik karşılaştırmalı bir analiz
Investigation of the relationship between consumer skepticism and purchase intention in influencer marketing: A comparative analysis of celebrity's and influencer's advertisements
BUSE KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halkla İlişkilerEge ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİDAYE AYDAN BİLGİLİER
- Yeşil boyama ile yeşil ürün satın alma arasındaki ilişkide şüphenin yeri
The place of consumer skepticism in the relationship between greenwashing and green purchase
AYŞE YAMAN
- Elektronik ağızdan ağıza pazarlamada tüketicinin şüphecilik davranışına ilişkin bir araştırma
A research on consumer's suspective behavior at the electronic word of mouth marketing
TABRIZ ABDULLAZADE
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İşletmeOndokuz Mayıs Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM ERDOĞAN
- Infodeminin tüketici şüpheciliği üzerindeki etkisinin markaya yansımaları
Reflections of the effect of infodemic on consumer skepticism on the brand
ESRA TÜRK
Doktora
Türkçe
2023
İşletmeNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiÜretim Yönetimi ve Pazarlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÜNSALAN
DOÇ. DR. SEFER DARICI
- Instagram fenomenlerinin kişisel markalarını nüfuz pazarlama aracı olarak kullanımları ve farklı kuşaklarca algılanışlarının şüphecilik bağlamında incelenmesi
An investigation into instagram influencers' using their personal brands as a marketing tool and how they are percieved by different generations in a sceptical context
SELEN BİLGİNER HALEFOĞLU
Doktora
Türkçe
2021
Halkla İlişkilerMaltepe ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ DEMİR