Gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların yeni sözcük öğrenme becerilerinin araştırılması: sözcük uzunluğu ve fonotaktik olasılığın etkisi
Investigation of novel word learning in children with developmental language disorders: the effect of word length and phonotactic probability
- Tez No: 986932
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEN KÖSE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gelişimsel dil bozukluğu (GDB) olan çocukların yeni sözcük öğrenme becerilerinde tipik gelişim (TG) gösteren akranlarına göre düşük performans gösterdikleri bilinmektedir. Bu araştırmanın amacı, GDB olan ve TG gösteren çocukların farklı sözcük uzunluklarına (bir, iki, üç heceli) ve fonotaktik olasılıklara (FO; düşük ve yüksek) sahip yeni sözcükleri öğrenme performanslarını karşılaştırmak ve bu değişkenlerin sözcük öğrenme üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışmaya, yaşları 5;0-6;11 (yıl;ay) arasında GDB olan (n =22) ve TG gösteren (n = 22) çocuklar dahil edilmiştir. Genel gelişim değerlendirmesi Denver II Gelişimsel Tarama Testi ile yapıldıktan sonra, dil gelişimleri Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi, Türkçe Okul Çağı Dil Gelişim Testi ve Türkçe Anlamsız Sözcük Tekrarı Testi ile değerlendirilmiştir. Konuşma sesi değerlendirmesi Türkçe Sesletim Sesbilgisi Testi ile yapılmıştır. Yeni sözcük öğrenme becerisini incelemek amacıyla geliştirilen görevde, sözcük uzunluğu ile FO'nun etkisi 12 anlamsız sözcük kullanılarak araştırılmıştır. Çocukların sözcük öğrenme performansları; iki farklı zaman diliminde isimlendirme, anlama ve tanıma görevleri ile değerlendirilmiştir. Bu üç farklı değerlendirme için grup, sözcük uzunluğu, FO ve zaman parametrelerinin etkisi doğrusal karma model ile test edilmiştir. Bulgular, GDB olan çocukların yeni sözcükleri isimlendirme ve tanıma görevlerinde TG grubuna kıyasla düşük doğruluk gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, sözcük uzunluğunun her iki görevde de performansı anlamlı biçimde etkilediği; uzunluk arttıkça doğruluğun azaldığı görülmüştür. Düşük FO olan sözcükler hem isimlendirme hem de tanıma değerlendirmelerinde avantaj sağlamıştır. Çocukların zamanla isimlendirme doğruluğunun düştüğü, buna karşın tanıma doğruluğunun arttığı saptanmıştır. Sonuçlar, grup farklarının yanı sıra sözcük uzunluğu, FO ve zamanın yeni sözcük öğrenme becerilerinde performansını belirleyen faktörler olduğunu ve bu faktörleri dikkate almanın önemli olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Children with developmental language disorder (DLD) are known to demonstrate lower accuracy in novel word learning compared to their typically developing (TD) peers. The present study aimed to compare novel word learning performance in children with DLD and TD children across different word lengths (one, two, and three syllables) and phonotactic probability (PP; low vs. high), and to examine the effects of these variables on novel word learning. Participants included children with DLD (n = 22) and age-matched TD children (n = 22) between 5;0 and 6;11(year;month). Following general developmental assessment with the Denver II Developmental Screening Test, language abilities were evaluated using the Turkish Early Language Development Test, the Turkish Test of Language Development-Primary, and the Turkish Nonword Repetition Test. Speech sound production was assessed with the Turkish Articulation and Phonology Test. A novel word learning task was designed to investigate the effects of word length and PP using 12 nonwords. Novel word learning was evaluated through naming, comprehension, and recognition tasks administered at two time points. The effects of group, word length, PP, and time were analyzed using linear mixed models. Results showed that children with DLD demonstrated lower naming and recognition accuracy than children with TD. Word length significantly affected performance in both tasks, with accuracy decreasing as length increased. Low-PP words provided an advantage in naming and recognition. Over time, naming accuracy declined, whereas recognition accuracy increased. Overall, the findings indicate that group differences, along with word length, PP, and time, are key factors influencing novel word learning performance.
Benzer Tezler
- Gelişimsel dil bozukluğu olan çocuklarda geri çağırma ve tekrarlama yöntemi ile kelime öğretimi
Vocabulary teaching with recall and repetition method in children with developmental language disorder
KÜBRA YENİCE BOSTANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Kulak Burun ve BoğazAnkara ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAUF YÜCEL ANADOLU
- CNTNAP2 ve SETBP1 varyantlarının gelişimsel dil bozukluğuna olası etkisinin araştırılması
Investigation of the potential impact of CNTNAP2 and SETBP1 variants on developmental language disorder
BETÜL TURAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
GenetikNecmettin Erbakan ÜniversitesiTıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE GÖKTAŞ
PROF. DR. AYŞE GÜL ZAMANİ
- Etkileşime dayalı erken eğitim programının (edep) gelişimsel yetersizliğe sahip çocuklar ve anneler üzerindeki etkililiği
The effectiveness of responsive teaching early intervention program on children with developmental disabilities and their mothers
ÖZCAN KARAASLAN
Doktora
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL DİKEN
- Gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların sözel akıcılık becerileri ve yürütücü işlev becerilerinin incelenmesi
Examining the verbal fluency skills and executive function abilities of children with developmental language disorder
ASENA DURNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma TerapisiÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE AYDIN UYSAL
- Gelişimsel dil bozukluğu olan çocukların anlatı becerilerinin geleneksel ve yapay zeka tabanlı değerlendirme yöntemleriyle incelenmesi
Investigation of narrative skills in children with developmental language disorder using traditional and ai-based assessment methods
MERVE ÇETİNDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Dil ve Konuşma TerapisiÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM OĞUZ