0-3 yaş çocukların dil becerileri ile dijital teknoloji kullanımları arasındaki ilişkiye aracılık eden faktörlerin boylamsal incelenmesi
A longitudinal examination of mediating factors in the relationship between digital technology use and language skills in children aged 0–3
- Tez No: 986939
- Danışmanlar: PROF. DR. NESRİN IŞIKOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital ebeveynlik, Dijital teknolojiler, Dil becerileri, Digital parenting, Digital technologies, Language skills
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital teknolojilerin günlük yaşamda yaygınlaşması, özellikle bebeklik dönemindeki kullanımın ve ebeveyn rehberliğinin çocukların dil becerileri açısından incelenmesini önemli hâle getirmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı; bebeklerin dil becerileri ile dijital teknoloji kullanımları arasındaki boylamsal ilişkiyi incelemek ve ebeveynlerinin dijital teknoloji kullanımı, dijital ebeveynlik davranışları, maternal bağlanma, mizaç, anne-baba tutumları, kullanım sırasındaki ebeveyn-bebek etkileşimi ve sosyodemografik özelliklerin bu ilişkideki olası aracılık rollerini belirlemektir. Bu amaçla araştırmada iç içe karma desen benimsenmiş; nicel bölümde ardışık boylamsal desen, nitel bölümde ise durum çalışması deseni uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini 8-36 aylık 220 bebek ve ebeveyni, çalışma grubunu ise bu ailelerden amaçlı örneklemeyle seçilen 15 katılımcı oluşturmuştur. Araştırmanın nicel verileri; Ankara Gelişim Tarama Envanteri, Türkçe İletişim Gelişimi Envanteri, Dijital Ebeveynlik Davranışları Ölçeği, Bebeklerde Dijital Teknoloji Kullanımı Ölçeği, Maternal Bağlanma Ölçeği, Ebeveyn Tutum Ölçeği, Çocuklar için Mizaç Değerlendirme Bataryası ve Teknoloji Kullanım Anketi, nitel verileri ise Ebeveyn-Bebek Etkileşimi Gözlem Formu ve yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Boylamsal verilerin analizinde ANOVA ve LMM testleri, aracılık ilişkilerinin belirlenmesinde yapısal eşitlik modellemesi, nitel verilerde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları; bebeklik dönemi boyunca dil becerilerinin ve bebeklerin dijital teknoloji kullanımlarının arttığını ancak anne-babalarının dijital ebeveynlik davranışlarında anlamlı bir fark oluşmadığını ortaya koymuştur. Bebeklerin dil becerileri ile kendilerinin ve ebeveynlerinin dijital teknoloji kullanımlarının ilişkisiz olduğu ancak bebeklerin kullanımında teknoferans, anne ekran süresi ve anne-baba tutumlarının belirleyici olduğu saptanmıştır. Bu anlamlı ilişkilerde ebeveyn eğitimi ve anne çalışma durumu gibi sosyodemografik özelliklerin düzenleyici rol üstlendiği görülmüştür. Araştırmanın nitel sonuçları ise ebeveynlerin dijital teknolojilerin dil becerilerine etkisine ilişkin görüşlerinin bebeklik dönemi boyunca olumlu yönde değiştiğini, birlikte kullanım sırasındaki ebeveyn-bebek etkileşiminin geliştirilmesi gereken yönleri bulunmakla birlikte artış gösterirken teknoferansa ilişkin ebeveyn farkındalığının sınırlı kaldığını göstermiştir. Bu sonuçlar ışığında dijital ebeveynliğe yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Considering that digital technologies have become pervasive in daily life and are now used by individuals of all ages, it is essential to examine their associations with language development during infancy, when developmental foundations are established. This study aimed to investigate the longitudinal relationships between babies' language skills and their digital technology use, as well as the mediating roles of parents' digital technology use, digital parenting behaviors, maternal attachment, temperament, parenting styles, parent–baby interaction during use, and sociodemographic characteristics. A nested mixed-methods design was employed. The quantitative phase employed a sequential longitudinal design, whereas a case study design was used in the qualitative phase. The sample consisted of 220 children aged 8–36 months and their parents; the qualitative group included 15 purposively selected participants. Quantitative data were collected using the Ankara Developmental Screening Inventory, Turkish Communicative Development Inventory, Digital Parenting Behaviors Scale, Digital Technology Usage Scale for Babies, Maternal Attachment Inventory, Parents' Attitude Scale, Temperament Assessment Battery for Children, and Technology Use Questionnaire. Qualitative data were obtained through the Parent–Baby Interaction Observation Form and semi-structured interviews. Analyses included ANOVA and Linear Mixed Model (LMM) tests for longitudinal data, Structural Equation Modeling (SEM) for mediation analyses, and content analysis for qualitative data. Results showed that while babies' language skills and technology use increased over time, parents' digital parenting behaviors remained stable. Babies' language skills were not influenced by digital technology use; however, technoference, maternal screen time, and parenting styles were found to be determinants of this use. The relationships were moderated by parental education and maternal employment status. Qualitative findings indicated that over time, parents' perceptions of digital technologies became more positive, and although awareness of technoference remained limited, parent–baby interaction during shared technology use showed longitudinal improvement. Raising parental awareness of digital parenting is recommended.
Benzer Tezler
- 0-3 yaş özel eğitim alan zihinsel engelli çocukların gelişiminde aile katılımlı eğitimin etkisinin incelenmesi
The evaluation of parents annexed education in the development of 0-3 years children with mental disabilities, in special education field
AYŞE ELMALI ALPTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. S. SUNAY YILDIRIM DOĞRU
- İşitme kayıplı çocukların yürütücü işlev ve dil becerilerinin geliştirilen yürütücü işlevler ölçeği ve uyarlanan pragmatik profil ile incelenmesi
Examination of executive function and language skills of children with hearing loss by developed executive functions scale and adapted pragmatic profile
TAMER GENÇ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT DOĞAN
- 6-8 yaş arası özel öğrenme güçlüğü tanısı olan ve olmayan çocukların çalışma belleği ve öyküleme becerilerinin incelenmesi
An investigation ofworking memory and narrative skills in childrenaged 6-8 with and without a diagnosis of specificlearning disorder
ELİF KARAMAHMUTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma TerapisiÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE AYDIN UYSAL
- Gebelik ve laktasyon dönemlerinde yapılan omega-3 yağ asidi desteğinin 0-2 yaş çocuklarının bilişsel gelişimlerine etkisinin incelenmesi
The effect of omega-3 fatty acid supplementation made in pregnancy and lactation period on the effects of 0-2 age children on cognitive developments
ŞEYDA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUAZZEZ GARİPAĞAOĞLU DENİZHAN
- Gelişimi İzleme Ve Destekleme Rehberi'nin Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) İşlevsellik, Yetiyitimi Ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması (ICF-CY)'na uyarlanması ve 0-5 yaş arası kronik hastalığı olan çocukların değerlendirilmesinde geçerliliği
Adaptation of the Guide for Monitoring Child Development to the World Health Organisation International Classification of Functioning, Disability and Health-Child and Youth version and validity in chronically ill children.
NİLÜFER GALİP
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLGİ ERTEM