Geri Dön

Dowhy algori̇tmasi i̇le enerji̇ tüketi̇mi̇ ve geli̇r arasindaki̇ nedensel i̇li̇şki̇leri̇ test edi̇lmesi̇

Testing casual relationship between energy consumption and income with Dowhy algorithm

PDF İndir

  1. Tez No: 987074
  2. Yazar: BENSU DESEN KIVRAK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. ELİF TUNA
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: İstatistik, Statistics
  6. Anahtar Kelimeler: Granger Nedensellik Testi, Nedensellik, Granger Causality Test, Causality
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İstatistik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İstatistik Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada; gelişmiş, gelişmekte olan ve azgelişmiş ülke gruplarında 1974-2014 yılları arasındaki enerji harcaması ve ekonomik genişleme arasındaki nedensel bağın ortaya konması amaçlanmaktadır. Söz konusu ilişkinin doğru biçimde anlaşılması yalnızca enerji politikalarının etkin şekilde tasarlanması için değil, aynı zamanda ekonomik büyüme ile enerji kullanımı arasındaki karşılıklı etkileşimlerin aydınlatılması bakımından da kritik bir öneme sahiptir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde enerji talebinin ekonomik büyümeye etkisi, kalkınma politikalarının temel bileşenlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Bu çerçevede, küresel ölçekte seçilen ülke örneklemi üzerinde yapılan analizler; enerji tüketimi ile büyüme arasındaki etkileşimi derinlemesine irdeleyerek farklı gelir gruplarındaki ülkelere yönelik stratejik politika önerilerinin geliştirilmesine katkı sunmaktadır. Araştırmada iki ana değişken üzerinde durulmuştur: enerji tüketimi ve ekonomik genişleme. Bu değişkenler arasındaki nedensel bağın incelenmesi amacıyla, çağdaş bir makine öğrenmesi aracı olan DoWhy yöntemi tercih edilmiştir. DoWhy, yalnızca değişkenler arasındaki istatistiksel ilişkinin varlığını göstermekle kalmayıp aynı zamanda ilişkinin yönünü ve etkisinin büyüklüğünü de ortaya çıkarabilen gelişmiş bir nedensel analiz yaklaşımı sunmaktadır. Çalışmada buna ek olarak, zaman serisi verileri için yaygın biçimde kullanılan Granger nedensellik testi de uygulanmıştır. Test, zaman serisi verilerindeki nedensellik yapısını irdeleyerek DoWhy analizinde elde edilen sonuçların doğrulanmasına katkı sağlamıştır. DoWhy analizinin ortaya koyduğu katsayılar, ülke grupları arasındaki nedensel ilişkinin hem yön hem de şiddet bakımından farklı olduğunu ve bunun yapısal özelliklerden kaynaklandığını göstermektedir. Analiz sonuçları gelişmekte olan ülkelerde enerji tüketimi ile ekonomik büyümeninin birbirini karşılıklı olarak destekleyen bir ilişki içinde olduğunu, sanayi ve hizmet üretiminin hala önemli ölçüde enerji girdisine bağımlı olduğunu düşündürmektedir. Bu grupta enerji tüketiminden büyümeye giden etki oldukça güçlüdür, büyümeden enerjiye doğru ise daha zayıftır. Karşılıklı etkileşim devam etmekle birlikte katsayı farklı, büyümenin enerji talebini artırma kapasitesinin sınırlı kaldığını göstermektedir. Bu durum, büyümenin kısa vadede enerji altyapısına tam olarak yansımamasını, enerji arz kapasitesindeki kısıtları ve gelir artışının talebe dönüşmesindeki gecikmeleri akla getirmektedir. Az gelişmiş ülkelerde de ilişki çift yönlü ve pozitif olmakla birlikte büyüklükler farklıdır, enerji tüketiminin büyümeyi destekleyici etkisi burada da güçlüdür, ancak kişi başına düşen gelir artışının enerji tüketimine yansıması görece düşük düzeyde kalmaktadır. Bu desen, temel enerji altyapısının ve elektrik erişiminin sınırlı olduğu ülkelerde arz artışının ekonomik çıktılar üzerinde belirgin bir ivme yarattığını, buna karşılık gelir artışının enerji talebine geçişinin hem zamana yayıldığını hem de altyapı eksikleri nedeniyle kısıtlı kaldığını düşündürmektedir. Gelişmiş ülkelerde ise her iki yönlü ilişkinin negatif çıkması, enerji yoğunluğunun düşmesi, ekonomik faaliyetlerinin hizmet ve teknoloji odaklı sektörlere kayması, enerji tüketimindeki artışın marjinal getirilerinin azalması ve büyümenin enerji talebini hafifletmesi gibi yapısal değişimlerle uyumludur. İstatistiksel açıdan bu sonuçlar, gelişmişlik düzeyine bağlı olarak enerji ve büyüme değişkenleri arasındaki ilişkinin biçim değiştirdiğini; düşük ve orta gelirli ülkelerde pozitif ve karşılıklı bağımlı bir yapıdan, yüksek gelirli ülkelerde ters yönlü ve sınırlayıcı bir yapıya dönüştüğünü göstermektedir. Bu çalışma, özellikle gelişmekte olan ülkelerde enerji harcaması ve ekonomik genişleme arasındaki etkileşimin ekonomik tahminler ile politika tasarımlarında göz önünde bulundurulması gereken kritik bir farktör olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Bulgular, enerji verimliliğini artırmaya ve yenilenebilir kaynakların payını genişletmeye yönelik stratejilerin, uzun vadeli kalkınma hedeflerine ulaşmada önemli bir destek sağlayabileceğine işaret etmektedir.

Özet (Çeviri)

The present study explores how energy use and economic progress are causally connected within three groups of nations advanced, emerging and least developed-covering the years from 1974 to 2014. Gaining a precise understanding of this connection is essential not only for the formulation of sound energy policies but also for grasping the two-way interaction that links energy consumption with overall economic performance. In developing regions, changes in energy demand often shape the path of economic advancement and therefore represent a vital element of national development strategies. To investigate these dynamics, a cross-national sample was examined to reveal how the interplay between energy use and growth differs by income category. The analysis contributes to the creation of policy perspectives tailored to the structural features of each economy. Two main indicators are emphasized: energy consumption and economic expansion. The casual direction between them was assessed through a machine learning based inference framework known as DoWhy. Unlike conventional econometric tools, this approach not only detects associations but also quantifies both the strength and orientation of the casual effect. To ensure robustness, the well-established Granger causality test for time series data was also applied, offering additional confirmation of the model outcomes. Results indicate that both the direction and intensity of causality vary considerably among income levels because of underlying structural differences. For emerging economies, energy use and growth appear to reinforce one another: industry and services still depend heavily on energy inputs. The effect flowing from energy toward growth is strong, whereas the opposite path-from growth to energy consumption-is notably weaker. Despite the bidirectional nature of the relationship, coefficient differences suggest that ability of growth to raise energy demand remains constrained, possibly due to infrastructure bottlenecks, supply limitations or lags between rising income and actual consumption. In low income nations, a similar two-way but uneven pattern emerges. Energy utilization significantly promotes output, yet gains in per capita income have only a mild effect on energy demand. This reflects conditions where basic infrastructure and electricity access are restricted-an expansion in energy supply can stimulate production quickly, but income-driven demand increases occur slowly and remain limited. By contrast, high income economies display a negative bidirectional association, aligning with long term structural transformations such as declining energy intensity, the growing weight of service and technology sectors and the diminishing marginal benefits of additional energy use. Statistically, the findings imply that the energy-growth nexus evolves with economic maturity: shifting from mutual dependence.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    533909

    Optimization of optical and electrochemical properties of PANI, PEDOT conducting polymers to design electrochromic device

    PANI, PEDOT iletken polimerin elektrokromik cihaz tasarımı için optik ve elektrokimyasal özelliklerinin optimizasyonu

    İSMAİL BÜTÜN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    Fizik ve Fizik Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Fizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ESRA ÖZKAN ZAYİM

  2. Tez No

    439538

    The investigation of the assignment of a primary path on the implementation of a feedforward active noise control system

    İleri beslemeli bir aktif gürültü kontrolü sisteminin uygulanabilirliğinde birincil patika tayininin incelenmesi

    KADİR KAAN AYTUĞ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2016

    Mekatronik Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İLKER MURAT KOÇ

  3. Tez No

    421065

    A methodology for energy optimization of buildings considering simultaneously building envelope HVAC and renewable system parameters

    Binalarda yapı kabuğu, mekanik sistemler ve yenilenebilir enerji sistemleri parametrelerinin eş zamanlı enerji optimizasyonu için bir yöntem

    MELTEM BAYRAKTAR

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2015

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE ZERRİN YILMAZ

    PROF. DR. MARCO PERINO

  4. Tez No

    450918

    Improved performance for SLAM techniques using TRAP configured 2D LRFs

    TRAP konfigürasyonlu lazer sensör ile EZKH tekniklerinin iyileştirilmesi

    OSMAN ERVAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2016

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik Üniversitesi

    Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HAKAN TEMELTAŞ

  5. Tez No

    315302

    Özel bir sönümleyicinin farklı frekans bantlarında deneysel incelenmesi

    Experimental evaluation of a special energy dissipater in various frequency ranges

    AHMET GÜLLÜ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ERCAN YÜKSEL

Geri Dön