Sağlık okuryazarlığı ve e-sağlık okuryazarlığının boğmaca aşılaması ve koza stratejisi üzerinde etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of health literacy and e-health literacy on pertussis vaccination and cocoon strategy
- Tez No: 987111
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GİZEM KARA ELİTOK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Boğmaca aşısı, Koza stratejisi, Sağlık okuryazarlığı, E-sağlık okuryazarlığı, Maternal aşılama, Pertussis, vaccination during pregnancy, cocooning strategy, health literacy, e-health literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, annelerin sağlık okuryazarlığı ve e-sağlık okuryazarlığı düzeylerinin gebelikte boğmaca aşılaması ve koza stratejisi kapsamındaki aşılama davranışları üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Çalışma, 1 Aralık 2024 – 1 Mart 2025 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Polikliniği'ne başvuran 119 annenin katılımıyla yürütülen tek merkezli prospektif kesitsel araştırmadır. Veriler çalışma anket formu, TSOY-32 Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ile toplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaklaşık üçte biri sınırlı-yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Gebelikte boğmaca aşısı önerilme oranı oldukça düşük iken gebelikte boğmaca aşısı yaptırma oranı %9,2, doğum sonrası koza stratejisi kapsamında aşılanma oranı ise %12,5 idi. Sağlık okuryazarlığının, gebelikte ve doğum sonrası yapılan boğmaca aşılaması ile anlamlı ilişkili olduğu, e-sağlık okuryazarlığının ise gebelikte yapılan boğmaca aşılaması ile anlamlı ilişkili olduğu tespit edildi. Annelerin boğmaca hastalığı ile ilgili bilgi düzeyinin yetersiz olduğu ve aşılanmamanın en sık nedeninin bilgi eksikliği olduğu saptandı. Gebelikte boğmaca aşılamasında ilişkili diğer faktörlerin; aylık gelir durumu, baba eğitim düzeyi, anne çalışma durumu ve ailede sağlık çalışanı bulunması olduğu saptandı. Bunlara ek olarak, koza stratejisinde boğmaca aşısı yaptırma davranışının annenin çalışma durumu ve ailenin özel aşı yaptırma niyeti ile ilişkili olduğu tespit edildi. Sonuç: Sağlık okuryazarlığı ve e-sağlık okuryazarlık düzeyinin artırılması gebelikte boğmaca aşılaması ve koza stratejisinin anneler tarafından kabulünü artırabilir. Ayrıca gebelik döneminde boğmaca aşısına yönelik düşük kabul oranı bilgi eksikliği ve yetersiz danışmanlıkla ilişkilidir. Gebelerin ve annelerin doğru bilgiye ulaşmasını sağlayacak yapılandırılmış eğitim programlarının geliştirilmesi ve sağlık çalışanlarının aşı önerme konusundaki rollerinin güçlendirilmesi, gebelikte ve sonrasında boğmaca aşı kabulünü arttırabilir.
Özet (Çeviri)
METHODS: This single-center, prospective, cross-sectional study was conducted with 119 mothers who applied to the Neonatal Outpatient Clinic of Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital between December 1, 2024, and March 1, 2025. Data were collected using a study questionnaire, the Turkish Health Literacy Scale-32 (TSOY-32), and the e-Health Literacy Scale (eHEALS). RESULTS: Approximately one-third of the participants had limited or inadequate health literacy levels. While the rate of recommending pertussis vaccination during pregnancy was quite low, the vaccination rate during pregnancy was 9.2%, and the vaccination rate within the scope of the postpartum cocooning strategy was 12.5%. Health literacy was found to be significantly associated with pertussis vaccination during both pregnancy and the postpartum period, whereas e-health literacy was significantly associated with pertussis vaccination during pregnancy. It was determined that mothers had insufficient knowledge regarding pertussis, and the most common reason for non-vaccination was a lack of information. Other factors associated with pertussis vaccination during pregnancy included monthly income, paternal education level, maternal employment status, and the presence of a healthcare worker in the family. Additionally, vaccination behavior under the cocooning strategy was found to be associated with maternal employment status and the family's intention to administer optional (private) vaccines. CONCLUSION: Improving health literacy and e-health literacy levels may increase mothers' acceptance of pertussis vaccination during pregnancy and the cocooning strategy. Furthermore, the low acceptance rate of the pertussis vaccine during pregnancy is associated with a lack of knowledge and inadequate counseling. Developing structured education programs to ensure pregnant women and mothers access accurate information, along with strengthening the role of healthcare professionals in recommending vaccines, can enhance pertussis vaccine acceptance during and after pregnancy.
Benzer Tezler
- Ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı ve e-sağlık okuryazarlığının çocukların astım kontolü üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of parents' health literacy and e-health literacy on asthma control in children
HAZAL GÖNENÇ SAUTOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GİZEM KARA ELİTOK
- Ergenlerde menstrual tutum ve E-sağlık okuryazarlığının belirlenmesi
Determination of menstrual attitude and E-HEALTH literacy in adolescents
MERVE KAHRAMAN
- E-sağlık okuryazarlığının sağlık anksiyetesi ve sağlık arama davranışına etkisi
The effect of health literacy on health anxiety and health seeking
BÜŞRA KÖŞGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sağlık Kurumları YönetimiSelçuk ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET YORULMAZ
- Kırsal kesimde ilköğretim son sınıf öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı ve E-sağlık okuryazarlığı
Health literacy and e-health literacy of primary school senior students in rural areas
KÜBRA DENKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sağlık EğitimiManisa Celal Bayar ÜniversitesiSağlık Hizmetleri İletişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL ÖZMEN
- Premenopoz ve menopoz dönemindeki kadınlarda sağlık anksiyetesi üzerinde siberkondri ve e-sağlık okuryazarlığının aracılık rolü
The mediating role of cyberchondria and e-health literacy on health anxiety in premenopausal and menopausal women
ÇİĞDEM UÇAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıOndokuz Mayıs ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN ÇAVUŞOĞLU