Bağımlılık yapan madde kullanımı ve sağlık harcamaları ilişkisi
The relationship between addictive substance use and health expenditures
- Tez No: 987534
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHARREM BURAK ÖNEMLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bağımlılık yapan maddelerin yaygınlığı yalnızca bireylerin sağlığını değil, ülkelerin sağlık bütçelerini de zorlayan küresel bir sorun hâline gelmiştir. Madde bağımlılığının yol açtığı olumsuzluklar, yalnızca ekonomik maliyetlerle sınırlı kalmamakta; aynı zamanda toplumların bir arada yaşama isteğini zayıflatarak sosyal bütünlüğü tehdit etmektedir. Bu durum, toplumun tüm kesimlerince dikkate alınması gereken bir öneme sahiptir. Madde bağımlılığının birey, toplum ve ekonomi üzerindeki çok yönlü sonuçlarının ortaya konulması; özellikle sağlık harcamaları üzerindeki yükünün analiz edilmesi, bu alanda etkin politikaların geliştirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmanın temel amacı, bağımlılık yapan madde kullanımı ile sağlık harcamaları arasındaki ilişkiyi geniş bir ülke ve dönem kapsamına sahip bir veri seti aracılığıyla ampirik olarak incelemektir. Böylece, madde bağımlılığıyla mücadelenin yalnızca ekonomik refahın artırılmasında değil, aynı zamanda toplumsal huzurun yeniden tesis edilmesine de katkı sağlayabileceği vurgulanmaktadır. Çalışma, karar vericilerin ve toplumun konuya ilişkin farkındalığını artırmayı; bağımlılıkla mücadele politikalarının uzun vadede hem ekonomik hem de sosyal kazanımlar yaratabileceğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu tez opiyatlar, kokain, kannabis, ekstazi ve amfetamin kullanım oranlarının ülkelerin toplam sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payıyla nasıl ilişkili olduğunu incelemektedir. Çalışma, 1999–2022 döneminde 145 ülkeyi kapsayan geniş bir panel veri setine dayanmaktadır. Sabit Etkiler (SE) modeli ülkelerin zamana göre değişmeyen yapısal özelliklerinin sonuçları çarpıtmasını önlemek için ana yaklaşım olarak benimsenmiştir (Wooldridge, 2010). Ayrıca bulguların duyarlılığını sınamak ve ülkeler arası kalıcı düzey farklarıyla zaman içi değişimleri ayırt etmek amacıyla Tesadüfi Etkiler (TE) ve Gruplar Arası (GE) yöntemleri de uygulanmıştır. Bağımlı değişken toplam (kamu + özel) sağlık harcaması/GSYİH oranıdır, madde yaygınlığı göstergeleri temel açıklayıcı değişkenlerdir. Gelir düzeyi, kamu harcamaları, enflasyon, doğumda yaşam beklentisi, işsizlik, kentleşme ve gelir eşitsizliği gibi makro sosyoekonomik kontrol değişkenleri de modele dahil edilmiştir. Tanısal kontrol sonuçlarına göre dirençli (robust) standart hatalar kullanılmıştır (White, 1980). Başlıca bulgu, opiyatların kullanım yaygınlığındaki ülke içi artışların sağlık harcamalarında anlamlı yükselişlerle ilişkili olmasıdır. Kokain, kannabis ve amfetaminler için ise ilişkiler daha çok ülkeler arası kalıcı düzey farklarında ortaya çıkmakta, aynı ülke içindeki dönemsel değişimler zayıf kalmaktadır. Sonuç olarak, bağımlılık yapan maddelere özgü (epidemiyolojik) kullanım örüntülerinin göz ardı edilmesi, sağlık sistemlerinin mali yükünün eksik değerlendirilmesine yol açabilir.
Özet (Çeviri)
The prevalence of addictive substances has become a global problem that not only affects individuals' health but also strains countries' health budgets. The negative consequences of substance addiction are not limited to economic costs; they also threaten social cohesion by undermining communities' desire to live together. This situation is of critical importance and must be taken into account by all segments of society. Identifying the multifaceted consequences of substance addiction on individuals, society, and the economy, particularly analyzing its burden on healthcare expenditures, is critical for developing effective policies in this area. The main objective of this study is to empirically examine the relationship between addictive substances and healthcare expenditures using a dataset covering a wide range of countries and periods. Thus, it is emphasized that combating substance addiction can contribute not only to increasing economic prosperity but also to restoring social peace. The study aims to raise awareness among decision-makers and society on the subject and to demonstrate that policies to combat addiction can generate both economic and social gains in the long term. This thesis examines how the rates of cocaine, opioid, cannabis, ecstasy, and amphetamine use are related to the share of countries' total health expenditures in their GDP. The study is based on a large panel data set covering 145 countries during the period 1999–2022. The Fixed Effects (FE) model has been adopted as the main approach to prevent countries' time-invariant structural characteristics from distorting the results (Wooldridge, 2010). Additionally, Random Effects (RE) and Group Effects (GE) estimates were also applied to test the sensitivity of the findings and to distinguish between persistent cross-country level differences and time-series variations. The dependent variable is the total (public + private) health expenditure/GDP ratio, with prevalence indicators as the main explanatory variables. Macro socio-economic controls such as income level, public expenditures, inflation, life expectancy at birth, unemployment, urbanization, and income inequality were also included in the model. Robust standard errors were used based on diagnostic control results (White, 1980). The main finding is that increases in the prevalence of opioid use within countries are associated with significant increases in health expenditures. For cocaine, cannabis, and amphetamines, however, the associations are more evident in persistent cross-country differences, while within-country temporal variations remain weak. Consequently, ignoring substance-specific (epidemiological) patterns of use may lead to an underestimation of the financial burden on health systems.
Benzer Tezler
- Trafik kazası ve travma kurbanlarında bağımlılık yapan maddelerin araştırılması
Screening of abused drugs in traffic accidents and trauma victims
BANUÇİÇEK YÜCESAN
Doktora
Türkçe
2002
Adli TıpAnkara ÜniversitesiAdli Tıp Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF.DR. TÜLİN SÖYLEMEZOĞLU
- Problemli kripto para alım satım davranışının alkol madde ve kumar bağımlılığı ile ilişkisi
The relationship of problematic cryptocurrency trading behavior with alcohol, substance and gambling addiction
ECE MUMCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizmİzmir Demokrasi ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN HASAN TAHSİN KILIÇ
- Madde bağımlılığı konusunda Türkiye' de yapılmış lisanssüstü tezler üzerine bir değerlendirme
An analysis/investigation on the graduate theses which has been conducted on drug addiction issue in Turkey
MELEK ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Sağlık EğitimiAnkara ÜniversitesiSağlık Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL YARPUZLU
- Diyarbakır ilinde eczacılar arasında sigara kullanım sıklığı ve etkileyen faktörler
The reasons affecting smoking and its frequency among the pharmacists in Diyarbakir province
SÜLEYMAN BOZKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Halk SağlığıFırat ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN ERHAN DEVECİ