Geri Dön

Pasin ovası'nda çerezlik ayçiçeği üretim maliyeti, pazarlaması ve etkinlik analizi

Confectionary sunflower production cost, marketing and efficiency analysis in pasin plain

PDF İndir

  1. Tez No: 988299
  2. Yazar: EMİRHAN YILMAZ KAVRAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. VEDAT DAĞDEMİR
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Ziraat, Agriculture
  6. Anahtar Kelimeler: Pasin Ovası, çerezlik ayçiçeği, maliyet, pazarlama marjı, etkinlik, Bootsrap Vza, Pasin Plain, confectionary sunflower, cost, marketing margin, efficiency, Bootstrap Dea
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Atatürk Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Tarım İşletmeciliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Son yıllarda İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden elde edilen verilere göre Erzurum Pasin Ovası'nda çerezlik ayçiçeği ekim alanlarında ve üretim miktarlarında gözle görülür bir artış vardır. Bunun yanı sıra geçmişte ekim yapan çiftçilerin tekrar ekim yapmaya başlama durumu ve ilk kez ekim yapan çiftçilerin sayısında artış olduğu gözlemlenmiştir. 2022 yılında Erzurum Pasin Ovası'nda yürütülen bu çalışma, çerezlik ayçiçeği üreten işletmelerin üretim maliyetlerini ve karlılık düzeylerini belirlemeyi, pazarlama yapısını inceleyerek karşılaşılan sorunları ortaya koymayı ve bu sorunlara yönelik çözüm ve öneriler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, işletmelerin teknik, tahsis ve ekonomik etkinliklerinin ölçülmesi de araştırmanın amacı dahilindedir. Yöntem: Erzurum İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden alınan çerezlik ayçiçeği işletme sayıları dikkate alınarak basit tesadüfi örnekleme yöntemine göre 140 işletme örneklemi oluşturmuştur. İşletmelerde yüz yüze yapılan anketler yolu ile elde edilen veriler birincil verileri oluşturmuştur. Çalışmada tek ürün bütçe analizi yöntemi kullanılarak çerezlik ayçiçeği üretim masrafları dikkate alınmış ve maliyet analizi yapılmıştır. Elde edilen veriler ile VZA (Veri Zarflama Analizi) yöntemi kullanılarak, işletmelerin etkinlik skorları hesaplanmıştır. Bulgular: Çerezlik ayçiçeği üretiminde anket yapılan çiftçilerin tamamı erkek olup yaş ortalaması 46 dır. İşletmelerde ortalama aile nüfusu 5,95 kişiden oluşmakta ve nüfusun %53,66'sını erkek bireyler oluşturmaktadır. İşletmelerde bulunan ailelerin %37,83'ü ilkokul, %27,92'si ortaokul, %20,43'ü lise ve %6,34'ü ön lisans ve lisans mezunudur. İşletmelerde ortalama çerezlik ayçiçeği ekim alanı 34,44 dekardır. Bir dekar çerezlik ayçiçeği üretiminde değişken masraflar toplamı 3 279,03 ₺/da, sabit masraflar toplamı 598,37 ₺/da olup toplam üretim masrafı 3 877,40 ₺/da olarak hesaplanmıştır. Çerezlik ayçiçeği verimi 270,00 kg/da, 1 kg çerezlik ayçiçeği üretim maliyeti 14,36 ₺ dir. İşletmelerin ÖDG'de (Ölçeğe Değişen Getiride) klasik teknik etkinlik ortalaması 0,88, bootstraplı teknik etkinlik ortalaması 0,83 olarak hesaplanmıştır. ÖSG'de (Ölçeğe Sabit Getiride) klasik teknik etkinlik ortalaması 0,69, bootstraplı teknik etkinlik ortalaması 0,63 olarak bulunmuştur. ÖSG ekonomik ve tahsis etkinlik skoru sırasıyla 0,52 ve 0,57, ÖDG ekonomik ve tahsis etkinlik skoru sırasıyla 0,72 ve 0,74 dür. Sonuç: Bir dekar çerezlik ayçiçeği üretiminden 6 299,10 ₺/da gayrisafi üretim değeri sağlanmaktadır. Üretim masraflar toplamına göre Pasin Ovası'nda 2 421,70 ₺/da net kar, 3 020,07 ₺/da brüt kar sağlanmaktadır. Araştırma bölgesinde oransal kar 1,62 ₺ dir. Çerezlik ayçiçeği pazar masrafları toplamı 3 987,90 ₺/da, çerezlik ayçiçeği pazar maliyeti 14,77 ₺/kg dır. Çerezlik ayçiçeği pazarlama marjı 31,92 ₺/kg olarak hesaplanmıştır. Tüketicinin 1 kg çerezlik ayçiçeğine ödediği paranın %42,23'ü üreticilerin eline geçerken %57,77'si aracıların eline geçmektedir. Sonuç olarak çerezlik ayçiçeği üreten işletmelerin teknik açıdan güçlü olduğu, fakat ekonomik ve tahsis etkinliklerinin artırılması için girdi fiyatlarının denetlenmesi, maliyetlerin düşürülmesi ve kaynak kullanımında iyileştirilmelere gidilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır

Özet (Çeviri)

Purpose: According to data obtained from the Provincial Directorate of Agriculture and Forestry in recent years, there has been a noticeable increase in sunflower cultivation areas and production quantities in the Pasin Plain of Erzurum. In addition, it has been observed that farmers who previously cultivated sunflowers have resumed cultivation, and there has been an increase in the number of farmers cultivating sunflowers for the first time. This study, conducted in the Pasin Plain of Erzurum in 2022, aims to determine the production costs and profitability levels of businesses producing confectionary sunflower seeds, to examine the marketing structure and identify the problems encountered, and to develop solutions and recommendations for these problems. In addition, measuring the technical, allocation, and economic efficiency of businesses is also within the aim of the research. Method: Based on the number of sunflower seed processing facilities obtained from the Erzurum Provincial Directorate of Agriculture and Forestry, a sample of 140 facilities was created using a simple random sampling method. Data obtained through face-to-face surveys conducted at the farms formed the primary data. In the study, the single-product budgetanalysis method was used to consider the production costs of snack sunflower and perform a cost analysis. Using the data obtained, the efficiency scores of the farms were calculated using the DEA (Data Envelopment Analysis) method. Findings: All farmers surveyed in the production of snack sunflower seeds are male, with an average age of 46. The average family size in the businesses is 5.95 people, and 53.66% of the population consists of male individuals. Of the families in the farms, 37.83% are elementary school graduates, 27.92% are middle school graduates, 20.43% are high school graduates, and 6.34% are associate's and bachelor's degree graduates. The average sunflower seed cultivation area in the farms is 34.44 decares. The total variable costs for producing one decare of snack sunflower are 3,279.03 ₺/da, the total fixed costs are 598.37 ₺/da, and the total production cost is calculated as 3,877.40 ₺/da. The sunflower seed yield is 270.00 kg/da, and the production cost per kilogram of sunflower seeds is 14.36 ₺. The classical technical efficiency average for businesses in the SGE (Scale- Varied Efficiency) was calculated as 0.88, and the bootstrapped technical efficiency average as 0.83. In FDE (Fixed Returns to Scale), the classical technical efficiency average was found to be 0.69, and the bootstrapped technical efficiency average was 0.63. The FDE economic and allocation efficiency scores were 0.52 and 0.57, respectively, while the FDE economic and allocation efficiency scores were 0.72 and 0.74, respectively. Result: Sunflower seed production yields a gross production value of 6,299.10 ₺/da per decare. Based on total production costs, Pasin Plain yields a net profit of 2,421.70 ₺/da and a gross profit of 3,020.07 ₺/da. The proportional profit in the research area is 1.62 ₺. The total market expenses for snack sunflower seeds are 3,987.90 ₺/da, and the market cost of snack sunflower seeds is 14.77 ₺/kg. The marketing margin for snack sunflower seeds is calculated as 31.92 ₺/kg. While 42.23% of the amount paid by consumers for 1 kg of snack sunflower seeds goes to producers, 57.77% goes to intermediaries. As a result, it reveals that businesses producing snack sunflower seeds are technically strong, but that input prices need to be controlled, costs reduced, and improvements made in resource use in order to increase their economic and allocation efficiency.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    151518

    Amik Ovası'nda tarımsal üretim - pazarlama yapısı ve geliştirilmesi olanakları

    The structure of agricultural production - marketing in Amik plain and possibilities for improvement

    AHMET KORUCU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    ZiraatÇukurova Üniversitesi

    Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. FARUK EMEKSİZ

  2. Tez No

    9316

    İmamoğlu-Kırmıt (Çukurova) ovası sulama projesi alanına giren tarım işletmelerinde optimum ürün bileşiminin doğrusal programlama yöntemiyle belirlenmesi

    Başlık çevirisi yok

    CAHİT SÜĞÜCÜK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1990

    ZiraatÇukurova Üniversitesi

    Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. OĞUZ YURDAKUL

  3. Tez No

    76632

    Harran Ovasında GAP kapsamında sulamaya açılan arazilerde pamuk yetiştiren işletmelerin ekonomik analizi ve yörede pamuğa dayalı sanayideki gelişmeler

    Başlık çevirisi yok

    SADETTİN PAKSOY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    ZiraatAnkara Üniversitesi

    Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SELAHATTİN ERAKTAN

  4. Tez No

    1019691

    Sar ve optik veri entegrasyonuna dayalı çeltik alanlarının tespiti ve açıklanabilir yapay zeka (SHAP) ile analizi

    Identification of rice fields based on sar and optical data integration and analysis with explainable artificial intelligence (SHAP)

    MERİÇ BEKTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Jeodezi ve FotogrametriZonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi

    Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÇAĞLAR BAYIK

  5. Tez No

    77558

    Menemen Ovasında yapılan kapalı drenaj çalışmaları üzerinde bir inceleme

    The Subsurface drinage studies in the Menemen Plain

    M.SEVİL KAPLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    ZiraatEge Üniversitesi

    Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FERİT DORSAN

Geri Dön