Türkiye'de askeri müdahaleler sonrası demokrasi ve vesayet tartışmaları: TBMM tutanakları üzerine eleştirel bir inceleme
Democracy and guardianship debates after military interventions in Turkey: A critical analysis of the minutes of the Grand National Assembly of Turkey
- Tez No: 988768
- Danışmanlar: PROF. DR. RACİ TAŞCIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halkla İlişkiler, Public Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye Cumhuriyeti'nin demokrasi serüveni, tarihsel olarak birçok kesintiye ve dönüşüme sahne olmuştur. 1960, 1971, 1980, 1997, 2007 ve 2016 yıllarında yaşanan darbe, muhtıra ve darbe girişimleri, yalnızca yürütme ve yasama erklerinde değil, toplumsal yapı ve siyasal kültürde de derin izler bırakmıştır. Demokrasi ve vesayetin konu edinildiği bu çalışma, askeri müdahaleler sonrasında kurulan sivil yönetimlerin demokrasiye dönüş sürecinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurul Müzakere Tutanaklarında nasıl bir söylem geliştirdiklerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Türkiye'nin demokrasi-vesayet dengesini anlamada TBMM tutanaklarının tarihsel bir hafıza niteliğini taşıdığını ortaya koyması nedeniyle önemli ve özgündür. Çalışmanın araştırma evrenini TBMM Genel Kurul Müzakere Tutanakları oluştururken, bu evrenden askeri müdahaleler (1960 darbesi, 1971 muhtırası, 1980 darbesi, 28 Şubat 1997 post modern darbesi, 2007 e-muhtırası ve 15 Temmuz 2016 darbe girişimi/kalkışması) sonrası kurulan sivil yönetim dönemlerine ait müzakere tutanakları amaçlı örneklem yöntemiyle örnekleme dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak arşiv taraması kullanılmış, toplanan veriler önce nitel içerik analizi yöntemiyle açık kodlama yapılarak tematik olarak sınıflandırılmış, ardından eleştirel söylem analizi yöntemiyle derinlemesine analiz edilmiştir. Elde edilen bulgularına göre, askeri müdahaleler sonrası TBMM'de vesayetçi söylemlerin etkisinin büyük oranda devam ettiği,“demokrasi”vurgusunun sıklıkla yapılmasına rağmen, bu kavramın içeriğinin çoğu zaman soyut, yüzeysel ya da çelişkili biçimlerde kullanıldığı tespit edilmiştir. Özellikle 2016 yılına kadarki süreçte meclis dilinin önemli oranda askeri vesayetin etkisi altında şekillendiği bulgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
The trajectory of democracy in the Republic of Turkey has historically been marked by numerous interruptions and transformations. The military coups, memoranda, and attempted coups that occurred in 1960, 1971, 1980, 1997, 2007, and 2016 left profound impacts not only on the executive and legislative branches but also on the broader social structure and political culture. This study, which focuses on the interplay between democracy and tutelage, aims to analyze the discursive constructions employed in the Plenary Session Transcripts of the Grand National Assembly of Turkey (GNAT) during the transitions to civilian rule following each military intervention. By illustrating how parliamentary proceedings function as a form of historical memory, the study presents a unique and significant contribution to understanding Turkey's democracy–tutelage dynamic. The research universe comprises the GNAT Plenary Session Transcripts, from which purposive sampling was used to select debates held during civilian administrations formed after the 1960 military coup, the 1971 memorandum, the 1980 military coup, the 28 February 1997 postmodern coup, the 2007 e-memorandum, and the 15 July 2016 coup attempt. Archival research served as the primary data collection method. The collected data were initially analyzed through qualitative content analysis via open coding and thematic categorization. Subsequently, a critical discourse analysis was employed to examine the ideological and rhetorical dimensions of the texts in greater depth. The findings indicate that despite the transition to civilian governance, tutelary discourse retained significant influence in parliamentary language. Although the concept of“democracy”was frequently invoked, it was often articulated in abstract, superficial, or internally contradictory ways. Notably, the findings reveal that up until 2016, parliamentary discourse remained substantially shaped by the legacy of military tutelage.
Benzer Tezler
- Darbe mahkeme kararları ışığında Türkiye'de Ak Parti Döneminde askeri vesayet
Military tutelage Turkey during the Ak Party Era in light of military junta court desisions
MURAT ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukBahçeşehir ÜniversitesiKüresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇAĞRI ERHAN
- Abd istihbarat belgeleri ve kaynaklarında Türkiye'de sivil asker ilişkileri ve askeri müdahaleler (1944–1980)
Civil-military relations and military interventions in Türkiye in U.S. intelligence documents and sources (1944–1980)
HALİL İBRAHİM ALBAYRAK
Doktora
Türkçe
2025
Siyasal BilimlerÇankırı Karatekin ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMET ÜZEN
- Güvenlik kavramının dönüşümü bağlamında 1990'lı yıllar sonrası sivil-asker ilişkileri Türkiye örneği
Civil-military relations after the 1990s in the context of the transformation of the concept of security the case of Turkey
HAKAN KARCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Siyasal Bilimlerİstanbul Ticaret ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYFER GENÇ YILMAZ
- Türkiye'de demokratikleşme sürecinde 12 Eylül 1980 askeri müdahalesi ve Kırşehir basını
September 12, 1980 military intervention and the Kirşehir press in the process democratization in Turkey
AHMET AKBAYIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk İnkılap TarihiNevşehir ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ADNAN GÜL
- Türkiye'de sivil toplumun dönüşümü: 1980 sonrası üzerine bir inceleme
Transformation of civil society in Turkey: A study on post-1980
MUSTAFA KEMAL AYCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Siyasal Bilimlerİnönü ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ÖZDEMİR