Bölgesel güvenlik kompleksi bağlamında Bosna-Hersek güvenliğinde AB-Rusya politikalarının etkisi
The impact of EU–Russia rivalry on the security of Bosnia and Herzegovina within the framework of the regional security complex theory
- Tez No: 989073
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA NAİL ALKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Bölgesel Güvenlik Kompleksi Teorisi (BGKT) çerçevesinde Avrupa Birliği ile Rusya arasındaki rekabetin ve Dayton Barış Anlaşması'nın kurumsallaştırdığı iç siyasal yapının Bosna-Hersek'in güvenliği üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu çerçevede, Bosna-Hersek'teki istikrarsızlığın yalnızca iç politik gerilimlerin ve etnik bölünmelerin bir sonucu olmadığı; aynı zamanda dış aktörlerin bölgesel nüfuz mücadelesi ile doğrudan bağlantılı çok katmanlı bir güvenlik meselesi olduğu ortaya konmuştur. Özellikle Boşnak, Sırp ve Hırvat toplulukları arasındaki tarihsel dostluk-düşmanlık örüntülerinin güncel siyasal süreçler aracılığıyla yeniden üretildiği ve bunun ülkenin kurumsal işleyişini sürekli olarak kırılgan bir zeminde tuttuğu vurgulanmıştır. Ayrıca, BGKT'nin güvenliğin esas olarak bölgesel düzeyde şekillendiği yönündeki temel varsayımı doğrultusunda Bosna-Hersek'in konumu yeniden değerlendirilmiştir. Coğrafi yakınlık içindeki devletlerin güvenlik kaygılarının birbirini karşılıklı olarak etkilediği Balkan alt-kompleksi içinde Bosna-Hersek, Avrupa güvenlik sistemine eklemlenen ancak aynı zamanda onun kırılgan sınır hattını oluşturan bir merkezî konumda yer almaktadır. Bu nedenle ülkenin güvenlik dinamikleri, hem bölgesel tehdit algılarından hem de AB'nin reform ve entegrasyon odaklı ancak zaman zaman tutarsız ve gecikmeli politikaları ile Rusya'nın bölgedeki nüfuzunu artırma yönündeki istikrarlı stratejik girişimlerinden eş zamanlı olarak etkilenmektedir. Dolayısıyla, çalışma boyunca ortaya konulan bulgular, AB-Rusya rekabetinin ve bu rekabetin iç siyasal yapıyı şekillendirme biçimlerinin Bosna-Hersek'teki güvenlik ortamı üzerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Bu etkileşim, ülkenin istikrarını süreğen bir kırılganlık döngüsüne bağlı kılmakta ve Bosna-Hersek'i Balkan alt-kompleksinin en hassas ve çatışma olasılığı en yüksek noktalarından biri olarak konumlandırmaktadır.
Özet (Çeviri)
In this thesis, the effects of the competition between the European Union and Russia, as well as the internal political structure institutionalized by the Dayton Peace Agreement, on the security of Bosnia and Herzegovina are examined within the framework of Regional Security Complex Theory (RSCT). In this context, it is demonstrated that instability in Bosnia and Herzegovina is not solely the result of internal political tensions and ethnic divisions; rather, it is a multi-layered security issue directly linked to the struggle for regional influence among external actors. It is emphasized that the historical patterns of amity and enmity among Bosniak, Serb, and Croat communities are continuously reproduced through contemporary political processes, thereby keeping the country's institutional functioning on a persistently fragile foundation. Furthermore, in accordance with RSCT's core assumption that security is primarily shaped at the regional level, the position of Bosnia and Herzegovina has been reassessed. Within the Balkan subcomplex, where the security concerns of geographically proximate states mutually affect one another, Bosnia and Herzegovina occupies a central position that is simultaneously integrated into the European security system while constituting one of its most vulnerable border zones. Therefore, the country's security dynamics are shaped concurrently by regional threat perceptions, the European Union's reform-oriented yet at times inconsistent and delayed policies, and Russia's persistent strategic initiatives aimed at increasing its influence in the region. Consequently, the findings presented throughout the study indicate that the EU-Russia rivalry and the ways in which this rivalry shapes the internal political structure play a decisive role in the security environment of Bosnia and Herzegovina. This interaction ties the country's stability to a continuous cycle of fragility and positions Bosnia and Herzegovina as one of the most sensitive and conflict-prone points within the Balkan subcomplex.
Benzer Tezler
- Bölgesel güvenlik kompleksi bağlamında enerji arz güvenliği: Türkiye örneği
Energy supply security in the context of regional security complexes for Turkey
FİGEN AYPEK AYVACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Uluslararası İlişkilerMarmara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA OĞUZ GÖK
- Bölgesel Güvenlik Kompleksi Kuramı Bağlamında Mavi Vatan Doktrini ve Doğu Akdeniz'de Deniz Ticaret Güvenliği
The Blue Homeland Doctrine and Maritime Trade Security in the Eastern Mediterranean: An Analysis within the Framework of Regional Security Complex Theory
DESTİNA ELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası TicaretAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA ÖZTÜRK
- 11 Eylül 2001 sonrasında Bölgesel Güvenlik Kompleksi Teorisi bağlamında Türk Dış Politikası'nın analizi
An analysis on Turkish Foreign Policy after September 11, 2001 terrorist attacks within the context of Regional Security Complex Theory
NESLİHAN YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerMilli Savunma ÜniversitesiUluslararası İlişkiler ve Bölgesel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BARIŞ ÖZDAL
- Bölgesel güvenlik kompleksi teorisi kapsamında sahel bölgesi'nde aşırılık ve boko haram: Çad cumhuriyeti örneği
Extremism and boko haram in the sahel region within the framework of regional security complex theory: The case of the Republic of Chad
OSMAN TÜRK
Doktora
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerPolis AkademisiUluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YAYLA
- Bölgesel güvenlik kompleksi olarak Kafkasya'nın değerlendirilmesi ve“Bir Kuşak Bir Yol”projesinin bölgeye etkileri
The evaluation of Caucasus as a regional security complex and the effect of“One Belt, One Road”project on the area
OĞUZHAN ATAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Uluslararası İlişkilerPolis AkademisiUluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET FARUK ÇAKIR