Sinema estetiğinin yapısökümü: Derrida'nın kavramlarıyla Türk ve Kore sineması örnekleri üzerinden biçemsel bir çözümleme
Deconstruction of cinema aesthetics: A stylistic analysis of Turkish and Korean cinema through Derrida's concepts
- Tez No: 989074
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET TOPLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, İletişim Bilimleri, Güzel Sanatlar, Radio and Television, Communication Sciences, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Estetik, sinema estetiği, yapısöküm, Derrida, film eleştirisi, Derrida, Jacques, Güney Kore sineması, Pratik estetik, Sanat eleştirisi, Sanat sineması, Transformal estetik, Yaratıcı okuma, Özgün estetik fenomen, İlişkisel estetik, Aesthetics, film aesthetics, deconstruction, Derrida, film criticism, Derrida, Jacques, South Korean cinema, Practical aesthetics, Art criticism, Art cinema, Transformal aesthetics, Creative reading, Original aesthetic phenomenon, Relational aesthetics
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, sanat ve estetiği sabit“güzel”tanımlarının ötesine taşıyarak Derrida'nın iz, différance, parergon, pharmakon ve aporia gibi kavramlarıyla sinema estetiğini yeniden düşünmeyi amaçlamaktadır. Estetik, burada temsilin kapalı bir rejimi değil; anlamın sürekli ertelendiği, çerçevenin içi ile dışı arasında kurulan ilişkilerde açığa çıkan dinamik bir alan olarak ele alınır. Bu çerçeve, özellikle Türk ve Kore auteur sinemalarının biçimsel dünyasında sınanmıştır. Tez, Nuri Bilge Ceylan, Semih Kaplanoğlu, Emin Alper ile Park Chan-wook, Bong Joon-ho ve Kim Ki-duk'un dörder filmi ve dört öncül yapım üzerinden toplam 28 filmi incelemekte; mekân, ışık, renk, gölge, ritim, çerçeve, sessizlik ve alan-dışı gibi unsurları yapısökümsel kavramlarla ilişkilendirerek yorumlamaktadır. Üç aşamalı yöntem (Yalın İzleme – Ayırma – Bağlama), filmi önce sezgisel düzeyde kavrayıp ardından sinematografik öğeleri ayrıştırarak Derridacı ve tez kapsamında geliştirilen kavramlarla yeniden bağlamayı öngörür. Araştırma, filmlerin ritim, derinlik algısı ve aura kavramları üzerinden biçimsel ve biçemsel okumanın ardından; farklı bakış açılarını göstermek adına izleyici ve eleştirmen yorumlarına ve yönetmenin filmiyle ilgili düşüncelerine bakmayı da önermektedir. Böylece film-dışı metinlerin de tekil düzeydeki anlamları görülmek istenmiştir. Daha sonra filmler Derrida'nın kavramları bakımından ele alınmış ve bu kavramların filmler üzerindeki görsel karşılıkları bulunmaya çalışılmıştır. Bunu takiben de araştırma sırasında geliştirilen kavramlar üzerinden benzer bir okuma yapılmıştır. Tez, kapsam ve kültürel bağlam açısından belirli sınırlılıklara sahip olsa da yapısökümü sinemanın biçimsel katmanlarına taşıyarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamakta ve gelecekte farklı sinema geleneklerine, türlere ve seyirci deneyimine uzanabilecek açık uçlu bir model önermektedir.
Özet (Çeviri)
This study seeks to rethink film aesthetics through Derrida's concepts of trace, différance, parergon, pharmakon and aporia, moving art and aesthetics beyond fixed definitions of the“beautiful.”Here, aesthetics is not treated as a closed regime of representation but as a dynamic field in which meaning is continually deferred and emerges in the shifting relations between inside and outside the frame. This framework is tested especially within the formal worlds of Turkish and Korean auteur cinema. The dissertation examines a total of 28 films—four each by Nuri Bilge Ceylan, Semih Kaplanoğlu and Emin Alper, and four each by Park Chan-wook, Bong Joon-ho and Kim Ki-duk, along with four precursor films—and interprets elements such as space, light, colour, shadow, rhythm, framing, silence and off-screen space in relation to deconstructive concepts. The three-stage method (Initial Viewing – Differentiation – Reconfiguration) first grasps the film at an intuitive level, then isolates its cinematographic components, and finally rearticulates them through Derridean notions and the original concepts developed in this thesis. This research, following a formal and stylistic analysis of the films through the concepts of rhythm, depth perception, and aura, also proposes examining audience and critic responses, as well as the director's own reflections on the film, in order to reveal alternative perspectives. In doing so, it aims to illuminate the singular meanings embedded in extra-filmic texts. The films were then analyzed through Derrida's concepts, seeking to identify the visual correspondences of these notions within the cinematic material. Subsequently, a similar reading was conducted using the concepts developed during the research process. Although the dissertation has certain limitations in terms of scope and cultural context, it aims to fill a significant gap in the literature by carrying deconstruction into the formal layers of cinema, and it proposes an open-ended model that could extend in the future to different cinematic traditions, genres, and modes of audience experience.
Benzer Tezler
- Bir sanat pratiği olarak yapısöküm bağlamında videoda yeniden inşa
As a practice of art, construction of video in the context of reconstruction
AŞKIN ERCAN
- Classical literature to literary adaptation: Jin Ping Mei in cinema
Klasik edebiyattan edebiyat uyarlamasına: Sinemada Jin Ping Mei
WEI-WEN LEE
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İletişim BilimleriAnkara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. ÖZGÜR BAYRAM YAREN
- Sinema estetiğinin gelişim ve uygulama süreçlerinde canlandırma
Animation in development and implementation processes of cinema aesthetics
GÜNGÖR ÇİNAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sahne ve Görüntü SanatlarıOrdu ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YÜCEL
- Pop art estetiğinin 1960-1970 yılları arasında Amerikan sinema afişi tasarımına etkileri
The effects of pop art aesthetics on American film poster design between 1960 and 1970
DENİZ ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel Sanatlarİstanbul Topkapı ÜniversitesiGrafik Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNUR KARAGÖL
- Minör anlatı bağlamında Türk ve Güney Kore sinemalarında yeni bir sinema estetiğinin olanaklılığı
The possibility of a new cinema aesthetic in Turkish and South Korean cinema within the context of minor narrative
ASLIHAN ŞAHİN GÜVEN
Doktora
Türkçe
2022
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLİN TEREK ÜNAL