Kolorektal kanser tanısı almış bireylerde beslenme durumunun yordayıcısı olarak yaşam kalitesi, beslenme okuryazarlığı, depresyon ve anksiyetenin değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life, nutrition literacy, depression and anxiety as predictors of nutritional status in individuals diagnosed with colorectal cancer
- Tez No: 989332
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA TUNÇİL, ÖĞR. GÖR. ŞENAY BURÇİN ALKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kolorektal kanser, gastrointestinal sistemin bir parçası olan kolon veya rektumun içerisinde tümör veya doku büyümesi ile başlayıp uzun sürede gelişme gösterebilen bir kanser türüdür. Kolorektal kanser oluşumunda çevresel ve genetik faktörlerin etkilidir. Çevresel faktörlerden olan beslenme, müdahale edilebilir bir değişken olmasının yanı sıra, inflamasyon, bağışıklık fonksiyonu ve bağırsak mikrobiyotası üzerinde doğrudan etkileri nedeniyle hem tanı öncesi dönemde hem de tedavi aşamasında kolorektal kanserin seyri açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı; kolorektal kanser tanılı yetişkin bireylerde yaşam kalitesinin, anksiyete ve depresyon durumlarının ve beslenme okuryazarlığının, beslenme durumu üzerine olan etkilerini araştırmaktır. Bu amaçla, Ekim 2024-Mart 2025 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı kemoterapi ünitesinde tedavi olan, 19-64 yaş arası, kolorektal kanser tanılı 129 gönüllü hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların beslenme durumları 'NUTRISCORE' tarama testi ile; yaşam kaliteleri, 'Avrupa Kanser Tedavi ve Organizasyon Komitesi Yaşam Kalitesi Ölçeği (EORTC QLQ-C30)' ile; beslenme okuryazarlıkları, 'Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı' ile; anksiyete ve depresyon durumları ise 'Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS)' ile değerlendirilmiştir. Ayrıca hastaların antropometrik ölçümleri, bazı biyokimyasal bulguları ve üç günlük besin tüketim kayıtları anket formu kullanılarak kaydedilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS 25.0 kullanılarak yapılmış; gruplar arası karşılaştırmalar ve değişkenler arası ilişkiler uygun parametrik ve non-parametrik testlerle, beslenme durumunu etkileyen faktörler ise çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Yapılan değerlendirmede hastaların %9,3'ünde malnütrisyon riski saptanmıştır. Malnütrisyon riski bulunan hastaların %58,3'ünün beslenme okuryazarlık düzeyi, sınırda/yetersiz, %41,7'sinin ise yeterli bulunmuştur. Malnütrisyon riski olmayan hastalarda ise bu oranlar sırasıyla %44,4 ve %55,6'dır. İki grup arasında beslenme okuryazarlık düzeyi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Malnütrisyon riski bulunan hastaların %50'sinde anksiyete riski, %58,3'ünde ise depresyon riski saptanmıştır. Malnütrisyon riski bulunmayan hastalarda ise bu oranların sırasıyla %30,8 ve %32,5 olduğu tespit edilmiş olup, iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Malnütrisyon riski taşıyan hastalarda; genel sağlık durumu/yaşam kalitesi, fiziksel fonksiyon ve rol fonksiyonu puanları, malnütrisyon riski taşımayanlara kıyasla anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur. Diğer taraftan, bu hastalarda yorgunluk, ağrı, uykusuzluk ve iştah kaybı puanları ise anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Malnütrisyon riski taşıyan hastalarda; günlük enerji, karbonhidrat, doymuş yağ asitleri, tekli ve çoklu doymamış yağ asitleri, K vitamini, tiamin, folat, çinko ve bakır alımı, malnütrisyon riski taşımayanlara kıyasla anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur. Ayrıca bu hastalarda; günlük yağlı tohum, koyu yeşil yapraklı sebze, toplam sebze, toplam tahıl grubu, zeytinyağı ve çay tüketimi de anlamlı olarak daha düşüktür (p<0,05). NUTRISCORE puanı ile anksiyete puanı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (rho=0,132; p=0,135). Buna karşın, NUTRISCORE puanı ile depresyon puanı arasında önemsenmeyecek düzeyde zayıf, ancak istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (rho=0,197; p=0,025). Çoklu regresyon analizinin sonuçlarına göre, diyetle alınan enerjinin hastaların beslenme durumunu %10 oranında açıkladığı belirlenmiştir. Bu çalışma, kolorektal kanserli hastalarda enerji ve makro/mikro besin ögesi alımı, yaşam kalitesi ve psikolojik faktörleri içeren kapsamlı bir değerlendirme yapılmasının önemini vurgulamaktadır ve çalışmanın sonuçları, bu hasta grubunda beslenme müdahaleleri ile kişiselleştirilmiş diyet yaklaşımlarının planlanmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Colorectal cancer is a type of cancer that begins with a tumor or tissue growth in the colon or rectum, which are part of the gastrointestinal system, and can develop over a long period of time. Environmental and genetic factors play a significant role in the initiation and progression of colorectal cancer. Nutrition is one of the most significant environmental factors influencing the course of colorectal cancer both in the pre-diagnosis period and during treatment, as it is a modifiable variable and has direct effects on inflammation, immune function, and gut microbiota. The aim of this study was to investigate the effects of quality of life, anxiety and depression status, and nutrition literacy on nutritional status in adults diagnosed with colorectal cancer. For this purpose, 129 volunteer patients aged 19–64 years with colorectal cancer who were treated at the chemotherapy unit of the Department of Medical Oncology, Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine, between October 2024 and March 2025 were included in the study. Patients' nutritional status, quality of life, nutrition literacy, and anxiety and depression status were assessed using the 'NUTRISCORE' screening test, the 'European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Questionnaire (EORTC QLQ-C30)', the 'Nutrition Literacy Assessment Tool for Adults', and the 'Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS)', respectively. Additionally, patients' anthropometric measurements, some biochemical parameters, and three-day dietary intake records were recorded using a questionnaire form. Statistical analyses were performed using SPSS version 25.0. Intergroup comparisons and intervariable relationships were examined using appropriate parametric and non-parametric tests, while factors affecting nutritional status were examined using multiple regression analysis. Our results indicated that 9.3% of patients were at risk of malnutrition. Among patients at risk of malnutrition, 58.3% had borderline/inadequate nutrition literacy, while 41.7% had adequate nutrition literacy. In patients without malnutrition risk, these rates were 44.4% and 55.6%, respectively. No statistically significant difference was observed between the two groups in terms of nutrition literacy level (p>0.05). Anxiety risk was detected in 50% of patients at risk of malnutrition, and depression risk in 58.3%. In patients without malnutrition risk, these rates were found to be 30.8% and 32.5%, respectively. No significant difference was found between the two groups (p>0.05). In patients at risk of malnutrition, general health status/quality of life, physical functioning, and role functioning scores were found to be significantly lower compared to those not at risk of malnutrition. On the other hand, fatigue, pain, insomnia, and loss of appetite scores were found to be significantly higher in these patients (p<0.05). In patients at risk of malnutrition, daily intake of energy, carbohydrates, saturated fatty acids, monounsaturated and polyunsaturated fatty acids, vitamin K, thiamine, folate, zinc, and copper was found to be significantly lower compared to those not at risk of malnutrition. Furthermore, daily consumption of oilseeds, dark green leafy vegetables, total vegetables, total grains, olive oil, and tea was also significantly lower in these patients (p<0.05). No significant relationship was found between the NUTRISCORE score and the anxiety score (rho=0.132; p=0.135). However, a weak but statistically significant correlation was observed between the NUTRISCORE score and the depression score (rho=0.197; p=0.025). According to the results of the multiple regression analysis, dietary energy intake explained 10% of the variance in patients' nutritional status. This study emphasizes the importance of conducting a comprehensive assessment of energy and macro/micronutrient intake, quality of life, and psychological factors in patients with colorectal cancer, and its findings highlight the need for planning nutritional interventions and personalized dietary approaches for this patient group
Benzer Tezler
- Kolorektal kanserli hastalarda immünonütrisyonun beslenme durumuna etkisi
The effect of immunonutrition on nutritional status in colorectal cancer patients
BEDRİYE URAL
Doktora
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikSağlık Bilimleri ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELVAN YILMAZ AKYÜZ
- Kolorektal kanserli hastalarda serum d vitamini düzeyi ile D vitamini reseptör polimorfizmi ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between serum vitamin D levels, vitamin D receptor polymorphisms and colorectal cancer
EMİNE YASSIBAŞ
Doktora
Türkçe
2016
OnkolojiHacettepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA GÜLHAN SAMUR
- Kolorektal kanserli bireylerde hastalık algısı ve tanı gecikmesine yol açan bireysel faktörlerin incelenmesi
Investigation of individual factors leading to delay in diagnosis in patients with colorectal cancer and their illness perceptions
ÜMRAN EGE TANRIKULU
- Yeni kolorektal kanser tanısı alan hastaların fiziksel aktivite ve antibiyotik kullanım durumunun kontrol grubu ile karşılaştırılması
Comparison of physical activity and antibiotic use status of patients newly diagnosed with colorectal cancer with the control group
ABDULLAH ALTINTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELMA PEKGÖR
DR. ÖNDER BAĞCI
- Kolorektal kanser riski ile hipoksiyle indüklenen faktör-1alfa (HIF-1α) ve von hippel lindau (VHL) gen polimorfizmleri arasındaki ilişki
Colorectal cancer risk in relation to hypoxia inducible factor-1α (HIF-1α) and von hippel-lindau (VHL) gene polymorphisms
HASAN SAYGIN DEMİREL
Doktora
Türkçe
2014
Tıbbi BiyolojiNecmettin Erbakan ÜniversitesiTıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET BÜLENT TURHAN