Dr. Mehmet Suphi Ezgi ve Türk musikisi üzerine çalışmaları
Dr. Mehmet Suphi Ezgi and his contributions to Turkish music
- Tez No: 989414
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE BAŞAK İLHAN HARMANCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Suphi Ezgi, Türk müzikolojisi, müzik teorisi, usûl, makam, metodoloji, Suphi Ezgi, Turkish musicology, music theory, usûl, makam, methodology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Din Musikisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, XX. yüzyıl Türk müzikolojisinin kurucu isimlerinden Dr. Mehmet Suphi Ezgi'nin müzik teorisine ilişkin çalışmalarını bütüncül bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışma, Ezgi'nin özellikle Nazarî ve Amelî Türk Musikisi adlı beş ciltlik eseri başta olmak üzere, ses sistemi, makam, usûl ve form alanlarında ortaya koyduğu teorik çerçeveyi; yöntem, kaynak kullanımı ve gelenekle kurduğu ilişki bağlamında ele almayı amaçlamaktadır. Osmanlı sözlü meşk geleneğinden Cumhuriyet döneminin yazılı ve sistematik müzik teorisine geçiş sürecinde Ezgi'nin üstlendiği rol, çalışmanın tarihsel arka planını oluşturmaktadır. Tez, çok katmanlı bir metodolojik yapı üzerine kurulmuştur. İlk aşamada Ezgi'nin teorik kavramları ve sınıflandırmaları, yazarın kendi terminolojisi ve iç mantığı doğrultusunda betimsel-analitik bir yaklaşımla ortaya konmuştur. İkinci aşamada bu teorik üretim, XX. yüzyıl Türk müziği modernleşmesi, dönemin bilim anlayışı ve Ezgi'nin Rauf Yekta ile Hüseyin Sadeddin Arel arasındaki konumu bağlamında tarihsel olarak değerlendirilmiştir. Son aşamada ise Ezgi'nin repertuvarı tespit etme, notaya alma ve“aslına irca”olarak tanımladığı uygulamalar, tarihsel belgeler ve icra geleneğiyle karşılaştırılarak eleştirel bir çözümlemeye tabi tutulmuştur. Analizler sonucunda, Ezgi'nin repertuvarı koruma ve sistemleştirme yönündeki çabalarının, yalnızca aktarıcı bir faaliyetle sınırlı olmadığı; belirli estetik ve teorik kabullere dayalı dönüştürücü bir inşa süreci içerdiği görülmektedir. Bu çalışma, Suphi Ezgi'yi ne yalnızca yücelten ne de bütünüyle reddeden yaklaşımların ötesine geçerek, onun Türk müzikolojisindeki kurucu rolünü, metodolojik tercihlerini ve bıraktığı mirası bütünlüklü ve açıklayıcı bir çerçevede değerlendirmeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the works of Dr. Mehmet Suphi Ezgi, one of the founding figures of twentieth-century Turkish musicology, through a comprehensive and structured approach. Focusing primarily on his five-volume work Nazarî ve Amelî Türk Musikisi, the study analyzes Ezgi's theoretical framework in the fields of sound system, makam, usûl, and musical form, with particular attention to his methodological choices, use of sources, and relationship with musical tradition. Ezgi's role in the transition from the oral meşk tradition of the Ottoman period to a written and systematized theory of music in the Republican era constitutes the historical background of the research. The study is based on a multi-layered methodology. In the first stage, Ezgi's theoretical concepts and classifications are presented through a descriptive-analytical approach grounded in his own terminology and internal system. In the second stage, this theoretical production is situated within the broader context of twentieth-century Turkish musical modernization, contemporary notions of scientific knowledge, and Ezgi's position between Rauf Yekta and Hüseyin Sadeddin Arel. In the final stage, Ezgi's practices of repertory documentation, notation, and restoration are examined critically through comparison with historical sources and performance traditions. The findings indicate that Ezgi's efforts to preserve and systematize the musical repertory go beyond mere documentation and involve a transformative approach shaped by specific theoretical and aesthetic assumptions. Rather than adopting a purely celebratory or dismissive stance, this dissertation aims to evaluate Suphi Ezgi's contributions, methodology, and legacy within Turkish musicology through a clear, comprehensive, and explanatory perspective.
Benzer Tezler
- Dinî Türk Mûsikîsi beste türlerinden durak
Durak: A composition genre in Turkish religious music
BEKİR ŞAHİN BALOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Müziği Ana Sanat Dalı
PROF. DR. NİLGÜN DOĞRUSÖZ DİŞİAÇIK
- Zekai Dede Efendi'ye ait Mevlevi Ayin-i Şerif'lerin makam, usul ve güfte yönünden incelenmesi
Başlık çevirisi yok
NEŞE YEŞİM ALTINEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. FATMA GÖKDEL
- Arşivlerdeki tahir, gerdaniye ve muhayyer ilâhilerin makam ve usûl yönünden incelenmesi
Examination of tahir, gerdaniye, muhayyer hymns in archives in terms of maqam and rhythm
DURSUN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MüzikNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA YILDIRIM
- Arşivlerdeki dügâh ilâhilerin makam ve usûl yönünden incelenmesi
Examination of dügâh hymns in the archives in terms of maqam and rhythm
ŞÜKRİYE GEZGİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MüzikNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA YILDIRIM