Osmanlı Devleti'nde eski eserlerin hukuki rejimi
Legal regime of antiquities in the Ottoman Empire
- Tez No: 989450
- Danışmanlar: PROF. DR. EKREM BUĞRA EKİNCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Tarih, Law, History
- Anahtar Kelimeler: Arkeoloji müzeleri, Arkeolojik kazılar, Eski eserler, Kültürel miras, Türk hukuk tarihi, Archeological museums, Archaeological excavations, Ancient monuments, Cultural heritage, Turkish law history
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nde eski eserlerin hukuki rejimini, hukuk tarihi perspektifinden ele almaktadır.“Eski eserler”yahut“kültür varlıkları”ile“kültürel mirasın”korunmasına dair meseleler, XVIII. asırdan itibaren ehemmiyet kazanmış; millî kanunlarda ve milletlerarası antlaşmalarda yer bulmuştur. Böylece zamanla eski eserler hukuku müstakil bir hukuk dalı haline gelmiştir. Zengin bir kültürel mirasa sahip Osmanlı coğrafyasında, ecnebilerin artan arkeolojik faaliyetleriyle birlikte bu mevzu hakkında hususi tanzimlere ihtiyaç duyulmuştur. Tanzimat devrinde hızlanan kanunlaştırma hareketleri, eski eserler hukukuna da aksetmiş; bu meyanda, ilki 1869'da olmak üzere 1874, 1884 ve 1906 senelerinde dört ayrı Âsâr-ı Atîka Nizamnamesi meriyete konmuştur. Çalışmada, bahsi geçen nizamnameler ve bunlara müteallik mevzuat başta olmak üzere arşiv belgeleri, hatıratlar, doktrin ve literatürden istifadeyle; Osmanlı Devleti'nde eski eserlerin hukukî rejimi, nazarî ve tatbikî yönleriyle ve tarihî seyri içinde tetkik olunmaktadır. Bu çerçevede, nizamnamelerin hazırlanma safahatı, muhtevası, birbirleriyle irtibatı, tatbikat ve yabancı hukukların mevzuata tesiri mukayeseli olarak değerlendirilmektedir. Her nizamnamenin meriyette olduğu devirler için ayrı ayrı, eski eser mefhumunun çerçevesi ve unsurları; eski eserlerin tâbi olduğu mülkiyet rejimi, devletin eski eserleri koruma usulleri ile kazı ve arama rejimi gibi hususlar tafsilatlı olarak ortaya konmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the legal regime governing antiquities in the Ottoman Empire from a legal-historical perspective. Issues concerning antiquities, cultural properties, and the protection of cultural heritage gained significance from the eighteenth century onwards and gradually were reflected in national laws and international conventions. Over time, the law of antiquities emerged as an independent field of law. In the Ottoman domains, which possessed a rich cultural heritage, the growing archaeological activities of foreigners necessitated specific legal regulations. The codification movements accelerated during the Tanzimat era, and also extended to the law of antiquities. Accordingly, the state promulgated four separate antiquities regulations (âsâr-ı atîka nizamnameleri) in 1869, 1874, 1884, and 1906. This study analyzes the legal regime of antiquities in the Ottoman Empire across theoretical and practical dimensions, within its historical context, primarily based on the regulations mentioned above and related legislation, as well as archival documents, memoirs, legal doctrine, and relevant literature. Within this framework, I comparatively examined the preparation process, content, implementation, interrelation, and foreign influences on these regulations. For each period during which a regulation remained in force, I analyzed the scope and elements of the concept of antiquities, the property regime governing them, the state's mechanisms of protection, and the legal rules concerning excavations in detail.
Benzer Tezler
- Ziya Paşa'nın Hürriyet Gazetesindeki yazıları (1868-1870)
Ziya Pasha's Articles in Hürriyet Newspaper
MEHTAP ÖZBEY
- Osmanlı Devleti'nde eski eser politikası ve Müze-i Hümayun'un kuruluşu
The ancient artifacts policy in the Ottoman Empire and the establishment of the Imperial Museum
HÜSEYİN TÜRKSEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
TarihÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ SÖNMEZ
- Atatürk Döneminde (1923-1938) eski eser politikaları ve Türkiye'de yapılan kazı çalışmaları
Relic politics and excavated works which are done in Turkey in the period of Atatürk (1923-1938)
ŞÜKRÜ ÜNAR
- İşgal yıllarında Anadolu'da kültürel talan: Eski eser kaçakçılığı (1918-1922)
Cultural pillage in Anatolia during the occupation: Antiquities smuggling (1918-1922)
YAHYA COŞKUN
Doktora
Türkçe
2023
Türk İnkılap TarihiAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEMUÇİN FAİK ERTAN
- 1413/8101 numaralı Giresun şer`iyye sicili (H.1307/1308-M.1889/1890)
Number 1413/8101 Giresun şer`ìyye register (H.1307/1308-M.1889/1890)
İLYAS YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
DinErciyes Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SEBAHATTİN SAMUR