İnanç-davranış bütünlüğünü sağlamada bibliyoterapi tekniğinin kullanımı ve etkililiği: İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin namaz kılma davranışları üzerine bir araştırma
The use and effectiveness of the bibliotherapy techniquein ensuring faith-behavior integrity: A study on the prayer practices of Imam Hatip High School students
- Tez No: 989491
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA NACİ KULA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Din, Psychology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İmam Hatip Lisesinde öğrenim gören 11. Sınıf öğrencilerinin dini inançları ve namaz kılma davranışları arasındaki uyumun zayıf olduğu durumlarda, gelişimsel bibliyoterapi tekniğinin bu uyumu sağlamada etkili olup olmadığını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Namaz ibadetinin bireyin manevi gelişimine katkısı bilinse de, gençlerin bu ibadeti düzenli ve bilinçli şekilde yerine getirmekte zorlandıkları görülmektedir. Bu bağlamda çalışma, öğrencilerin namaz ibadetine ilişkin bilgi, pratik ve bireysel etkilenim düzeylerini geliştirmek amacıyla, dini ve manevi içerikli metinlerle yapılandırılmış 8 oturumluk bibliyoterapi programının etkisini ölçmeyi hedeflemiştir. Araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Deneysel desen olarak ön test- son test kontrol gruplu model seçilmiştir. Örneklem, kriter temelli örnekleme yöntemi ile Bursa'da yer alan Osmangazi ilçesinde öğrenim gören İmam Hatip Lisesi 11. Sınıf öğrencileri arasından belirlenmiştir (Deney 10- kontrol 10 öğrenci). Deney Grubunda yer alan öğrencilerle 8 oturumluk bibliyoterapi uygulanması yapılırken, Kontrol Grubunda yer alan öğrencilere herhangi bir müdahale uygulanmamıştır. Veriler yarı yapılandırılmış mülakatlar ve puanlandırılmış ön test-son test formları kullanılarak edinilmiştir. Araştırmanın nicel verileri ise SPSS 25.0 programında analiz edilerek, puanların dağılımına göre bağımlı örneklemler için t-Testi veya Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi uygulanmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi tekniği ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları, deney grubunda bilgi düzeyine ilişkin anlamlı bir artış olduğunu; ancak namaz pratiği ve bireysel etki boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşmadığını göstermiştir. Kontrol grubunda ise tüm boyutlarda anlamlı bir değişiklik gözlenmemiştir. Nitel bulgular ise öğrencilerin namazı hayatlarına dahil etmede içsel motivasyon, çevresel koşullar ve sosyal etkilerle mücadele ettiklerini ortaya koymuştur. Tez dört kısımdan oluşmaktadır. Araştırmanın ilk bölümü olan Giriş Bölümünde; araştırma konusu, problem durumu, araştırmanın amacı, önemi, sınırlılıkları ile literatür incelemesi ele alınmıştır. Birinci Bölümünde; maneviyat ve din kavramları, aralarındaki ilişki, Manevi Danışmanlık ve Rehberlik alanının tanımı, Türkiye'deki tarihsel oluşumu ve gelişimi, psikolojik danışmanlıkla ilişkisi, kullanılan teknikler, dini gelişim, inanç davranış ilişkisi ve bibliyoterapi tekniğine dair teorik çerçeve sunulmuştur. İkinci bölümde; çalışmanın yöntemi, grubu, veri toplama araçları ile analiz süreçleri ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; araştırmadan elde edilen bulgular tablolar eşliğinde verilmiş, Deney ve Kontrol gruplarına ilişkin ön test-son test karşılaştırmaları ile istatistiksel analiz sonuçları sunulmuştur. Dördüncü bölümde ise elde edilen bulguların genel değerlendirilmesi yapılarak nicel bulgular tartışılmıştır. Bulgular, ilgili literatür çerçevesinde karşılaştırılmış ve Manevi Danışmanlık boyutu ile ilişkilendirilmiştir. Çalışma sonucuna yer verildikten sonra araştırma sonuçlarına dayalı önerilere değinilmiştir. Bu çalışma, bibliyoterapinin din eğitimi ve manevi danışmanlık alanlarında kullanılabilirliğine dair literatüre katkı sunmakta ve namaz ibadetine yönelik farkındalık kazandırmada alternatif bir yaklaşım geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine whether the developmental bibliotherapy technique is effective in ensuring harmony between religious beliefs and prayer practices in cases where such harmony is weak among 11th grade students studying at Imam Hatip High School. Although the contribution of the prayer (ṣalāh) to an individual's spiritual development is well known, it is observed that young people have difficulty performing this act of worship regularly and consciously. In this context, the study aimed to measure the effect of an 8-session bibliotherapy program structured with religious and spiritual texts in order to improve students' attitudes, knowledge, practice, and spiritual influence levels regarding prayer. A mixed-method approach combining quantitative and qualitative methods was adopted. As the experimental design, a pre-test–post-test control group model was selected. The sample was determined through criterion-based sampling among 11th grade Imam Hatip High School students in the Osmangazi district of Bursa (10 students in the experimental group and 10 in the control group). While an 8-session bibliotherapy program was implemented with the students in the experimental group, no intervention was applied to the control group. Data were collected using semi-structured interviews and scored pre-test/post-test forms. The quantitative data of the research were analyzed in SPSS 25.0 using either the paired samples t-test or the Wilcoxon Signed-Rank Test, depending on the distribution of the scores. Qualitative data were evaluated using the content analysis technique. The findings of the research showed a significant increase in the knowledge level of the experimental group; however, no statistically significant difference was observed in the dimensions of prayer practice and individual impact. In the control group, no significant change was observed in any dimension. The qualitative findings revealed that students struggled with internal motivation, environmental conditions, and social influences in incorporating prayer into their lives. The thesis consists of four chapters. In the Introduction, the research topic, problem statement, purpose, significance, limitations, and literature review are discussed. In the first chapter, the concepts of spirituality and religion, their relationship, the definition of the field of Spiritual Counseling and Guidance, its historical development in Türkiye, its relationship with psychological counseling, the techniques used, religious development, the faith-behavior relationship, and the theoretical framework of the bibliotherapy technique are presented. The second chapter explains in detail the methodology, study group, data collection tools, and analysis processes. In the third chapter, the findings obtained from the research are presented in tables, along with pre-test–post-test comparisons and statistical analysis results for the experimental and control groups. In the fourth chapter, a general evaluation of the findings is made, and the quantitative results are discussed. The findings are compared within the framework of the relevant literature and associated with the dimension of Spiritual Counseling. After presenting the conclusion of the study, recommendations based on the results are provided. This study contributes to the literature on the applicability of bibliotherapy in the fields of religious education and spiritual counseling and aims to develop an alternative approach to raising awareness regarding the practice of prayer.
Benzer Tezler
- Sosyal bütünleşme bağlamında Şırnak'ta dini hayat
Religious life in Şırnak in the context of social integration
KAYHAN BAYRAM
- Perspectives about teaching profession in an ELT context: A journey from pre-service to in-service
İngiliz dili eğitimi bağlamında öğretmenlik mesleği ile ilgili bakış açıları: Hizmet öncesinden hizmet içine bir yolculuk
MUHAMMED SALİH TAŞDEMİR
Doktora
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimÇukurova Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RANA YILDIRIM
- Seküler iktisadi doktrinin eleştirisi çerçevesinde Ortadoğu - İslam toplumunda ekonomik entegrasyonun esasları
Economic integration principals of Middle Eastern - Islamic society within the criticism of secular economic doctrine
LEVENT COŞKUN ERKEKOĞLU
Doktora
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerMarmara ÜniversitesiOrtadoğu Ekonomi Politiği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TABAKOĞLU
- Promoting organ donation through mortality salience for different levels and orientations of religiosity
Ölüm belirginliği aracılığı ile dindarlığın farklı düzey ve yönelimlerinde organ bağışını teşvik etme
SILA DERVİŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY SAKALLI UĞURLU