Otizmli çocuklarda beslenme problemleri, Akdeniz diyetine uyum ve obezitenin değerlendirilmesi
Assessment of nutritional problems, Mediterranean diet adherence, and obesity in children with autism
- Tez No: 989535
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYGÜL KISSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Beslenme Problemleri, Akdeniz Diyeti, Obezite, Çocuk Sağlığı, KIDMED, STEP, Hemşirelik, Autism Spectrum Disorder, Feeding Problems, Mediterranean Diet, Obesity, Child Health, KIDMED, STEP, Nursing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklarda beslenme problemleri sık görülmekte olup bu sorunlar duyusal hassasiyetler, iletişim becerileri, diyet örüntüleri ve sosyoekonomik faktörlerle yakından ilişkilidir. Bu çalışma OSB'li çocuklarda beslenme problemlerinin sıklığı ve şiddetini; Akdeniz diyetine uyum düzeyini ve obezite göstergeleriyle olan ilişkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kesitsel türdeki bu araştırmanın evren ve örneklemini, 30 Nisan 2023–31 Ağustos 2023 tarihleri arasında Tokat ili Erbaa ilçesinde bulunan üç Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezine kayıtlı 110 OSB tanılı çocuk oluşturmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Beslenme Problemleri Tarama Ölçeği (STEP), Akdeniz Diyet Kalitesi Ölçeği (KIDMED) ve antropometrik ölçümler (Beden Kütle İndeksi [BKİ] persentil ve Z-skorları, bel çevresi, kalça çevresi, bel/kalça oranı) kullanılarak toplanmıştır. Çalışmaya katılan ailelerin büyük çoğunluğu düşük eğitim düzeyine ve sınırlı ekonomik kaynaklara sahip çekirdek ailelerden oluşmuştur. Çocukların %71.8'i erkek olup tanı yaşı ortalaması 3.5 yıldır. BKİ persentil sınıflamasına göre çocukların %38.2'si obez, %14.5'i fazla kilolu, %35.5'i normal, %9.1'i çok zayıf ve %2.7'si zayıf olarak değerlendirilmiştir. BKİ Z skor sınıflamasına göre ise çocukların %38.2'si obez, %14.5'i fazla kilolu, %40.9'u normal, %3.6'sı çok zayıf ve %2.7'si zayıf bulunmuştur. Bel çevresi ölçümlerine göre çocukların %43.6'sının ≥90. persentil düzeyinde olduğu ve santral obezite riski taşıdığı, %22,7'si ≥97. persentil düeyinde ve ileri santral obezite riski taşıdığı belirlenmiştir. Çocukların üçte biri ek tıbbi tanıya sahip olup %48.2'si hafif düzeyde yetersizlik göstermektedir. Kendi kendine beslenebilenlerin oranı %67.3'tür. Çocukların yarısından fazlası ara öğünleri atlamaktadır. Besin seçiciliği %59.1, yeni besinlere karşı fobi %53.6 oranında görülmüştür. Çiğnemeden yutma (%28.2), yutmadan ağızda çevirme (%22.7), besinleri tükürme (%20.9) ve kusma (%15.5) gibi çiğneme-yutma güçlükleri ile gastrointestinal şikâyetler dikkat çekmektedir. Ortalama KIDMED puanı 4.43 ± 2.13 v olup Akdeniz diyetine uyum orta düzeydedir. Akdeniz Diyet Kalitesi Ölçeği ile Beslenme Problemleri Tarama Ölçeği puanları arasında orta düzeyde, negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Beslenme sorunları; iletişim güçlükleri, duyusal hassasiyetler, yüksek ekran maruziyeti, gastrointestinal şikâyetler ve düşük ebeveyn eğitimi ile ilişkili bulunmuştur. Sonuç olarak OSB'li çocuklarda beslenme problemleri çok faktörlü bir yapıya sahiptir ve hem genel hem de santral obezite oranlarının yüksekliği dikkat çekicidir. Persentil ve Z-skor yaklaşımlarının birlikte kullanılması, büyüme ve beslenme durumunun daha bütüncül değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Akdeniz diyetine yüksek uyum, beslenme problemlerinin sıklık ve şiddetini azaltıcı bir etki gösterebilir. Bu bulgular OSB'li çocuklara yönelik beslenme müdahalelerinde aile merkezli ve çok disiplinli yaklaşımların önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Feeding problems are common in children with autism spectrum disorder (ASD), and these problems are closely related to sensory sensitivities, communication skills, dietary patterns, and socioeconomic factors. This study was conducted to examine the frequency and severity of feeding problems in children with ASD, their level of adherence to the Mediterranean diet, and the relationships between these factors and obesity indicators. The population and sample of this cross-sectional study consisted of 110 children diagnosed with ASD who were enrolled in three Special Education and Rehabilitation Centers located in the Erbaa district of Tokat province between April 30, 2023, and August 31, 2023. Data were collected using a Personal Information Form, the Screening Tool for Feeding Problems, the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED), and anthropometric measurements (Body Mass Index [BMI] percentile and Z-scores, waist circumference, hip circumference, waist/hip ratio). The vast majority of families participating in the study were nuclear families with low levels of education and limited economic resources. Of the children, 71.8% were male, and the mean age at diagnosis was 3.5 years. According to BMI percentile classification, 38.2% of the children were classified as obese, 14.5% as overweight, 35.5% as normal weight, 9.1% as severely underweight, and 2.7% as underweight. Based on BMI Z-score classification, 38.2% of the children were obese, 14.5% were overweight, 40.9% were of normal weight, 3.6% were severely underweight, and 2.7% were underweight. According to waist circumference measurements, 43.6% of the children had values at or above the 90th percentile, indicating a risk of central obesity, while 22.7% had measurements at or above the 97th percentile, indicating a high risk of advanced central obesity. One-third of the children had an additional medical diagnosis, and 48.2% were classified as having mild disabilities. The proportion of children who were able to feed themselves independently was 67.3%. More than half of the children skipped snacks. Food vii selectivity was observed in 59.1%, while food neophobia was present in 53.6% of the children. Notable chewing and swallowing difficulties and gastrointestinal complaints included swallowing without chewing (28.2%), holding food in the mouth without swallowing (22.7%), spitting out food (20.9%), and vomiting (15.5%). The mean KIDMED score was 4.43 ± 2.13, indicating moderate adherence to the Mediterranean diet. A moderate, negative, and statistically significant association was identified between the Mediterranean Diet Quality Index scores and the Nutrition Problems Screening Tool scores. Feeding problems were found to be associated with communication difficulties, sensory sensitivities, high screen exposure, gastrointestinal complaints, and low parental education levels. In conclusion, feeding problems in children with ASD have a multifactorial nature, and the high prevalence of both general and central obesity is noteworthy. The combined use of percentile- and Z-score–based approaches allows for a more comprehensive assessment of growth and nutritional status. High adherence to the Mediterranean diet may have a protective effect by reducing the frequency and severity of feeding problems. These findings highlight the importance of family-centered and multidisciplinary approaches in nutritional interventions for children with ASD.
Benzer Tezler
- Serebral palsi ve otizmli çocuklarda beslenme alışkanlıklarının gösterilmesi ve biyokimyasal yaklaşımlarla değerlendirilmesi
Signation of dietary habits in children with autism and cerebral palsy and its evaluation with biochemical approaches
HALE GÖK DAĞIDIR
- Otizmli çocuklarda ağız sağlığı durumunun belirlenmesi ve 3 boyutlu diş fırçalarının etkinliğinin değerlendirilmesi
Determination of oral health status in children with autism and evaluating the efficiency of 3-headed toothbrush
SEDA ÖNOL
Doktora
Türkçe
2017
Diş HekimliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜHAL KIRZIOĞLU
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda beslenme durumu ve uyku durumunun duyu profili ile ilişkilendirilmesi
The relationship with sensory profile and nutritional status, sleep status in children with autism spectrum disorder
FATMA KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikBiruni ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ÇELİK
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda oksidatif stres, beslenme durumu ve oral mikrobiyotanın değerlendirilmesi
Evaluation of oxidative stress, nutritional status and oral microbiota in children with autism spectrum disorder
ŞEHRİBAN DUYAR ÖZER
Doktora
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADVİYE GÜLÇİN SAĞDIÇOĞLU CELEP
- Otizmli çocukların diyet antioksidan kapasiteleri ve antropometrik ölçümlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of dietary antioxidant capacities and anthropometric measurements of children with autism
DİLARA ÇAKIN UZUNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDAT ARSLAN