Ülseratif kolitte montreal sınıflamasına göre hastalık yaygınlığı ile tedavi eskalasyonu ve klinik özellikler arasındaki ilişkinin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the relationship between disease extent according to the montreal classification, treatment escalation and clinical features in ulcerative colitis
- Tez No: 989627
- Danışmanlar: PROF. DR. FERUZE YILMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Gastroenteroloji, Gastroenterology
- Anahtar Kelimeler: Ülseratif Kolit, Montreal Sınıflaması, Hastalık Yaygınlığı, Tedavi Eskalasyonu, Biyolojik Tedavi, Ulcerative Colitis, Montreal Classification, Disease Extent, Treatment Escalation, Biologic Therapy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ülseratif kolit (ÜK), inflamatuvar bağırsak hastalıkları (İBH) grubunda yer alan, mukozal inflamasyonla karakterize, alevlenme ve remisyonlarla seyreden kronik bir hastalıktır. Hastalık genellikle rektumdan başlayarak proksimale doğru değişen düzeylerde yayılım gösterir. Etiyolojisi tam olarak bilinmemekle birlikte genetik yatkınlık, immün disregülasyon ve çevresel faktörlerin etkileşimi hastalık patogenezinde rol oynar. Tanı, klinik belirtilerin endoskopik ve histopatolojik bulgularla birlikte değerlendirilmesiyle konur. Medikal tedavinin temel amacı semptom kontrolü, klinik ve endoskopik remisyonun sağlanması, komplikasyonların önlenmesi ve remisyonun idamesidir. Böylece hastaneye yatış ve cerrahi tedavi ihtiyacı azalır, orta ve uzun dönemde hastaların yaşam kalitesi düzelir. Bu çalışmanın amacı, ÜK tanılı erişkin hastlarda Montreal sınıflamasına göre hastalık yaygınlığı ile klinik özellikler, tedavi eskalasyonu ve biyolojik tedaviye geçiş arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Retrospektif ve tek merkezli olarak yapılan bu çalışmaya, Ocak 2020 - Kasım 2025 tarihleri arasında Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Gastroenteroloji Kliniği'nde ÜK tanısı ile izlenen 18 yaş ve üzerindeki toplam 154 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 50,44 ± 15,21 yıl, tanı yaşı ortalaması 36,70 ± 13,59 yıl, hastalık süresi ortalaması ise 13,70 ± 7,76 yıl olarak belirlenmiştir. Hastaların cinsiyet dağılımı dengeli olup, %49,35'i kadın ve %50,65'i erkektir. Montreal sınıflamasına göre hastaların %11,69'u E1, %39,61'i E2 ve %48,70'i E3 kategorisinde yer almakta olup, E1 kategorisindeki hastalar çalışma grubunun küçük bir bölümünü oluşturmaktadır. Hastaların %16,23'ünde en az bir ekstraintestinal manifestasyon (EİM) saptanmıştır. En sık gözlenen EİM'ler periferik artrit (%25,0) ve ankilozan spondilittir (%21,4). Montreal sınıflamasına göre hastalık yaygınlığı ile EİM varlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Montreal sınıflamasına göre hastalık yaygınlığı arttıkça tedavi eskalasyonu gereksiniminin belirgin olarak arttığı gözlenmiş; E1 grubunda tedavi çoğunlukla 5-ASA ile sınırlı kalırken, E2 ve özellikle E3 grubunda ileri tedavi basamaklarına geçiş daha sık izlenmiştir. Yapılan analizler, Montreal sınıflaması ile tedavi eskalasyonu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Çok değişkenli analizlerde hastalık süresi, cinsiyet ve kortikosteroid kullanımı tedavi eskalasyonu ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur. Tanıdan biyolojik tedavi başlangıcına kadar geçen sürenin ortalaması 8,15 ± 6,39 yıl olup, bu sürenin hastalar arasında geniş bir dağılım gösterdiği saptanmıştır. Biyolojik tedaviye geçiş süresi üzerinde hastalık süresinin bağımsız olarak etkili olduğu belirlenmiş, hastalık süresi arttıkça biyolojik tedaviye başlama hızının azaldığı görülmüştür. İmmünomodülatör tedavi kullanımı biyolojik tedaviye geçiş süresini kısaltıcı yönde etkili bulunmuş olmakla birlikte, bu ilişkinin kararlılığı sınırlıdır. Montreal yaygınlık sınıflaması ile biyolojik tedaviye başlama süresi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. EİM varlığı biyolojik tedaviye başlama süresini ham analizlerde etkilememekle birlikte, çok değişkenli analizlerde geciktirici bir faktör olarak ortaya çıkmıştır. Çalışma grubunda majör komplikasyonlar nadir olarak izlenmiş (%3,25) olup, Montreal sınıflaması ile majör komplikasyon gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gösterilememiştir; ancak E3 grubunda komplikasyon oranlarının daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Tedaviye bağlı yan etki oranı %18,18 olup, yan etki gelişimi ile yaş arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak, Montreal sınıflamasına göre hastalık yaygınlığı, ÜK'li hastalarda tedavi eskalasyonu gereksinimini öngörmede klinik açıdan önemli bir belirteçtir. Ayrıca, biyolojik tedaviye geçiş zamanlaması üzerinde hastalık süresi, EİM varlığı ve önceki tedavi basamaklarının dikkate alınması tedavi planlamasına katkı sağlayabilir. Daha geniş örneklemli, prospektif ve çok merkezli çalışmalar, bu ilişkilerin doğrulanmasına ve bireyselleştirilmiş tedavi stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Ulcerative colitis (UC) is a chronic inflammatory bowel disease (IBD) characterized by mucosal inflammation and a relapsing–remitting clinical course. The disease typically begins in the rectum and extends proximally to varying degrees. Although its exact etiology remains unclear, genetic predisposition, immune dysregulation, and environmental factors are thought to play a role in disease pathogenesis. Diagnosis is established through the combined evaluation of clinical findings, endoscopic features, and histopathological assessment. The primary goals of medical therapy are symptom control, achievement of clinical and endoscopic remission, prevention of complications, and maintenance of remission, thereby reducing hospitalization and surgical requirements and improving long-term quality of life. The aim of this study was to evaluate the relationship between disease extent according to the Montreal classification and clinical characteristics, treatment escalation, and initiation of biologic therapy in adult patients with UC. This retrospective, single-center study included 154 patients aged ≥18 years who were followed with a diagnosis of UC at the Gastroenterology Clinic of Goztepe Prof. Dr. Suleyman Yalcin City Hospital between January 2020 and November 2025. The mean age of the patients was 50.44 ± 15.21 years, the mean age at diagnosis was 36.70 ± 13.59 years, and the mean disease duration was 13.70 ± 7.76 years. Sex distribution was balanced (49.35% female, 50.65% male). According to the Montreal classification, 11.69% of patients were classified as E1, 39.61% as E2, and 48.70% as E3, with E1 patients constituting a small proportion of the cohort. At least one extraintestinal manifestation (EIM) was identified in 16.23% of patients, most commonly peripheral arthritis (25.0%) and ankylosing spondylitis (21.4%). No statistically significant association was observed between disease extent and the presence of EIMs. An increasing need for treatment escalation was observed with greater disease extent. While treatment in the E1 group was predominantly limited to 5-aminosalicylic acid, escalation to advanced treatment modalities was more frequent in the E2 and particularly E3 groups. Analyses demonstrated a statistically significant association between Montreal classification and treatment escalation. In multivariable analyses, disease duration, sex, and corticosteroid use were independently associated with treatment escalation. The mean time from diagnosis to initiation of biologic therapy was 8.15 ± 6.39 years, with considerable interindividual variability. Longer disease duration was independently associated with a slower transition to biologic therapy. Although immunomodulator use was associated with a shorter time to biologic therapy, this relationship showed limited stability. No significant association was found between Montreal disease extent and time to biologic therapy initiation. While EIM presence was not associated with biologic initiation time in unadjusted analyses, it emerged as a delaying factor in multivariable models. Major complications were rare (3.25%) and were not significantly associated with disease extent, although higher rates were observed in the E3 group. Treatment-related adverse events occurred in 18.18% of patients, with no significant association between adverse events and age. In conclusion, disease extent according to the Montreal classification is a clinically important predictor of treatment escalation in patients with UC. Additionally, consideration of disease duration, EIM presence, and prior treatment steps may contribute to optimized timing of biologic therapy initiation. Larger, prospective, multicenter studies are warranted to confirm these findings and to support the development of individualized treatment strategies.
Benzer Tezler
- İnflamatuar barsak hastalıklarında eklem tutulum sıklığı, tedavisi ve hastalığın prognozuna etkisinin değerlendirilmesi
The joint involvement frequency i̇n i̇nflammatory bowel di̇sease and its effect on treatment and prognosis
ELİF YİVLİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR.TURAN ÇALHAN
- Ülseratif kolitte remisyonun idamesinde Methotrexate`in etkinliği
Başlık çevirisi yok
M. DERYA ONUK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1996
Gastroenterolojiİstanbul ÜniversitesiDOÇ.DR. SABAHATTİN KAYMAKOĞLU
PROF.DR. RAUF SEZER
- Ülseratif kolitte subklinik akciğer tutuluşu: Solunum fonksiyon testi, HRCT, BAL, transbronşiyal biyopsi bulguları
Başlık çevirisi yok
FİSUN KARADAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1996
Göğüs HastalıklarıEge ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZHAN MUSTAFA HİKMET
- Ülseratif kolitte yeni aktivasyon göstergesi serum eozinofil katyonik protein
A New activation marker in ulcerative colitis: Serum eosinophilic cationic protein (ECP)
YAKUP ÜLGER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
Gastroenterolojiİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. HÜLYA UZUNİSMAİL
- Ülseratif kolitte NADPH oksidaz alt ünitesi P22phox gen ekspresyonu
Nicotinamide adenine dinucleotide phosphate (NADPH) oxidase subunit P22phox gene expression in ulcerative colitis
NEŞE BÜLBÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
GenetikGaziantep Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSA AYDINLI