Egzersiz öncesi ve sonrası tükrük iştah düzenleyici hormon düzeyleri ile beslenme ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between salivary appetite-regulating hormone levels and nutrition before and after exercise
- Tez No: 989633
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHTAP ÜNLÜ SÖĞÜT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Egzersiz, iştah düzenleyici hormonlar, tükrük analizi, beslenme alışkanlıkları, Exercise, appetite-regulating hormones, salivary biomarkers, dietary habits
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, düzenli spor yapan yetişkin katılımcılarda sekiz haftalık egzersizin tükrükte ghrelin, leptin, insülin ve irisin düzeyleri ile beslenme ilişkisi üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, 19–64 yaş aralığında, haftada en az üç gün düzenli direnç egzersizi yapan katılımcıların katılımıyla Şubat–Haziran 2025 tarihleri arasında Samsun'da özel bir spor salonunda yürütülmüştür. Katılımcıların demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, beslenme alışkanlıkları ve yeme davranışları, araştırmacı tarafından hazırlanmış anket formları ve Aşırı Besin İsteği Ölçeği (ABİS) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Vücut ağırlığı, yağ oranı ve kas kütlesi gibi parametreler biyoelektrik impedans analiz cihazı ile standart protokollere uygun olarak ölçülmüştür. Egzersiz öncesi ve sonrası alınan tükrük örneklerinden ghrelin, leptin, insülin ve irisin düzeyleri ELISA yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular: Sekiz haftalık düzenli direnç egzersizi, katılımcıların vücut ağırlığı, vücut yağ yüzdesi ve bel çevresinde anlamlı azalmalar sağlamıştır (p<0.05). Tükrük hormon düzeyleri incelendiğinde, ghrelin ve irisin düzeylerinde anlamlı artış, leptin ve insülin düzeylerinde ise anlamlı azalış saptanmıştır. Bu değişimler, egzersizin enerji dengesi ve metabolik düzenlenme üzerindeki olumlu etkilerini destekler niteliktedir. ABİS puanlarında anlamlı azalma görülmüş, ancak tükrük hormon düzeyleri ile ABİS skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Buna karşın, irisin düzeylerindeki artış ile vücut yağ yüzdesindeki azalma arasında pozitif yönlü bir korelasyon belirlenmiştir. Egzersiz sonrasında, katılımcıların karbonhidrat ve doymuş yağ alımlarında azalma, lif ve mikro besin ögeleri alımlarında ise düşüş saptanmaktadır. Sonuç: Elde edilen bulgular, düzenli direnç egzersizinin iştah düzenleyici hormonlar ve vücut kompozisyonu üzerinde olumlu etkiler oluşturduğunu göstermektedir. Tükrük biyobelirteçlerinin değerlendirilmesi, egzersiz ve beslenme ilişkisini invaziv olmayan bir yöntemle incelemede güçlü bir yaklaşım sunmaktadır. Bu çalışma, egzersizin metabolik sağlık, iştah kontrolü ve beslenme davranışları üzerindeki etkilerini bütüncül bir bakış açısıyla ele alarak, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının geliştirilmesine bilimsel katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: : This study aimed to investigate the effects of an eight-week exercise program on salivary ghrelin, leptin, insulin, and irisin levels and their relationship with dietary intake in physically active adult participants. Method: The research was conducted between February and June 2025 in a private gym located in Samsun, involving participants aged 19–64 years who regularly engaged in resistance training at least three times per week. Participants' demographic characteristics, anthropometric measurements, dietary habits, and eating behaviors were assessed using researcher-designed questionnaires and the Food Craving Inventory (ABİS). Body weight, fat percentage, and muscle mass were measured using a bioelectrical impedance analyzer according to standardized protocols. Saliva samples were collected before and after the exercise intervention, and the concentrations of ghrelin, leptin, insulin, and irisin were analyzed using the ELISA method. Results: The eight-week resistance-based exercise program led to significant reductions in body weight, body fat percentage, and waist circumference (p<0.05). Examination of salivary hormone levels revealed increases in ghrelin and irisin concentrations, while leptin and insulin levels showed significant decreases. These findings indicate that regular exercise positively influences metabolic regulation and energy balance. Although Food Craving Inventory (ABİS) scores significantly decreased after the intervention, no statistically significant correlations were found between salivary hormone levels and ABİS scores (p>0.05). However, a positive correlation was observed between increased irisin levels and reduced body fat percentage. After the intervention, participants showed decreased intake of carbohydrates and saturated fats, accompanied by a mild reduction in fiber and micronutrient consumption. Conclusion: The findings demonstrate that regular resistance exercise exerts beneficial effects on appetite-regulating hormones and body composition. The assessment of salivary biomarkers offers a valuable non-invasive approach for evaluating the interaction between exercise and nutrition. This study provides a comprehensive perspective on the impact of exercise on metabolic health, appetite control, and dietary behavior, contributing scientifically to the promotion of healthy lifestyle habits.
Benzer Tezler
- Investigation of miRNA-1 and miRNA-133a levels after acute neuromuscular exercise in ultimate frisbee athletes
Ultimate frisbee sporcularında akut nöromusküler egzersiz sonrası miRNA-1 ve miRNA-133a düzeylerinin araştırılması
MEHMET ALPEREN PEKDAŞ
Doktora
İngilizce
2025
Fizyoterapi ve RehabilitasyonYeditepe ÜniversitesiMoleküler Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSÜM SEDA GÜLEÇ YILMAZ
PROF. DR. FERYAL SUBAŞI
- Kesintili ve kesintisiz egzersiz yöntemlerinin bilişsel işlevler, risk alma, çalışma belleği ve dikkat üzerindeki etkilerinin bilişsel testler ve işlevsel yakın kızılötesi spektroskopi ölçümü ile araştırılması
Investigation of continuous and interval exercises effects on cognitive functions, risk taking, working memory and attention, using cognitive tests and functional near infrared spectroscopy.
FULYA TUZCU GÜRKAN
- Düzenli egzersiz yapan ve yapmayan bireylerde oral mikrobiyotanın biyoinformatik açısından karşılaştırılması
Comporision of oral microbiota in terms of bioinformatics in individuals who do regular exercise and who do not
BAŞAK FUNDA EKEN
- Bireysel ve takım sporlarında HPA ve kalp atım hızı değişkenliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between HPA and heartrate variation in individual and team sports
BURAK ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporOndokuz Mayıs ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YILDIRIM KAYACAN
- Serebral palsi'li çocuklarda fonksiyonel çiğneme eğitiminin infantil yutma paterni ve salya kontrolü üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of functional chewing training on tongue thrust and control of drooling in children with cerebral palsy
ÖZGÜ İNAL
Doktora
Türkçe
2016
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZNUR YILMAZ