Edirne Ali Paşa Çarşısındaki kültürel dinamikler: Turist, esnaf ve yerel halkın etkileşimlerinin sosyal ve kültürel yansımaları
Cultural dynamics in Edirne Ali Pasha Bazaar: Social and cultural reflections of interactions between tourists, tradesmen and local people
- Tez No: 989844
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPEREN KARAPINAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Edirne, Ali Paşa Çarşısı, Kolektif Hafıza, Kamusal Mekân, Yere Bağlılık, Toplumsal Mekân, Mekânın Üretimi, Yer Duygusu, Edirne, Ali Paşa Bazaar, Collective Memory, Public Space, Place Attachment, Social Space, Production of Place, Sense of Place
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnsan ve Toplum Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Edirne'deki Ali Paşa Çarşısının tarihsel, kültürel ve toplumsal katmanlarını, esnaf ve yerel halkın deneyimleri üzerinden incelemektedir. Vakıf sistemine bağlı yapısı ve zamanla geçirdiği fiziksel ve sosyal dönüşüm, çarşının kentsel yaşamdaki konumuyla birlikte ele alınmıştır. Kullanıcıların mekânla kurdukları aidiyet, yere bağlılık ve yer duygusu, analizde merkezi bir yere sahiptir. Araştırmanın saha çalışması 2025 yılında tamamlanmış, esnaf ve yerel halktan 15'er kişiyle derinlemesine görüşmeler yapılmış, turistlerin çarşıyı kullanım pratiklerine ilişkin veri bu görüşmelerden elde edilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni tercih edilmiş, içsel ve tekli durum çalışması birlikte yürütülmüş, katılımcı gözlem teknikleriyle desteklenen anlamacı yorumsamacı paradigma benimsenmiştir. Bu yöntem, çarşının tarihsel arka planını, işlevsel yapısı ve gündelik ritüeller üzerinden çok katmanlı bir şekilde analiz etmeye imkân sağlamıştır. Çarşıda zamanla birçok geleneksel meslek kaybolmuş olsa da çarşının korunaklı mimarisi farklı iklim koşullarında kullanıcılara mekânı kullanma olanağı tanımaktadır. Esnaf arasındaki karşılıklı alışveriş ve dayanışma pratikleri ekonomik ilişkileri güçlendirirken, çocukluktan itibaren çarşıyla kurulan temas aidiyet, yere bağlılık ve yer duygusunu pekiştirmektedir. Yerel halkın çarşıyla kurduğu ilişki gündelik ve işlevsel düzeyde sürmekte; mekânın tarihsel bellekteki yeri sınırlı biçimde hatırlanmaktadır. Edirne'nin sınır kenti olması ise, yabancı ziyaretçi trafiğini artırarak çarşının ticari canlılığını desteklemektedir. Bununla birlikte dijitalleşen tüketim kültürü, çarşının görünürlüğünü ve kentsel kimlikteki ağırlığını zayıflatmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research examines the historical, cultural, and social layers of Ali Paşa Bazaar in Edirne through the experiences of its merchants and local residents. Its structure, tied to the foundation system, and the physical and social transformations it has undergone over time are considered alongside the bazaar's position in urban life. The sense of belonging, attachment to place, and place sense that users establish with the space are central to the analysis. The fieldwork for the research was completed in 2025, with in-depth interviews conducted with 15 merchants and 15 local residents, and data on tourists' practices in using the bazaar was obtained from these interviews. The case study design was chosen from qualitative research methods, and internal and single case studies were conducted together, adopting a hermeneutic interpretive paradigm supported by participant observation techniques. This method allowed for a multi-layered analysis of the bazaar's historical background, functional structure, and daily rituals. Although many traditional professions have disappeared over time in the bazaar, its sheltered architecture allows users to utilize the space under different climatic conditions. Practices of mutual exchange and solidarity among merchants strengthen economic relations, while contact with the bazaar from childhood reinforces a sense of belonging, attachment to place, and place identity. The local community's relationship with the bazaar continues on a daily and functional level; the place's position in historical memory is remembered to a limited extent. Edirne's status as a border city increases foreign visitor traffic, supporting the commercial vitality of the bazaar. However, the digitalization of consumer culture weakens the visibility of the bazaar and its weight in the urban identity.
Benzer Tezler
- Asker, kumandan, devlet adamı ve siyasetçi İsmet İnönü
Başlık çevirisi yok
AYKUT ORAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk İnkılap Tarihiİstanbul ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL CİHAN
- Osmanlı'da bir bâni: Atik Ali Paşa
A patron in the Ottoman Empire: Atik Ali Pasha
MERVE NİZAMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sanat Tarihiİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH SARIMEŞE
- Hünkâr İskelesi Antlaşması ve Osmanlı Rus münasebetleri (1832-1841)
The treaty of Unkiar Skelessi and Ottoman Russian relations (1832-1841)
ŞENAY DÖNER
- İstanbul'da Mimar Sinan'ın Kaptan-ı Deryalar için yaptığı eserler
Mimar Sinan's works in İstanbul for Master of the Ships
DUYGU DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sanat TarihiDokuz Eylül Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞENAY ÖZGÜR YILDIZ
- Edirne'de bir maziperest: Tosyavizâde Doktor Rıfat Osman
An antiquarian in Edirne: Tosyavizâde Doctor Rıfat Osman
BERİL SARISAKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE GÜL CEPHANECİGİL