Geleneksel kâğıt yapımında yıllık bitkilerin kullanımı ve ebru sanatındaki uygulamaları
The use of annual plants in traditional papermaking and their applications in ebru art
- Tez No: 989881
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLBİYE SEVGİLİ POLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halı, Kilim ve Eski Kumaş Desenleri Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, yıllık bitki kökenli pamuk, keten, jüt, kenevir ve muz atık liflerinin değerlendirilmesiyle üretilen el yapımı kâğıtların ebru sanatında kullanılabilirliğini incelemektedir. Çalışmada söz konusu hammaddelerin seçimi; selülozik lif karakterleri, atık dolaşımında yaygın bulunmaları ve odun temelli kâğıt üretimine alternatif olabilecek sürdürülebilir kaynaklar olarak öne çıkmalarıyla ilişkilendirilmiştir. Yıllık bitkilerden kâğıt üretimine yönelmek, hem tarımsal/tekstil kökenli lif artıklarının yeniden kazanımına olanak tanımakta hem de geleneksel sanat uygulamalarında yüzey çeşitliliğini artıran bir malzeme zemini sunmaktadır. Araştırma, uygulama yoluyla araştırma yaklaşımı doğrultusunda yürütülmüştür. Birinci aşamada atölye koşullarında pamuk, keten, jüt, kenevir ve muz liflerinden el yapımı kâğıt üretimi gerçekleştirilmiş; değerlendirme sürecinde laboratuvar ölçekli nicel ölçümlerden ziyade üretim sürecinin belgelendirilmesi ile kâğıtların doku, emicilik, yüzey bütünlüğü ve uygulama dayanımı gibi nitel özellikleri esas alınmıştır. İkinci aşamada üretilen kâğıtlar üzerinde geleneksel ebru teknikleri uygulanmış; farklı yüzeylerde boya yayılımı, kontur belirginliği, renk tutma ve kuruma davranışı karşılaştırmalı biçimde izlenmiştir. Uygulama ortamı olarak Düzce Üniversitesi Geleneksel El Yapımı Kâğıt Atölyesi tercih edilmiş; atölyenin üretim süreçlerini kontrol etmeye elverişli teknik olanakları, lif türleri ve yüzey hazırlığına ilişkin değişkenlerin sistematik biçimde sınanmasına imkân sağlamıştır. Bulgular, yıllık bitki kökenli atık liflerden üretilen el yapımı kâğıtların ebru uygulamalarında kullanılabilir bir yüzey alternatifi oluşturduğunu göstermektedir. Kâğıtların lif yapısı ve yüzey karakteri; boyanın yayılımı ve desenin okunurluğu üzerinde doğrudan etkili olmuş, bazı örneklerde belirgin doku etkisi estetik bir katkı olarak öne çıkarken bazı örneklerde yüksek emicilik kontur netliğini sınırlayan bir unsur hâline gelmiştir. Sonuç olarak çalışma, yıllık bitkilerden kâğıt üretiminin geleneksel Türk sanatları bağlamında hem malzeme sürekliliği hem de çevresel duyarlılığı görünür kılan sürdürülebilir bir üretim yönelimi sunduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the usability of handmade papers produced by valorizing waste fibers derived from annual plant sources—cotton, flax, jute, hemp, and banana—in the context of Turkish marbling (Ebru). The selection of these raw materials is grounded in their cellulosic fiber characteristics, their widespread availability within waste streams, and their potential to serve as sustainable alternatives to wood-based paper resources. Emphasizing paper production from annual plants not only enables the recovery of agricultural and textile residues but also expands the range of surfaces available for traditional art practices. The study was conducted within a practice-led research framework. In the first phase, handmade paper was produced from cotton, flax, jute, hemp, and banana fibers under workshop conditions. Instead of laboratory-scale quantitative testing, the assessment focused on process documentation and qualitative surface attributes such as texture, absorbency, surface integrity, and performance during artistic application. In the second phase, traditional Ebru techniques were applied to the produced papers, and dye spreading behavior, contour clarity, color retention, and drying response were comparatively observed across different surfaces. The Düzce University Traditional Handmade Paper Workshop was selected as the application setting; its technical infrastructure, suitable for controlled production, enabled a systematic exploration of variables related to fiber type and surface preparation. Findings indicate that handmade papers produced from annual plant-based waste fibers provide a viable alternative surface for Ebru applications. The fiber structure and surface characteristics directly shaped dye behavior and the legibility of motifs: in some samples, pronounced texture contributed positively as an aesthetic component, whereas in others, high absorbency limited contour sharpness. Overall, the study demonstrates that producing paper from annual plants, when associated with traditional Turkish arts, offers a sustainable orientation that supports material continuity while making environmental sensitivity visible through artistic practice.
Benzer Tezler
- Menkul kıymet yatırımları açısından sermaye piyasası kanununa göre yayınlanan finansal tablo ve raporların yeterliliği
Başlık çevirisi yok
HAMDİ AYDIN
- İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun kültür ve eğitim kavramı üzerine bir inceleme
An Examination of the concepts of culture and education of Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu
ABDULLAH DİKİCİ
- Traditional vernacular houses in Anatolia: The question of evaluative criteria
Anadolu geleneksel yöresel konut mimarlığında değerlendirme ölçütleri sorunu
OKAN ÜSTÜNKÖK
- Geleneksel Beypazarı konutlarında baş odanın günümüz ihtiyaçlarını karşılayacak düzende donatılması
The Redecoration of the“Baş Oda”in Beypazarı traditional houses according to our today's needs
AYNUR ÖZMEN
- Kalıp hazırlama teknikleri dersinde ders araçlarının öğrenci başarısına etkisi
Başlık çevirisi yok
FATMA BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
