Geleneksel kâğıt yapımında yıllık bitkilerin kullanımı ve ebru sanatındaki uygulamaları
The use of annual plants in traditional papermaking and their applications in ebru art
- Tez No: 989881
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLBİYE SEVGİLİ POLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halı, Kilim ve Eski Kumaş Desenleri Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, yıllık bitki kökenli pamuk, keten, jüt, kenevir ve muz atık liflerinin değerlendirilmesiyle üretilen el yapımı kâğıtların ebru sanatında kullanılabilirliğini incelemektedir. Çalışmada söz konusu hammaddelerin seçimi; selülozik lif karakterleri, atık dolaşımında yaygın bulunmaları ve odun temelli kâğıt üretimine alternatif olabilecek sürdürülebilir kaynaklar olarak öne çıkmalarıyla ilişkilendirilmiştir. Yıllık bitkilerden kâğıt üretimine yönelmek, hem tarımsal/tekstil kökenli lif artıklarının yeniden kazanımına olanak tanımakta hem de geleneksel sanat uygulamalarında yüzey çeşitliliğini artıran bir malzeme zemini sunmaktadır. Araştırma, uygulama yoluyla araştırma yaklaşımı doğrultusunda yürütülmüştür. Birinci aşamada atölye koşullarında pamuk, keten, jüt, kenevir ve muz liflerinden el yapımı kâğıt üretimi gerçekleştirilmiş; değerlendirme sürecinde laboratuvar ölçekli nicel ölçümlerden ziyade üretim sürecinin belgelendirilmesi ile kâğıtların doku, emicilik, yüzey bütünlüğü ve uygulama dayanımı gibi nitel özellikleri esas alınmıştır. İkinci aşamada üretilen kâğıtlar üzerinde geleneksel ebru teknikleri uygulanmış; farklı yüzeylerde boya yayılımı, kontur belirginliği, renk tutma ve kuruma davranışı karşılaştırmalı biçimde izlenmiştir. Uygulama ortamı olarak Düzce Üniversitesi Geleneksel El Yapımı Kâğıt Atölyesi tercih edilmiş; atölyenin üretim süreçlerini kontrol etmeye elverişli teknik olanakları, lif türleri ve yüzey hazırlığına ilişkin değişkenlerin sistematik biçimde sınanmasına imkân sağlamıştır. Bulgular, yıllık bitki kökenli atık liflerden üretilen el yapımı kâğıtların ebru uygulamalarında kullanılabilir bir yüzey alternatifi oluşturduğunu göstermektedir. Kâğıtların lif yapısı ve yüzey karakteri; boyanın yayılımı ve desenin okunurluğu üzerinde doğrudan etkili olmuş, bazı örneklerde belirgin doku etkisi estetik bir katkı olarak öne çıkarken bazı örneklerde yüksek emicilik kontur netliğini sınırlayan bir unsur hâline gelmiştir. Sonuç olarak çalışma, yıllık bitkilerden kâğıt üretiminin geleneksel Türk sanatları bağlamında hem malzeme sürekliliği hem de çevresel duyarlılığı görünür kılan sürdürülebilir bir üretim yönelimi sunduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the usability of handmade papers produced by valorizing waste fibers derived from annual plant sources—cotton, flax, jute, hemp, and banana—in the context of Turkish marbling (Ebru). The selection of these raw materials is grounded in their cellulosic fiber characteristics, their widespread availability within waste streams, and their potential to serve as sustainable alternatives to wood-based paper resources. Emphasizing paper production from annual plants not only enables the recovery of agricultural and textile residues but also expands the range of surfaces available for traditional art practices. The study was conducted within a practice-led research framework. In the first phase, handmade paper was produced from cotton, flax, jute, hemp, and banana fibers under workshop conditions. Instead of laboratory-scale quantitative testing, the assessment focused on process documentation and qualitative surface attributes such as texture, absorbency, surface integrity, and performance during artistic application. In the second phase, traditional Ebru techniques were applied to the produced papers, and dye spreading behavior, contour clarity, color retention, and drying response were comparatively observed across different surfaces. The Düzce University Traditional Handmade Paper Workshop was selected as the application setting; its technical infrastructure, suitable for controlled production, enabled a systematic exploration of variables related to fiber type and surface preparation. Findings indicate that handmade papers produced from annual plant-based waste fibers provide a viable alternative surface for Ebru applications. The fiber structure and surface characteristics directly shaped dye behavior and the legibility of motifs: in some samples, pronounced texture contributed positively as an aesthetic component, whereas in others, high absorbency limited contour sharpness. Overall, the study demonstrates that producing paper from annual plants, when associated with traditional Turkish arts, offers a sustainable orientation that supports material continuity while making environmental sensitivity visible through artistic practice.
Benzer Tezler
- Biogas recovery during anaerobic treatment of lignocellulose-rich pollutants with high sulphate content: an investigation via innovative applications
Yüksek sülfat içerikli lignoselüloz bakımından zengin kirleticilerin havasız arıtımı sırasında biyogaz geri kazanımı: yenilikçi uygulamalarla bir araştırma
EDA YARSUR
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM GÖMEÇ
- Kırklareli ili köyleri halk giyimi ve iç mekân dokumalarının günümüz moda tasarımlarına yansıtılması
Reflecting Kırklareli provincial villages folk clothing and interior weaving to today's fashion designs
SELEN YAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Güzel SanatlarNişantaşı ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEN GEYİK DEĞERLİ
- Betonarme prefabrike yapım sistemlerinin ilköğretim binalarına uyabilirliğinin değerlendirilmesine yönelik kriterler
Criterions of prefabricated concrete building systems acording to evaluate their adaptability to the primary school buildings
İLKAY MERT
Doktora
Türkçe
2001
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YÜKSELEN AYAYDIN
- Music non-literate virtuosi: the“Alaylı”metal band performer
Nota okuyamayan virtüyözler:“Alaylı”metal grubu icracısı
HALE FULYA SOĞANCI