Bası yarası olan hastaların bakım verenlerinin ruhsal sağlık durumu ve bakım yükünün incelenmesi
Examination of mental health status and care burden of caregivers of patients with pressure ulcers
- Tez No: 989990
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR ENGİNYURT, DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE KARABULUT ÖZER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Bası Yarası, Bakım Yükü, Ruhsal Sağlık, Aile Hekimliği, Bakım verme yükü, Basınç ülserleri, Pressure Ulcer, Caregiver Burden, Mental Health, Family Medicine, Family practice
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, bası yarası bulunan hastaların bakım verenlerinin ruhsal sağlık durumu ile bakım yükü arasındaki ilişkiyi değerlendirmek; bu değişkenlerin katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve bakıma ilişkin faktörler açısından farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Ayrıca, bu ilişkiler doğrultusunda bakım verenlerin sağlığını ve bakım kalitesini iyileştirmede etkili olabilecek olası etmenlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, tek merkezde yürütülmüş kesitsel tipte tanımlayıcı bir anket araştırmasıdır. Araştırmanın evrenini, Ordu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne kayıtlı, bası yarası bulunan hastaların 18 yaş ve üzeri bakım verenleri oluşturmuştur. Bakım verenlerin bakım yükü düzeyini değerlendirmek amacıyla Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği, ruhsal sağlık durumlarını belirlemek amacıyla ise Beck Depresyon Envanteri kullanılmıştır. Araştırma kapsamında uygunluk kriterlerini karşılayan tüm gönüllü katılımcılar çalışmaya dahil edilmiştir. Elde edilen veriler R istatistiksel analiz programı (sürüm 4.4.1) kullanılarak değerlendirilmiştir. Tüm istatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p < 0,05 (alfa = 0,05) olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan bakım veren bireylerin yaş ortalaması 51,91 ± 11,55 olarak bulunmuştur. Katılımcıların çoğunluğunu kadınlar, 45–59 yaş grubunda, evli ve çalışmayan bireyler oluşturmuştur. Bakım yükü düzeyi Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği ile değerlendirildiğinde, ortanca puanın 22,5 olduğu saptanmıştır. Bakım verenlerin %45,3'ünün bakım yükü bulunmadığı, %34,9'unun hafif düzeyde, %17,9'unun orta düzeyde ve %1,9'unun ağır düzeyde bakım yüküne sahip olduğu belirlenmiştir. Ruhsal sağlık düzeyi Beck Depresyon Envanteri ile değerlendirildiğinde ortanca puan 7 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %61,3'ünde minimal ya da hiç depresyon belirtileri bulunmazken, %17'sinde hafif düzeyde, %17'sinde orta düzeyde ve %4,7'sinde şiddetli düzeyde depresyon saptanmıştır. Bası yarası olan hastaların bakım verenlerinde Beck Depresyon Envanteri puanı ile Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği puanı arasında pozitif yönde güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (Spearman korelasyon katsayısı r = 0,614, p < 0,001). Buna göre, bakım yükü arttıkça bakım verenlerin ruhsal sağlık düzeyinin olumsuz yönde etkilendiği belirlenmiştir. Ayrıca, çalışmayan, gelir düzeyi düşük olan, gluteal bölgesinde bası yarası bulunan, yarasının evresi ve büyüklüğü ileri düzeyde olan hastaların bakım verenlerinde; yarası nedeniyle hastanede yatış öyküsü bulunan, bakımı tek başına üstlenen ve düzenli olarak bakım veren bireylerde bakım yükü düzeyinin istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde, ileri yaşta, düşük öğrenim düzeyine sahip, çalışmayan, gelir durumu yetersiz, düzenli olarak bakım verenlerde, ileri evre bası yarası olan hastaların bakım verenlerinde ve yarası nedeniyle hastaneye yatış öyküsü bulunan hastaların bakım verenlerinde depresyon düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma bulguları, bası yaralarının yeri, evresi ve büyüklüğünün yanı sıra diğer faktörlerin de bakım yükü üzerinde etkili olduğunu ve bakım verenlerin psikolojik durumlarıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu durum, psikolojik desteğin bütünsel bakım yaklaşımlarına dahil edilmesinin önemini vurgulamaktadır. Çalışma, literatürde sınırlı sayıda bulunan bu alandaki bilgi birikimine katkı sağlayarak, disiplinler arası çalışmalara bilimsel veri temeli oluşturabilir. Elde edilen veriler, bakım hizmetlerinin planlanmasında bilimsel temelli kararların alınmasına ve uygulamalı araştırmaların yürütülmesine temel sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to evaluate the relationship between the mental health status and caregiving burden of caregivers of patients with pressure ulcers, and to determine whether these variables differ according to the participants' sociodemographic characteristics and care-related factors. In addition, it is intended to identify potential factors and approaches that may contribute to improving caregivers' health and the quality of care. Materials and Methods: This study is a single-center, cross-sectional, descriptive survey conducted to evaluate the mental health status and caregiving burden of caregivers of patients with pressure ulcers. The study population consisted of caregivers aged 18 years and older who were providing care for patients with pressure ulcers registered at Ordu University Education and Research Hospital. The Zarit Caregiver Burden Scale was used to assess the level of caregiving burden, and the Beck Depression Inventory was applied to evaluate the mental health status of the participants. All eligible and volunteer participants who met the inclusion criteria were included in the study. The data obtained were analyzed using the R statistical software (version 4.4.1). A p-value of <0.05 was considered statistically significant for all analyses. Results: The mean age of the caregivers participating in the study was 51.91 ± 11.55 years. The majority of the participants were female, in the 45–59 age group, married, and unemployed. When the caregiving burden level was evaluated using the Zarit Caregiver Burden Scale, the median score was found to be 22.5. It was found that 45.3% of the caregivers had no caregiving burden, 34.9% had a mild burden, 17.9% had a moderate burden, and 1.9% had a severe caregiving burden. When the mental health status was evaluated using the Beck Depression Inventory, the median score was found to be 7. Among the participants, 61.3% had minimal or no depressive symptoms, 17% had mild, 17% had moderate, and 4.7% had severe depression. A strong positive and statistically significant correlation was found between the Beck Depression Inventory and the Zarit Caregiver Burden Scale scores (Spearman's correlation coefficient r = 0.614, p < 0.001). This indicates that as the caregiving burden increased, caregivers' mental health deteriorated. Caregivers who were unemployed, had low income, cared for patients with gluteal pressure ulcers, or whose patients had larger and more advanced-stage ulcers, as well as those providing care alone, providing continuous regular care, or whose patients had a history of hospitalization for pressure ulcers, were found to have significantly higher caregiving burden scores (p < 0.05). Similarly, caregivers who were older, had lower educational levels, were unemployed, had insufficient income, or provided continuous and regular care, as well as caregivers of patients with advanced-stage pressure ulcers and those whose patients had a history of hospitalization due to pressure ulcers, were found to have significantly higher levels of depression (p < 0.05). Conclusion: The findings of this study indicate that, in addition to the location, stage, and size of pressure injuries, other factors also significantly affect caregiver burden and are associated with caregivers' psychological well-being. These results highlight the importance of incorporating psychological support into holistic care approaches. This study contributes to the limited literature on this topic and provides a foundation of scientific data for interdisciplinary research. The obtained results can support evidence-based decision-making in planning care services and serve as a basis for future applied research in this field.
Benzer Tezler
- Palyatif bakım merkezinde yatan hastalara bakım verenlerin yaşam doyumu ve ölüm anksiyetesinin değerlendirilmesi
Evaluation of life satisfaction and death anxiety of caregivers of patients hospitalized in a palliative care center
MAHİYE SEDA GÖK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- Basınç yarası olan evde sağlık hastalarının bakım verenlerinin bakım yükü ve basınç yarası hakkındaki farkındalıklarının değerlendirilmesi
Assesment of caregiver's burden and awareness of pressure injury in home health patients with pressure injury
SEDA ELEMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZGE TUNCER
- İnme geçiren hastalar ve bakım verenleri için geçiş bakım modeline temellenen girişimlerin bakım verenlerin yeterliliğinin artırılması ve hasta sonuçlarına etkisi
The effect of transitional care model-based interventions for stroke patients and their caregivers in increasing caregivers' competence and on patient results
YASEMİN DEMİR AVCI
- Palyatif bakım servisinde yatmakta olan hastalara bakım verenlerin bası yarası bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
The evaluation of the pressure ulcer knowledge level of caregivers for patients hospitalized in a palliative care service
YEŞİM KARAKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL ÖZKAYA
- Palyatif bakım hizmeti alan hastalarda bakım verenlerin sağlık okur yazarlığı düzeyinin hasta bakım sonuçları ve mortalite üzerine etkisi
Relationship between the health literacy level of palliative care service patient companions and patient care results and survival status of the patients
SALİH METİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ