Milli Mücadele dönemini anlatan filmlerde ulus kimliğinin inşası
Construction of national identity on films about the National Struggle period
- Tez No: 990018
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLAL SERT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Radyo-Televizyon, Güzel Sanatlar, Siyasal Bilimler, Radio and Television, Fine Arts, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Sinema, Milliyetçilik, Türk Ulus Kimliği, Milli Mücadele, Türk Devrimleri, Cinema, Nationalism, Turkish National Identity, National Struggle, Turkish Revolutions
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo, Sinema ve Televizyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı İmparatorluğu'nun 19. yüzyıl boyunca yaşadığı siyasi, askerî ve ekonomik çözülme süreci, I. Dünya Savaşı'nın ardından Anadolu'nun geniş ölçekte işgale uğramasıyla doruğa ulaşmış; bu durum, yeni bir devlet ve kimlik anlayışının ortaya çıkmasını zorunlu kılmıştır. Cumhuriyet'in kurucu kadroları, imparatorluğun geleneksel din temelli aidiyet yapısından ulus merkezli modern bir kimlik inşasına geçişi temel bir amaç olarak benimsemiştir. Ancak okuryazarlığın son derece düşük, kitle iletişim araçlarının sınırlı olduğu bir toplumsal bağlamda, bu dönüşümün geniş halk kesimlerine aktarılmasında sinema önemli bir araç olarak görülmüştür. Devlet kontrolünde gelişen erken dönem Türk sineması, Millî Mücadele'nin aktarımı, yeni devletin meşruiyet anlatısının kurulması ve ulusal kimlik unsurlarının görünür kılınması açısından özel bir işlev üstlenmiştir. Bu çalışma, Millî Mücadele'yi konu alan altı filmi -Vurun Kahpeye (1949), İngiliz Kemal (1952), Lawrense'e Karşı (1952), Düşman Yolları Kesti (1959), Kalpaklılar (1959), Bir Millet Uyanıyor (1966) ve Kurtuluş (1994)- inceleyerek, bu filmlerde ulusal kimliğin hangi temalar üzerinden temsil edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada betimsel ve tematik bir çözümleme yöntemi kullanılmış; tarihsel bağlam, karakter temsilleri, dramatik yapı, görsel-işitsel öğeler ve ideolojik yönelimler dikkate alınmıştır. Analizler, incelenen filmlerde ulusal kimliğin ağırlıklı olarak vatan, bağımsızlık, fedakârlık, birlik ve modernleşme söylemleri üzerinden inşa edildiğini göstermektedir. Türk ordusunun kurucu, koruyucu ve birleştirici bir unsur olarak konumlandırıldığı; milletin kolektif direnişinin ön plana çıkarıldığı; Osmanlı'nın son dönemine ilişkin eleştirel bir çerçeve sunulduğu; kadınların Millî Mücadele'deki rollerinin sembolik bir anlamla yüceltildiği bulgulanmıştır. Düşman temsillerinin ise dönemsel dış politika dinamikleriyle uyumlu biçimde değiştiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, Millî Mücadele filmleri Cumhuriyet'in kurucu ideolojisi doğrultusunda ulusal kimliği pekiştirme işlevi görmüştür. Bu çalışma, söz konusu filmlerin ideolojik yönelimlerini, temsil biçimlerini ve ulusal kimlik söylemini sistematik biçimde inceleyerek literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Throughout the 19th century, the Ottoman Empire experienced a process of political, military, and economic disintegration, which culminated in the large-scale invasion of Anatolia following World War I. This situation made the emergence of a new state and a new understanding of identity inevitable. The founding cadres of the Republic adopted as a fundamental objective the transition from the empire's traditional religion-based sense of belonging to a modern, nation-centered identity construction. However, in a social context where literacy rates were extremely low and mass communication tools were limited, cinema was regarded as an important medium for conveying this transformation to broad segments of society. Developing under state control, early Turkish cinema assumed a special function in narrating the National Struggle, constructing the legitimacy of the new state, and making elements of national identity visible. This study examines six films dealing with the National Struggle—Vurun Kahpeye (1949), İngiliz Kemal (1952), Lawrense'e Karşı (1952), Düşman Yolları Kesti (1959), Kalpaklılar (1959), Bir Millet Uyanıyor (1966), and Kurtuluş (1994)—with the aim of revealing through which themes national identity is represented in these works. Employing a descriptive and thematic analysis method, the study considers the historical context, character representations, dramatic structure, audiovisual elements, and ideological orientations. The analyses indicate that national identity in the examined films is predominantly constructed through themes of homeland, independence, sacrifice, unity, and modernization. The Turkish army is positioned as a founding, protective, and unifying force; the collective resistance of the nation is emphasized; a critical perspective is offered on the late Ottoman period; and the roles of women in the National Struggle are elevated with symbolic significance. It is also observed that representations of the enemy shift in line with the foreign policy dynamics of the respective periods. In conclusion, National Struggle films served to reinforce national identity in accordance with the founding ideology of the Republic. By systematically examining the ideological orientations, representational modes, and national identity discourse of these films, this study aims to contribute to the existing literature.
Benzer Tezler
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Yakup Kadri Karaosmanoğlu`nun metinleri çerçevesinde Milli Mücadele`nin yorumlanması
The explanation of national struggle on Yakup Kadri Karaosmanoglu's texts
ÖZTÜRK DENİZ SEVİNÇ
- Hasan İzzettin Dinamo'nun Kutsal İsyan Anlatısında sömürge karşıtlığı ve kurtuluş savaşı
Anti-colonialism and the war of independence in Hasan İzzettin Dinamo's Kutsal Isyan Narrative
GÜLCAN UZUNLU KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıSüleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE CANDAN İRİ
- Halide Edip Adıvar'da toplumsal bütünleşme ve din
Social integration and religion in Halide Edip Adıvar
HALİL DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAkdeniz ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHSET KARSLI
- İlhan Tarus'un hayatı ve edebi eserleri üzerinde bir araştırma
A Research on the life and literary works of İlhan Tarus
EROL OGUR
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZCAN