Özel yetenekli öğrencilerde bibliyoterapi kullanımının akran zorbalığı deneyimi düzeyi üzerindeki etkisi
The effect of bibliotherapy on peer bullying experience in gifted student
- Tez No: 990067
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE SÖNMEZ KARTAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, özel yetenekli öğrencilerde bibliyoterapi kullanımının akran zorbalığı deneyimi düzeyi üzerindeki etkilerini incelemektir. Yöntem: Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan gerçek deneysel desen kullanılmıştır. Gerçek desenlerden de öntest - sontest konrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örneklem türü kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2023 – 2024 eğitim öğretim yılında İstanbul Beykoz Bilim ve Sanat Merkezi'nde eğitim gören 3. ve 4. Sınıf düzeyinde eğitim alan 23 özel yetenekli öğrencidir. Öğrenciler rastsal olarak deney ve kontrol grubuna alınmışlardır. 11 öğrenci deney grubu, 12 öğrenci ise kontrol grubu olarak araştırmaya katılmışlardır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Ayas ve Piskin (2011) tarafından geliştirilen Akran Zorbalığı Ölçeği: Çocuk Formu ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Ayrıca elde edilen nicel verileri desteklemek amacıyla araştırmacı günlüğü kullanılmıştır. Araştırmada iki gruba da ön test Akran Zorbalığı Ölçeği: Çocuk Formu uygulanmış, sonrasında deney grubuna araştırmacı tarafından geliştirilen sekiz haftalık bibliyoterapi programı uygulanmış ve sekiz haftalık sürecin sonunda iki gruba da son test olarak Akran Zorbalığı Ölçeği: Çocuk Formu uygulanmış ve bibliyoterapinin etkisi araştırılmıştır. Bulgular: Araştırma sonucunda elde edilen veriler, Mann Whitney U Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, bibliyoterapinin deney grubunun akran zorbalığına maruz kalma deneyimi düzeyi etkisi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmaktadır. Deney grubu öğrencileri akran zorbalığına maruz kalma deneyiminde istatistiksel olarak anlamlı azalma yaşamışlardır (Z= -2.936, p<0.05). Kontrol grubu öğrencileri akran zorbalığına maruz kalma deneyiminde anlamlı bir düşüş göstermemişlerdir (Z= -0.707, p>0.05). Akran zorbalığı yapma deneyimi düzeyi üzerinde ise bibliyoterapinin anlamlı bir etkisi görülmemektedir. Deney grubu öğrencileri zorbalık yapma deneyiminde istatistiksel olarak azalma bir düşüş göstermemişlerdir (Z=-1,407, p>0.05). Kontrol grubu öğrencileri de zorbalık yapma deneyiminde anlamlı bir düşüş göstermemişlerdir. (Z=-1,838, p >0.05). Sonuç ve Öneriler: Araştırma bulgularından elde edilen sonuca göre, bibliyoterapi programı özel yetenekli öğrencilerin zorbalığa maruz kalma deneyimi düzeyini anlamlı derecede azaltmaktadır. Öğrenciler akran zorbalığı ile başa çıkmayı öğrenmekte ve akran zorbalığına hedef olmaktan kurtulmaktadır. Bibliyoterapi programının özel yetenekli öğrencilerin akran zorbalığı yapma deneyimi düzeyi üzerinde ise anlamlı bir etkisi görülmemiştir. Bu durumun olası nedenleri tez çalışmasında tartışılmıştır. Özel yeteneklilerde akran zorbalığına ilişkin olarak yapılacak araştırmalarda öz bildirimin yanı sıra akran ve öğretmen gibi kaynaklardan da veri toplanarak araştırma yürütülebilir. Aile tutumlarının akran zorbalığı üzerinde etkisi olduğu gösteren araştırmalar alan yazında mevcuttur. Aileyi de sürece katan akran zorbalığı müdahaleleri yürütülebilir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this study is to examine the effects of using bibliotherapy on the level of peer bullying experience among gifted students. Method: In this research, a true experimental design, which is one of the quantitative research methods, was used. Specifically, the pretest-posttest control group design was implemented. Purposeful sampling was used to determine the study group. The study group consisted of 23 gifted students studying in the 3rd and 4th grades at Istanbul Beykoz Science and Art Center during the 2023–2024 academic year. The students were randomly assigned to experimental and control groups. 11 students participated in the experimental group, while 12 students were in the control group. As data collection tools, the Peer Bullying Scale: Child Form developed by Ayas and Piskin (2011) and a Personal Information Form were used. In addition, a researcher diary was used to support the quantitative data obtained. A pretest using the Peer Bullying Scale: Child Form was applied to both groups; then, an eight-week bibliotherapy program developed by the researcher was implemented with the experimental group. At the end of the eight-week process, the same scale was applied as a posttest to both groups, and the effect of bibliotherapy was investigated. Findings: The data obtained from the study were analyzed using the Mann Whitney U Test and Wilcoxon Signed-Rank Test. According to the research findings, bibliotherapy had a statistically significant effect on reducing the level of peer bullying victimization experience among students in the experimental group. The students in the experimental group experienced a statistically significant decrease in exposure to peer bullying (Z= -2.936, p<0.05). The students in the control group did not show a significant decrease in exposure to peer bullying (Z= -0.707, p>0.05). However, bibliotherapy did not have a significant effect on the level of peer bullying perpetration experience. The students in the experimental group did not show a statistically significant decrease in bullying others (Z=-1.407, p>0.05). Similarly, the students in the control group did not show a significant decrease either (Z=-1.838, p>0.05). Conclusion and Recommendations: Based on the research findings, the bibliotherapy program significantly reduces the level of victimization from bullying among gifted students. Students learn to cope with peer bullying and escape becoming targets. However, the bibliotherapy program did not have a significant effect on the level of bullying perpetration among gifted students. Possible reasons for this were discussed in the thesis. In future research on peer bullying among gifted students, data could also be collected from peers and teachers in addition to self-reports. There are studies in the literature showing that family attitudes have an effect on peer bullying. Therefore, interventions involving families in the process could be conducted.
Benzer Tezler
- Bibliyoterapi yönteminin üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin internet bağımlılığı ve bilgisayar oyun bağımlılığına etkisi
The effect of the bibliotherapy method on internet addiction and computer game addiction of gifted and talented students
AYTÜL LEKESİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞİN KAPLAN SAYI
- Özel yetenekli öğrencilerin arkadaşlık ilişkilerini geliştirmede bibliyoterapi ve sinematerapinin etkisinin incelenmesi
Investigating the effect of bibliotherapy and cinematherapy on improving friendship relationships of gifted students
CANAN BALBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEYZULLAH ŞAHİN
- Bibliyoterapi temelli önleyici grup rehberlik programının özel yetenekli öğrencilerin sosyal duygusal öğrenme becerilerine etkisi
The effect of bibliotherapy based preventive group guidance program on social emotional learning skills of gifted students
KÜBRA YİĞİT TEKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimBiruni ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAVAŞ AKGÜL
- Bibliyoterapiye dayalı Türkçe öğretim uygulamalarının özel yetenekli ve olağan gelişim gösteren öğrencilerin yazılı anlatım becerileri ve yazmaya yönelik tutumlarına etkisi
The effect of bibliotherapy-based Turkish language teaching practices on written expression and attitudes towards writing of gifted and non-gifted students
RÜMEYSA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBiruni ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUNA ÖZCAN
- Bibliyoterapi tekniğinin özel yetenekli çocukların ebeveynlerinin çocuklarıyla ilgili farkındalık ve ebeveynlik uygulamalarına etkisi
The effect of bibliotherapy technique on the awareness of gifted children's parents and their parenting practices
SELDA ACAR ARICAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiÜstün Zekalıların Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. MARİLENA ZİNOVİA LEANA TAŞCILAR