Arkeolojik bulgular ışığında Kur'an kıssalarının tarihsel karşılaştırılması
Historical comparison of Quran stories in the light of archaeological findings
- Tez No: 990141
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARSLAN KARAOĞLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân-ı Kerîm son ilahi hitap olarak müntesiplerinin hayatlarını inşa edici bir role sahiptir. Hayat inşa edici rolünü gerçekleştirirken tarihte yaşamış kavimlerin hayatlarından kıssalar anlatarak bu rolü gerçekleştirmeye çalışır. Arkeoloji ilmi de tarihin zaman defterinde kayıtlı olan milletlerin yaşantılarını, kültürlerini, dini inançlarını, sosyolojilerini yapmış olduğu kazılardan elde ettiği bulgularla inceler. Çalışmada amacımız Kur'ân kıssalarındaki kavimlerin yaşadıkları zaman aralıklarını arkeolojik bulgularla tespit etmektir. Bizi bu çalışmaya sevk eden problem ise Kur'ân-ı Kerîm kıssaları üzerinde oluşturulmaya çalışılan şüphelerin varlığıdır. Kur'ân'da geçen kıssalarla arkeolojik verilerin paralel yönü var mıdır? Kıssaların kronolojisini arkeolojik bulgular destekler mi? Arkeolojik veriler Kur'ân kıssalarını tekzip eder mi? Arkeolojik bulgularla elde edilen veriler üzerinden Kur'ân kıssalarına ne tür ithamlar yapılmaktadır? Arkeoloji ilminin verileri ile inzâl edilmiş olan Kur'ân kıssaları değerlendirilebilir mi? Arkeoloji ilminin veri değerlendirme kriterleri üzerinden inzâl edilmiş olan kıssaların değerlendirilmesi doğru mudur? Bu problemlerden yola çıkarak çalışmamızın muhtevasını belirledik. Çalışmada betimsel analiz yöntemi kullanılarak bugüne kadar din ve arkeoloji alanında yapılmış çalışmalar incelenmiştir. Sonuç olarak arkeoloji ilminin somut verileri ışığında Kur'ân-ı Kerîm kıssaları değerlendirildiğinde; Ad, Semud, Nûh, Lût ve Yûsuf peygamberlerin kıssalarını, adı anılan kıssalrın yaşadıkları bölgelerde yapılan arkeolojik çalışmalardan elde edilen verilerin Kur'ân kıssalarını desteklediği sonucuna ulaşılmıştır. Kur'ân-ı Kerîm kıssalarında adı geçen kavimlerin, yaşadıkları dönemler tarih kaynaklarında yer almaktadır. Kur'ân-ı Kerîm kıssaları üzerinde oluşturulmaya çalışılan şüphe ve spekülasyonların, Arkeoloji ilminin verilerinden faydalanılmadan ve ilmi araştırma ahlâkına uyulmadan yapılan araştırmalar oldukları tespit edilerek çalışmamızda belirtilmiştir. Çalışma Din ve Arkeoloji alanına bir katkı sağlayacağı gibi Kur'an-ı Kerim'de Kıssaların anlatıldığı ayetler dikkate alınarak çalışmamızı oluşturduğumuzdan dolayı konulu tefsir alanına ve modern ilimlerden olan Arkeoloji ilminin verileri ile kıssaları değerlendirdiğimiz için bilimsel tefsir alanına da katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
The Quran, as the final divine address, plays a constructive role in the lives of its followers. In fulfilling this life-building role, it attempts to do so by telling stories from the lives of historical peoples. Archaeology examines the lives, cultures, religious beliefs, and sociologies of nations recorded in the annals of history, using findings from excavations. Our aim in this study is to determine the time periods during which the peoples mentioned in the Quran's stories lived, using archaeological findings. The problem that prompted us to this study is the existence of doubts that are being cast on the Quranic stories. Are there parallels between the Quranic stories and archaeological data? Do archaeological findings support the chronology of the stories? Does archaeological data contradict the Quranic stories? What kinds of accusations are being made against the Quranic stories based on archaeological findings? Can the revealed Quranic stories be evaluated using archaeological data? Is it appropriate to evaluate revealed stories based on the data evaluation criteria of archaeology? Based on these problems, we conducted our study. Our study examined studies conducted to date in the field of religion and archaeology using descriptive analysis. Consequently, when the Quranic stories are evaluated in light of concrete archaeological data, we find that the stories of the prophets Ad, Thamud, Noah, Lot, and Joseph, as well as data obtained from archaeological studies conducted on eras and societies such as the Antiquity, the Sumerians, the Hittites, and ancient Egypt, support the Quranic stories. The periods and times in which the tribes mentioned in the Quranic stories lived are also documented in historical sources. Our study has determined that the doubts and speculations aimed at cultivating Quranic stories are research conducted without utilizing archaeological data and adhering to scientific research ethics. Our study will contribute to the field of Religion and Archaeology, as well as to the field of thematic exegesis, since we have created our study by taking into account the verses in which the stories are told in the Holy Quran, and to the field of scientific exegesis, since we have evaluated the stories with the data of Archaeology, which is one of the modern sciences.
Benzer Tezler
- Hz. Osman mushafları öncesinde Kur'an'ın yazıyla kayıt altına alınması
Recording the Qur'an in writing form prior to the ʿUthmānic codices
ABDULVAHAP KÖSESOY
Doktora
Türkçe
2026
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULHAMİT BİRIŞIK
- Arkeolojik bulgular ışığında, Anadolu ve Mezopotamya coğrafyasında, semavi dinler öncesinde sağlık bağlamında adak olarak verilen kurban inancı
The belief of sacrifice as a votive offering in the context of health prior to divine religions at the geography of anatolia and mesopotamia in the light of archeological finds
TUĞBA GENÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Deontoloji ve Tıp Tarihiİstanbul ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE NİL SARI
PROF. DR. GÜLTEN DİNÇ
YRD. DOÇ. DR. AYTEN ARIKAN
- Arkeolojik bulgular ışığında neolitik dönem giyim kültürü ve giysi temsilleri
Neolithic period clothing culture and clothing representations in the light of archaeological findings
ALEV BOYACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ArkeolojiEge ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FULYA DEDEOĞLU KONAKÇI
- Arkeolojik bulgular ve yazılı belgeler ışığında Hitit Krallarının libasyon sahneleri
Libation scenes of Hittite Kings in the light of archaeological finds and written sources
SEMİH GERÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ArkeolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. S. YÜCEL ŞENYURT
- Arkeolojik ve epigrafik bulgular ışığında Nikaia'da Romalılaşma
Romanizing of Nicaea in the light of archaeological and epigraphic findings
AYTAÇ BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ArkeolojiBursa Uludağ ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN