Hz. Osman mushafları öncesinde Kur'an'ın yazıyla kayıt altına alınması
Recording the Qur'an in writing form prior to the ʿUthmānic codices
- Tez No: 997786
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULHAMİT BİRIŞIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Tarih, Religion, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Kur'an'ın mushaf formuna girmeden önce yazıyla kayıt altına alınıp alınmadığı meselesini, mevcut İslam kaynaklarındaki rivayetler, erken dönem tarihî veriler ve yazı kültürünün imkânları çerçevesinde ele almaktadır. Çalışma, 610–647 yılları arasında Arap Yarımadası'nda Kur'an metninin kısmen ya da bütün olarak yazıya geçirilmiş olmasının tarihsel makuliyetini, rivayetlerin bağlamı ve dönemin sosyo-kültürel şartları ışığında tartışmaya açmaktadır. Bu kapsamda, İslam öncesi ve İslam'ın erken döneminde yazının Arap toplumundaki yeri, arkeolojik bulgular ve rivayet malzemesi birlikte değerlendirilmiş; yazının, Kur'an'ın indiği Ḥicāz bölgesinde hangi ölçüde işlevsel olduğu sorgulanmıştır. Kur'an'ın Mekke ve Medine dönemlerinde yazıya geçirildiğine dair rivayetler dönemsel olarak tasnif edilerek ayrı ayrı ele alınmış; bu rivayetler üzerinden Kur'an'ın tamamının nüzul süreci içerisinde yazıya geçirilmiş olma ihtimali tartışılmıştır. Ayrıca Kur'an'ın üzerine yazıldığı malzemenin mahiyeti ve hangi ayetlerin hangi malzemelere kaydedilmiş olabileceği meselesi de araştırmanın temel inceleme alanları arasında yer almıştır. Elde edilen bulgulara göre, Kur'an'ın yazımında kullanılan malzemeler arasında özellikle parşömen türü edīm ile kemik türü ketfin öne çıktığı; diğer yazı malzemelerine ilişkin rivayetlerin ise hem sınırlı sayıda olduğu hem de çoğunlukla genel ifadeler içerdiği tespit edilmiştir. Rivayetleri merkeze alan ve tarihsel-eleştiri yöntemi kullanılan bu araştırmada sahabeye nispet edilen bir mushafın maddi ve yazılı bir metin olarak tarihsel gerçekliği de ayrıca tartışılmıştır. Bu bağlamda erken dönem kullanımlarda mushaf teriminin her zaman somut, fiziksel bir yazılı nüshayı ifade edip etmediği sorgulanmış; kavramın anlam alanı ve kullanım bağlamı tarihsel veriler ışığında yeniden değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines whether the Qur'an was committed to writing prior to its emergence in mushaf form, drawing on narrative reports preserved in Islamic sources, early historical data, and the possibilities afforded by the writing culture of the period. The study explores the historical plausibility that the Qurʾānic text was committed to writing, either partially or as a whole, in the Arabian Peninsula between 610 and 647 CE, by situating the relevant reports within their narrative contexts and the socio-cultural conditions of the period. Within this framework, the role of writing in Arab society during Late Antiquity and the early Islamic period is examined through a combined assessment of archaeological evidence and narrative reports, with particular attention to the extent to which writing functioned as a practical medium in the Ḥijāz, where the Qurʾān was revealed. Narratives concerning the recording of the Qurʾān in writing during the Meccan and Medinan periods are classified chronologically and examined separately; on the basis of these reports, the possibility that the Qurʾān was committed to writing in its entirety over the course of the revelation is critically discussed. In addition, the nature of the materials on which the Qurʾān was written, as well as which verses were recorded on which types of material, constitute key areas of investigation in this study. The findings indicate that among the materials employed in the writing of the Qurʾān, parchment-type edīm and bone-type ketf are particularly prominent, whereas reports concerning other writing materials are both limited in number and largely formulated in general terms. In this study, which adopts a narratives-centered approach and employs the historical-critical method, the historical reality of a muṣḥaf attributed to a Companion as a material and written text is also examined. In this context, it is questioned whether the term muṣḥaf in early usage consistently referred to a concrete, physical written codex; its semantic scope and contextual usage are reassessed in light of the historical evidence.
Benzer Tezler
- Mushaf imlası edebiyatının kaynak analizi: Dânî'nin el-Mukni'i örneği
The analysis resource of literature of qur'anic orthography: An example of al-Muqni of Dani
NEVRİN NUR ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EMİN MAŞALI
- Mushaf imlâsı bağlamında Kirmânî ve Hattu'l-mesâhif adlı eseri
In the context of quranic orthography Kirmānī and his book“Khattu'l-masāhif”
ŞEYMA GENAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DilbilimMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. MEHMET EMİN MAŞALI
- Mushaf imlâsı bağlamında Mehdevî ve Hicâu Mesâhifi'l-emsâr adlı eseri
Mahdawī and Hi's Hijāu Masāhif al-Amsār in Order to Qur'anic Orthograpy
MUSTAFA AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET ABAY
- Kazan'daki mushaf imlası tartışmaları çerçevesinde“Tashîh-i Resm-i Hatt-ı Kur'ân”risalesi: Neşir ve tahlil
Around the discussions of mushaf ortography in Kazan area“Tashîh-i Resm-i Hatt-ı Kur'ân”treatise: Prose analysis
EDA ATALAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EMİN MAŞALI
- Ferrâ'nın Meâni'l-Kur'ân adlı eseri bağlamında Mushaf ve Mushaf imlası olgusu
The concept of Mushaf and Orthograpy of Mushaf in the context of Ferra's work titled Maāni'l-Qur'ān
BETÜL GENAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EMİN MAŞALI