Hz. Peygamber ve toplumsal değişim
The Prophet and social change
- Tez No: 990299
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslâm, yalnızca bir inanç hareketi değil, aynı zamanda toplumların sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasi yapılarında önemli değişimler gerçekleştiren inancın adıdır. Medine döneminde, Hz. Peygamber'in önderliğinde kurulan toplum, inanç merkezli bir medeniyetin ilk örneklerini sunmuş ve bu toplumda bireylerin değerlerinde, rollerinde ve sosyal ilişkilerinde derin değişiklikler yaşanmıştır. Bu çalışma, Hz. Muhammed'in (s.a.v) öncülük yaptığı toplumsal değişimleri; hadis ilmi bağlamında, tarihsel ve sosyolojik açıdan incelemeyi hedeflemektedir. Toplumsal değişim, bireylerin davranışlarından sosyal kurumların yapısına kadar geniş bir etkiye sahiptir. Bu değişim sürecinde Hz. Peygamber'in liderlik özellikleri, mesajının kapsayıcılığı ve stratejik yaklaşımı önemli bir rol oynamıştır. Araştırmamız iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde değişimin tanımı, değişimin toplum ile irtibatı, Kur'ân'ın değişime bakışı ve Hz. Peygamber'in değişimin inşasında takip ettiği temel ilkeleri incelenmiştir. Çalışmanın ikinci ve ana bölümünde ise inanç, ibadet, sosyal ve siyasal alanlarında cahiliye döneminin genel durumu beyan edilmiş akabinde Allah Resûlü'nün (s.a.v) bu alanlara sunduğu yenilikler ve gerçekleştirdiği değişimler tesbit edilmiştir. Böylelikle Hz. Peygamber'in değişime karşı olmadığı, Kur'ân'ın rehberliğinde ve ahlâkî temel ilkeler dâhilinde yeryüzünde insanca yaşama modelini inşa etme gayretinde olduğu görülmüştür. Araştırmada cahiliye döneminin genel yapısı irdelenmiş, Hz. Peygamber'in gerçekleştirdiği dönüşümün nasıllığı ve niteliği tesbit edilmiş ve değişimde uyguladığı yöntemlere dikkat çekilmiştir. Neticede Hz. Muhammed'in (s.a.v) peygamberlik görevinin sadece dinî bir rehberlik olmadığı, aynı zamanda sosyolojik bir liderlik olduğu sonucuna varılmıştır. Tevhid bilincine sahip, adaletli, ahlâklı, hak ve sorumluluklarının bilincinde örnek bir toplum oluşturmayı hedefleyen Hz. Muhammed (s.a.v), yaşadığı toplumun geleneklerini tamamen reddetmekten uzak durmuş, İslâm'ın temel ilkeleriyle çelişmeyen toplumsal değerleri muhafaza etmiş ve adalet, hak, eşitlik ve ahlâk değerleriyle çelişen unsurları da değiştirmiştir.
Özet (Çeviri)
Islam is not merely a faith tradition but also the name of a belief system that has brought about significant transformations in the social, cultural, economic, and political structures of societies. The community established under the leadership of the Prophet Muhammad during the Medinan period presented the earliest models of a faith-centered civilization, within which profound changes occurred in individuals' values, roles, and social relations. This study aims to examine the social transformations pioneered by the Prophet Muhammad (peace be upon him) from both historical and sociological perspectives, particularly within the framework of hadith studies. Social change exerts a broad influence ranging from individual behavior to the structure of social institutions. In this transformative process, the Prophet's leadership qualities, the inclusiveness of his message, and his strategic approach played a pivotal role. This research consists of two main sections. The first discusses the concept of change, its relationship with society, the Qurʾān's perspective on change, and the fundamental principles the Prophet followed in constructing this transformation. The second and central section examines the general conditions of the pre-Islamic (Jāhiliyyah) era in matters of belief, worship, and social and political life, followed by an analysis of the innovations and reforms introduced by the Messenger of God (peace be upon him) in these domains. The findings demonstrate that the Prophet did not oppose change; rather, he sought to construct a model of humane living on earth, guided by the Qurʾān and grounded in moral principles. The study analyzes the general structure of the Jāhiliyyah period, identifies the nature and characteristics of the transformation brought about by the Prophet, and highlights the methods he employed in this process. Ultimately, it concludes that the Prophet Muhammad's mission was not limited to religious guidance but also embodied sociological leadership. Aiming to cultivate a community grounded in monotheistic (Tawhid) consciousness, justice, morality, and awareness of rights and responsibilities, the Prophet Muhammad (peace be upon him) refrained from fully rejecting the traditions of the society in which he lived. Instead, he preserved social values that did not conflict with the fundamental principles of Islam and transformed those elements that contradicted justice, rights, equality, and ethical conduct.
Benzer Tezler
- Hz. Ömer dönemi aile yapısı ve kültürdeki değişim
Social change in family structure and culture during Caliphate Omer
YASEMİN ÖZSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN GÜNGÖR
- Câhiliye'den Hz. peygamber dönemine sütannelik geleneği, önemi ve etkileri
From ignorance to Muhammed (Pbuh) traditional of milk motherhood, importance and facilities
HATİCE NUR ERTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SELİM ARGUN
- Hint alt kıtasının Batı ile etkileşim sonrası toplum ve siyasetinde Kur'ân ve Hz. Peygamber
The Quran and Prophet Muhammad in the socio-politics of Indian sub-continent after Western interaction
NUR UDDIN
Doktora
Türkçe
2024
SosyolojiMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULHAMİT BİRIŞIK
- 19. yüzyıl siyer yazarlarından Mahmud Esad Seydişehrî ve Ahmet Cevdet Paşa'nın eserlerinde Hz. Peygamber'in Medine dönemi üzerine mukayeseli bir inceleme
A comparative study on the Medina period of the Prophet Muhammad in the works of 19th-century sīrah writers Mahmud Esad Seydişehrî and Ahmet Cevdet Pasha
GÜLÜSTAN ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat TarihiHakkari Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN AKSOY
- İslâm medeniyetinin oluşum sürecinin göç ve toplumsal değişme ilişkisi bağlamında incelenmesi (Hicret ve Endülüs medeniyeti tecrübesi)
Investigation of formation process of İslamic civilization in the context of the relationship between social change and migration (Experience of Hegira and Andalus civilization)
FATİH AÇIK
Doktora
Türkçe
2015
SosyolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERKAN PERŞEMBE