19. yüzyıl siyer yazarlarından Mahmud Esad Seydişehrî ve Ahmet Cevdet Paşa'nın eserlerinde Hz. Peygamber'in Medine dönemi üzerine mukayeseli bir inceleme
A comparative study on the Medina period of the Prophet Muhammad in the works of 19th-century sīrah writers Mahmud Esad Seydişehrî and Ahmet Cevdet Pasha
- Tez No: 977991
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN AKSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hakkari Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 19. yüzyıl Osmanlı düşünce dünyasında önemli yere sahip Mahmud Esad Seydişehrî ile Ahmet Cevdet Paşa'nın siyer yazıcılığını, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Medine dönemi tasvirleri bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırmada önce siyer ilminin tarihsel gelişimi ve Osmanlı'da siyer yazıcılığının seyri özetlenmiş, ardından iki yazarın hayatı, ilmî kişiliği ve eserleri tanıtılmıştır. İnceleme, Mahmud Esad'ın Tarih-i Dîn-i İslâm ile Ahmet Cevdet Paşa'nın Kısas-ı Enbiyâ ve Tevârih-i Hulefâ adlı eserleri üzerinden yürütülmüştür. Medine dönemi çerçevesinde şehir adı olarak Medine'nin kullanımı, hicret, muâhât, Mescid-i Nebevî'nin inşası, haremgâh, ezan, Kureyş'le ilişkiler, Yahudi ve Hristiyanlarla münasebetler, toplumsal yapı, ahlaki örneklik, siyasi liderlik, veda haccı ve defin gibi seçilmiş başlıklar ele alınmıştır. Bulgular, her iki yazarın dönemin ilmî, siyasî ve ideolojik atmosferine bağlı olarak Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Medine dönemine dair anlatılarında hem ortak vurgular hem de farklı yaklaşımlar sergilediğini ortaya koymaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması kullanılmış, inceleme karşılaştırmalı analiz tekniğiyle yapılandırılmış ve metinler tarihsel bağlam içinde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, bu araştırma 19. yüzyıl Osmanlı siyer yazıcılığını temsil eden iki önemli yazarın eserleri üzerinden, dönemin değişim dinamiklerinin siyer metinlerine nasıl yansıdığını anlamaya katkı sağlamaktadır. Özellikle Medine dönemi anlatımları üzerinden yapılan karşılaştırmalar, Osmanlı ilmi ve siyasi zihniyetinin siyer literatüründeki izdüşümlerini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study comparatively examines the works of Mahmud Esad Seydişehrî and Ahmet Cevdet Pasha two prominent figures of nineteenth-century Ottoman intellectual life through their portrayals of the Prophet Muhammad's (peace be upon him) Medina period. The research first outlines the historical development of the science of sīra and the trajectory of sīra writing in the Ottoman Empire, before introducing the lives, scholarly profiles, and works of the two authors. The main sources analyzed are Mahmud Esad's Tarih-i Dîn-i İslâm and Ahmet Cevdet Pasha's Kısas-ı Enbiyâ ve Tevârih-i Hulefâ. Within the framework of the Medina period, selected themes are examined, including the use of the city name Medina, the Hijra, the pact of brotherhood (muʾākhāt), the construction of the Prophet's Mosque, the ḥaremgāh, the call to prayer, relations with the Quraysh, interactions with Jews and Christians, social structure, moral exemplarity, political leadership, the Farewell Pilgrimage, and the burial of the Prophet. The findings reveal that both authors, shaped by the intellectual, political, and ideological conditions of their time, emphasized certain similarities as well as differences in their depictions of the Prophet's Medina period. Employing the literature review method within qualitative research and structured through comparative analysis, the study evaluates the texts in their historical context. Ultimately, this research contributes to understanding how the dynamics of change in the nineteenth-century Ottoman world were reflected in sīra writing. The comparative analysis of Medina-period narratives demonstrates the imprints of Ottoman intellectual and political thought on the sīra literature.
Benzer Tezler
- Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması
Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias
MAHMUT AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
FelsefeAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI
- Dictionary initiatives in the Ottoman Empire in the second half of the 19th century
XIZ.yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı'da sözlükçülük teşebbüsleri
FATMA SÜEDA SARI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Tarihİstanbul Medeniyet ÜniversitesiUluslararası Osmanlı Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNEŞ IŞIKSEL
- Türk edebiyatında Tûtî-nâme hikâyeleri (inceleme-tenkitli metin)
Parrot story in Turkish literature
İBRAHİM SONA
Doktora
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE AYNUR
- Erkek tarım işçilerinin kolorektal kanser hakkındaki bilgi düzeyleri, sağlık inanç düzeyleri ve kanser riskinin belirlenmesi
Determination of male agricultural workers' knowledge levels, health belief levels and cancer risk about colorectal cancer
YUSUF GÜVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikAydın Adnan Menderes ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜKHET BALLIEL