Birinci basamakta çölyak hastalığı farkındalığı ile sağlık okuryazarlığı ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between celiac disease awareness and health literacy in primary care
- Tez No: 990326
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYLİN BAYDAR ARTANTAŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuran bireylerin çölyak hastalığına yönelik farkındalık ve sağlık okuryazarlığı düzeylerini belirleyerek, erken tanı oranlarını artırmaya ve komplikasyonları önlemeye yönelik sağlık politikalarına veri sağlamayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel araştırma, Ankara Çayyolu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran, çölyak hastalığı tanısı olmayan 18-65 yaş aralığında 400 katılımcıyla Mart 2025 ile Haziran 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu, araştırmacılar tarafından literatüre dayanarak hazırlanmış çölyak hastalığına yönelik farkındalık ve toplumsal algı soruları, bilgi soruları ile TSOY-32 (Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği) kullanılmış; elde edilen verilerin istatistiksel analizinde ise anlamlılık düzeyi p <0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda çölyak hastalığı farkındalık düzeyi iyi düzeyde olanların TSOY-32 sınıflamasında 'mükemmel' olma oranı 'kötü' ve 'orta' düzeyde olanlara göre daha yüksek tespit edilmiştir (p=0,048). Çalışmamızın katılımcılarının büyük çoğunluğunun (%90,7) çölyak hastalığını duyduğu saptanmıştır. Farkındalık düzeyi, kişilerin eğitim düzeyi ile ilişkili bulunmuştur (p= 0,005), Katılımcıların %58,5'inin sınırlı ('Yetersiz' ve 'Sorunlu-Sınırlı') sağlık okuryazarlığına sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmamız, birinci basamağa başvuran hastaların önemli bir kısmında sınırlı sağlık okuryazarlığı olduğunu ortaya koymuştur. Aynı zamanda, çölyak hastalığı farkındalığının sağlık okuryazarlığı düzeyi yüksek olan bireylerde anlamlı ölçüde arttığını göstermiştir. Bu sonuçlar, toplumda çölyak hastalığı farkındalığını ve erken tanıyı desteklemek amacıyla, halkın genel sağlık okuryazarlığı düzeyini güçlendirmeye odaklanan eğitim ve bilinçlendirme programlarının kritik öneme sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: This study aims to determine the celiac disease awareness and health literacy (HL) levels of individuals applying to primary healthcare institutions. By doing so, it intends to provide data for health policies aimed at increasing early diagnosis rates and preventing complications. Methods: This cross-sectional study was conducted among 400 participants aged 18–65, who did not have a prior celiac disease diagnosis, applying to the Ankara Çayyolu Education Family Health Center between March 2025 and June 2025. The data collection instruments included a sociodemographic information form, a set of questions prepared by the researchers based on the literature concerning celiac disease awareness and social perception, general knowledge questions, and the TSOY-32 (Turkish Health Literacy Scale). A significance level of p <0.05 was accepted for the statistical analysis of the obtained data. Findings: In our study, the rate of being classified as 'excellent' in the TSOY-32 classification was found to be higher among those with a 'good' level of celiac disease awareness compared to those with 'poor' and 'moderate' levels (p=0.048). While a large majority of the participants (90.7%) reported prior exposure to information about celiac disease, the awareness level itself was significantly linked to educational attainment (p=0.005). Crucially, 58.5% of the participants demonstrated limited health literacy, underscoring a substantial deficit in fundamental health information processing skills across the sampled population. Conclusion: Our study revealed that a significant portion of patients applying to primary care have limited health literacy. Furthermore, it demonstrated that Celiac Disease awareness significantly increased among individuals with higher health literacy levels. These results clearly indicate the critical importance of implementing education and awareness programs that focus on strengthening the public's general health literacy level to support celiac disease awareness and early diagnosis in the community.
Benzer Tezler
- Menkul kıymet yatırımları açısından sermaye piyasası kanununa göre yayınlanan finansal tablo ve raporların yeterliliği
Başlık çevirisi yok
HAMDİ AYDIN
- Baba yoksunluğunun benlik kavramına etkisi ve babasız öğrencilerin problemlerinin hangi alanlarda yoğunlaştığının saptanması
Başlık çevirisi yok
OYA GÜNGÖRMÜŞ
- İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun kültür ve eğitim kavramı üzerine bir inceleme
An Examination of the concepts of culture and education of Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu
ABDULLAH DİKİCİ
