Birinci basamakta çölyak hastalığı farkındalığı ile sağlık okuryazarlığı ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between celiac disease awareness and health literacy in primary care
- Tez No: 990326
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYLİN BAYDAR ARTANTAŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuran bireylerin çölyak hastalığına yönelik farkındalık ve sağlık okuryazarlığı düzeylerini belirleyerek, erken tanı oranlarını artırmaya ve komplikasyonları önlemeye yönelik sağlık politikalarına veri sağlamayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel araştırma, Ankara Çayyolu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran, çölyak hastalığı tanısı olmayan 18-65 yaş aralığında 400 katılımcıyla Mart 2025 ile Haziran 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu, araştırmacılar tarafından literatüre dayanarak hazırlanmış çölyak hastalığına yönelik farkındalık ve toplumsal algı soruları, bilgi soruları ile TSOY-32 (Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği) kullanılmış; elde edilen verilerin istatistiksel analizinde ise anlamlılık düzeyi p <0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda çölyak hastalığı farkındalık düzeyi iyi düzeyde olanların TSOY-32 sınıflamasında 'mükemmel' olma oranı 'kötü' ve 'orta' düzeyde olanlara göre daha yüksek tespit edilmiştir (p=0,048). Çalışmamızın katılımcılarının büyük çoğunluğunun (%90,7) çölyak hastalığını duyduğu saptanmıştır. Farkındalık düzeyi, kişilerin eğitim düzeyi ile ilişkili bulunmuştur (p= 0,005), Katılımcıların %58,5'inin sınırlı ('Yetersiz' ve 'Sorunlu-Sınırlı') sağlık okuryazarlığına sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmamız, birinci basamağa başvuran hastaların önemli bir kısmında sınırlı sağlık okuryazarlığı olduğunu ortaya koymuştur. Aynı zamanda, çölyak hastalığı farkındalığının sağlık okuryazarlığı düzeyi yüksek olan bireylerde anlamlı ölçüde arttığını göstermiştir. Bu sonuçlar, toplumda çölyak hastalığı farkındalığını ve erken tanıyı desteklemek amacıyla, halkın genel sağlık okuryazarlığı düzeyini güçlendirmeye odaklanan eğitim ve bilinçlendirme programlarının kritik öneme sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: This study aims to determine the celiac disease awareness and health literacy (HL) levels of individuals applying to primary healthcare institutions. By doing so, it intends to provide data for health policies aimed at increasing early diagnosis rates and preventing complications. Methods: This cross-sectional study was conducted among 400 participants aged 18–65, who did not have a prior celiac disease diagnosis, applying to the Ankara Çayyolu Education Family Health Center between March 2025 and June 2025. The data collection instruments included a sociodemographic information form, a set of questions prepared by the researchers based on the literature concerning celiac disease awareness and social perception, general knowledge questions, and the TSOY-32 (Turkish Health Literacy Scale). A significance level of p <0.05 was accepted for the statistical analysis of the obtained data. Findings: In our study, the rate of being classified as 'excellent' in the TSOY-32 classification was found to be higher among those with a 'good' level of celiac disease awareness compared to those with 'poor' and 'moderate' levels (p=0.048). While a large majority of the participants (90.7%) reported prior exposure to information about celiac disease, the awareness level itself was significantly linked to educational attainment (p=0.005). Crucially, 58.5% of the participants demonstrated limited health literacy, underscoring a substantial deficit in fundamental health information processing skills across the sampled population. Conclusion: Our study revealed that a significant portion of patients applying to primary care have limited health literacy. Furthermore, it demonstrated that Celiac Disease awareness significantly increased among individuals with higher health literacy levels. These results clearly indicate the critical importance of implementing education and awareness programs that focus on strengthening the public's general health literacy level to support celiac disease awareness and early diagnosis in the community.
Benzer Tezler
- Çölyak hastalığı konusunda hekimlerin farkındalığı ve eğitimin etkisi
Physicians' awareness on celiac disease and the impact of education
AYŞE SÜMEYRA KARAOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN DR.İRFAN ŞENCAN
- İç hastalıkları hekimleri ve aile hekimlerinde çölyak hastalığı farkındalık düzeyinin belirlenmesi
Determination of celiac disease awareness level in internal medicine physicians and family physicians
ZEKİYE NUR AŞIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
GastroenterolojiSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİNE ADAŞ
- Çölyak hastalarında yaşam kalitesinin hastanın kendisi, ailesi ve aile hekimi tarafından değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life in celiac patients by the patient himself, his family and family doctor
MUSTAFA AZAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiHitit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA İREN AKBIYIK
- Çölyak hastalarının genel takip durumları ve çok boyutlu olarak yaşadıkları zorlukların araştırılması
Investigation of general follow-up situations and multidimensional difficulties of celiac patients
NURGÜL DOĞANAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN HÜSEYİN AKSOY
- Çocuk hekimleri ve aile hekimlerinde çölyak hastalığı hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığının araştırılması
Investigating the level of knowledge and awareness about celiac disease in paediatricians and family physicians
MERVE ÖNAL BAŞER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA ESRA ÖNAL