Ultra ı̇şlenmiş besin tüketimi ile ı̇rritabl bağırsak sendromu arasındaki ı̇lişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between ultra-processed food consumption and irritable bowel syndrome
- Tez No: 990325
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEGİN ELMAS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: İrritabl bağırsak sendromu, İşlenmiş gıdalar, Irritable bowel syndrome, Processed foods
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) tanısı almış 18-60 yaş arası bireylerin ultra işlenmiş besin (UİB) tüketimlerinin sağlıklı bireylerle karşılaştırılması ve belirli sosyodemografik, antropometrik, biyokimyasal ve psikososyal etkenler ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmaya 83 İBS'li (ortalama yaş 38,59±11,91 yıl; medyan BKİ 26,17 kg/m2) ve 71 sağlıklı birey (ortalama yaş 35,54±12,53 yıl; medyan BKİ 23,81 kg/m2) olmak üzere toplam 154 birey dahil edilmiştir. Bireylerin UİB tüketimleri Besin Tüketim Sıklığı Anketi aracılığıyla elde edilmiştir. Bireylerin stres algılarını değerlendirmek amacıyla Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) kullanılmıştır. İBS'li bireylerde günlük enerjinin UİB'lerden gelen oranı %25 iken sağlıklı bireylerde %8'dir (p<0,05). İBS'li ve sağlıklı bireyler arasında ASÖ toplam puanı bakımından anlamlı bir farklılık görülmemiştir (p>0,05). ASÖ alt faktörlerinden Stres/Rahatsızlık Algısı puanı ise İBS'li bireylerde sağlıklı bireylere kıyasla daha yüksektir (p<0,05). Grup içi değerlendirmede, ASÖ toplam puanıyla UİB tüketimi arasında hem İBS'li bireyler (r=0,251, p=0,022) hem de sağlıklı bireyler (r=0,295, p=0,012) için anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir. Sağlıklı bireylerin meyve, sebze ve kuruyemiş tüketimi daha yüksektir (p<0,05). Besin ögesi tüketimleri incelendiğinde, İBS'li bireyler kontrol grubuna kıyasla daha düşük protein, yağ, tekli doymamış yağ asitleri, çoklu doymamış yağ asitleri ve diyet lifi tüketimine sahiptirler (p<0,05). NOVA sınıflandırmasında tanımlanan UİB'ler, İBS hastalığı riskini 1,419 kat arttırmaktadır (%95 GA: 1,243-1,620, p<0,001). Bulgularımızın doğrulanması, nedenselliğin ve potansiyel etki mekanizmasının belirlenebilmesi için daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to compare the consumption of ultra-processed foods (UPF) among individuals aged 18-60 diagnosed with Irritable Bowel Syndrome (IBS) with that of healthy individuals and to examine its relationship with specific sociodemographic, anthropometric, biochemical, and psychosocial factors. The study included a total of 154 individuals, comprising 83 individuals with IBS (mean age 38.59±11.91 years; median BMI 26.17 kg/m²) and 71 healthy individuals (mean age 35.54±12.53 years; median BMI 23.81 kg/m²). The individuals' UPF consumption was obtained through the Food Frequency Questionnaire. The Perceived Stress Scale (PSS) was used to assess the individuals' stress perceptions. The proportion of daily energy from UPFs is 25% in individuals with IBS, while it is 8% in healthy individuals (p<0.05). No significant difference was observed between individuals with IBS and healthy individuals in terms of the total PSS score (p>0.05). However, the score for the Stress/Distress Perception subscale of the PSS is higher in individuals with IBS than in healthy individuals (p<0.05). In the within-group analysis, a significant association was observed between the total PSS score and UPF consumption in both individuals with IBS (r =0.251, p=0.022) and healthy individuals (r=0.295, p=0.012). Healthy individuals consume more fruits, vegetables, and nuts (p<0.05). When nutrient intakes were examined, individuals with IBS had lower intakes of protein, fat, monounsaturated fatty acids, polyunsaturated fatty acids, and dietary fiber compared to the control group (p<0.05). UPFs defined in the NOVA classification increase the risk of IBS by 1.419 times (95% CI: 1.243-1.620, p<0.001). Further studies are needed to validate our findings and determine causality and potential mechanisms of action.
Benzer Tezler
- Ofis çalışanlarında ultra işlenmiş besin tüketimi ile tükenmişlik sendromu ve depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluating the relationship between consumption of ultra-processed foods in office workers and burnout syndrome, depression, anxiety, and stress
MÜGEM KUZAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAZİYE ECEM CENGİZ
- GEBELERDE BESİN GÜVENCESİZLİĞİNİN ULTRA İŞLENMİŞ BESİN TÜKETİMİ VE YEME DAVRANIŞLARI İLE İLİŞKİSİ
THE RELATIONSHIP BETWEEN FOOD INSECURITY IN PREGNANT WOMEN AND THE CONSUMPTION OF ULTRA PROCESSED FOODS AND EATING BEHAVIORS
DİLAY KARABIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEVSER TARI
- Yetişkin bireylerde sağlıklı ortoreksiya ve ortoreksiya nervoza'nın ultra işlenmiş besin tüketimi ve slow food farkındalığı ile ilişkisi
The relationship between healthy orthorexia and orthorexia nervosa in adult individuals with ultra-processed food consumption and slow food awareness
YAREN ERKEÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikÜsküdar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TEVFİK KOÇAK
- Yetişkin bireylerde hedonik hiperfaji ve vücut ağırlığı bakımından kendini damgalama durumu ile ultra işlenmiş besin tüketimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of relationship between hedonic hyperphagia, weight self-stigma and ultra-processed food consumption in adults
ZEHRA DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU AĞAGÜNDÜZ
- Lise öğrencilerinde ultra işlenmiş besin tüketiminin, diyet kalitesi ve beslenme okuryazarlığı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between ultra-processed food consumption and diet quality and nutrition literacy in high school students
BEYZA NUR GÜRGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ECEM ŞAZİYE ÖRKÜ