Ergenlerde primer dismenore ile başa çıkma yöntemlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of coping methods with primary dysmenorrhea in adolescents
- Tez No: 990449
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALKIM ÖDEN AKMAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Primer dismenore, ergen, özbakım, başa çıkma stratejileri, ağrı yönetimi, Primary dysmenorrhea, adolescent, self-care, coping strategies, pain management
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Primer dismenore, menarştan yaklaşık 6-12 ay sonrasında başlayan, altta yatan organik bir neden olmaksızın menstrüasyon sırasında ortaya çıkan tekrarlayıcı alt abdominal ağrılarla karakterize bir durumdur. Kız ergenlerde sıklıkla görülmekle beraber; günlük yaşam aktivitelerini, okul devamlılığını ve psikososyal işlevselliği olumsuz etkilemektedir. Bu araştırmanın amacı, primer dismenore tanısı almış ergen bireylerin ağrıyla başa çıkma yöntemlerini belirlemek, özbakım davranışlarını değerlendirmek ve baş etme stratejileri ile ağrı şiddeti arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız prospektif kesitsel bir araştırmadır. Aralık 2024- Haziran 2025 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Ergen Sağlığı Polikliniği'ne başvuran ve primer dismenore tanısı alan 302 kız ergen ile yürütülmüştür. Veriler; Sosyodemografik Bilgi Formu, Ağrı Sayısal Derecelendirme Ölçeği (SDÖ), Primer Dismenore ile Başa Çıkma Ölçeği ve Adölesan Dismenore Özbakım Ölçeği (ADÖÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme ile toplanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan 302 ergen kızın yaş ortalaması 15,05±1,60 yıl, vücut kitle indeksi (VKİ) ortalaması 22,26±4,99 kg/m² ve menarş yaşı ortalaması 11,77±1,18 yıl olarak belirlenmiştir. Dismenore skoru ortalaması 7,06±1,86 olup, katılımcıların %55'i orta, %45'i şiddetli düzeyde ağrı bildirmiştir. En sık görülen eşlik eden semptomlar halsizlik (%78,1), sinirlilik (%76,2) ve bel ağrısı (%65,6) olmuştur. Katılımcıların %63,9'unda ailede dismenore öyküsü bulunurken, %80,1'i ağrı kesici kullanmakta ve %82,6'sı bu tedaviden fayda görmektedir. Dismenore skoru ile yaş, eşlik eden şikayetler (sık idrara çıkma [p = 0,055] ve konsantrasyon bozukluğu [p = 0,398] hariç), başa çıkmada kullanılan yöntemler (egzersiz [p = 0,108] ve yoga [p = 0,621] hariç), ağrı kesici kullanımı, tercih edilen ağrı kesici türü, zamanı ve düzeni, hastaneye başvuru sayısı, okul devamsızlığı ve günlük yaşamın etkilenmesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0,05). Adölesan Dismenore Özbakım Ölçeği toplam puan ortalaması 105,95±32,03 olup; yaş ile zayıf düzeyde, dismenore skoru ile ise orta düzeyde pozitif korelasyon göstermiştir. Anne eğitim düzeyi arttıkça, ailede dismenore öyküsü olanlarda ve dismenore skoru şiddetli olanlarda ( SDÖ ≥ 8) ADÖÖ puanları anlamlı şekilde yüksektir (p<0,05). Alt boyutları incelendiğinde öz kontrol alt boyutu ( p=0,125) dışındaki tüm alt boyutlarda dismenore skoru arttıkça ADÖÖ alt boyut puanı artmaktadır. Sonuç: Ergenlerde primer dismenore yaygındır ve günlük yaşam aktivitesini olumsuz etkilemektedir. Kesitsel ve çok merkezli araştırmalardan elde edilen bulgular doğrultusunda, okul temelli sağlık eğitimi programlarının tasarlanması, bireylerde özbakım bilincinin güçlendirilmesi ve ailelerin sürece aktif katılımının sağlanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Primary dysmenorrhea is a condition characterized by recurrent lower abdominal pain during menstruation, occurring approximately 6–12 months after menarche and without any underlying organic pathology. Although it is commonly observed among adolescent girls, it adversely affects daily life activities, school attendance, and psychosocial functioning. The aim of this study was to determine the coping strategies used by adolescents diagnosed with primary dysmenorrhea, to assess their self-care behaviors, and to examine the relationship between coping strategies and pain severity. Materials and Methods: This study was designed as a prospective cross-sectional research. It was conducted between December 2024 and June 2025 with 302 adolescent girls who were diagnosed with primary dysmenorrhea and presented to the Adolescent Health Outpatient Clinic of Ankara Bilkent City Hospital. Data were collected through face-to-face interviews using the Sociodemographic Information Form, the Numerical Rating Scale (NRS) for Pain, the Primary Dysmenorrhea Coping Scale, and the Adolescent Dysmenorrhea Self-Care Scale (ADSCS). Results: The mean age of participants was 15,05 ± 1,60 years, the mean body mass index (BMI) was 22,26 ± 4,99 kg/m², and the mean age at menarche was 11,77 ± 1,18 years. The mean dysmenorrhea score was 7,06 ± 1,86; 55% of participants reported moderate pain, while 45% reported severe pain. The most frequently reported accompanying symptoms were fatigue (78,1%), irritability (76,2%), and low back pain (65,6%). A family history of dysmenorrhea was present in 63,9% of participants, 80,1% used analgesics, and 82,6% reported benefit from this treatment. Statistically significant associations were found between dysmenorrhea scores and age, accompanying symptoms (except frequent urination [p = 0,055] and concentration problems [p = 0,398]), coping methods (except exercise [p = 0,108] and yoga [p = 0,621]), analgesic use, type, timing and regularity of analgesic use, frequency of hospital visits, school absenteeism, and impairment of daily activities (p < 0,05). The mean total ADSCS score was 105,95 ± 32,03; showing a weak positive correlation with age and a moderate positive correlation with dysmenorrhea scores. Higher maternal education level, presence of a family history of dysmenorrhea, and severe dysmenorrhea (NRS ≥ 8) were associated with significantly higher ADSCS scores (p < 0,05). In subscale analysis, all subscales except self-control (p = 0,125) showed higher scores with increasing dysmenorrhea severity. Conclusion: Primary dysmenorrhea is common among adolescents and negatively impacts daily life activities. Based on findings from cross-sectional and multicenter studies, it is recommended to design school-based health education programs, enhance self-care awareness, and encourage active family involvement in the management process.
Benzer Tezler
- Adelosan çağdaki okul öğrencilerinde primer dismenore sıklığı, etkileri ve öğrencilerin dismenore ile başa çıkma yöntemleri
Adelosan frequency of primary dysmenorea in current school students, its effects and methods of coating with dysmenorea
EMRE ŞİMŞEKYILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve DoğumHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE GÜLER OKYAY
- Primer dismenoresi olan ve olmayan ergenlerde ovulasyon sıklığının belirlenmesi
Evaluation of ovulation frequency in adolescents with and without primary dysmenorrhea
ALKIM ÖDEN AKMAN
Doktora
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiAdölesan Sağlığı Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY KANBUR
- Gençlerin dismenore deneyimlerinin incelenmesi
Investigation of young people's experience in dysmenorrhea
ÖZNUR YAŞAR
Doktora
Türkçe
2019
HemşirelikEge ÜniversitesiKadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEZER ER GÜNERİ
- Dismenoreli adölesanlarda reiki uygulamasının ağrı, yorgunluk ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of reiki application on pain, fatigue and quality of life in adolescents with dysmenorrhea
FERDANE TAŞ
- Adölesan idiopatik skolyozda menstrual ağrı şiddetine göre skolyoz şekli ve spino-pelvik parametrelerin incelenmesi
Investigation of scoliosis type and spino-pelvic parameters according to menstrual pain severity in adolescent idiopathic scoliosis.
BURCU ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERAP ÖZGÜL