Geri Dön

Yeterli miktarda su içmeyen yaşlılara verilen sağlık inanç modeli temelli eğitimin günlük su tüketim miktarı ve susuzluk belirtileri üzerine etkisi

The effect of health belief model-based education given to elderly individuals with insufficient water intake on daily water consumption and dehydration symptoms

  1. Tez No: 990521
  2. Yazar: ARZU ÇİMEN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. REVA BALCI AKPINAR
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Hemşirelik, Nursing
  6. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Nursing
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Atatürk Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu araştırma, yetersiz su tüketen yaşlı bireylere Sağlık İnanç Modeli doğrultusunda verilen eğitimin; günlük su alım miktarı ile birlikte hidrasyon biyobelirteçleri, susuzluk belirtileri ve klinik göstergeler üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Bu randomize kontrollü çalışma, Bayburt İli Aydıntepe İlçesinde yürütülmüştür. Günlük su tüketimi 1000 ml'nin altında olan, 65 yaş üzeri 80 birey çalışmaya dahil edilmiş; katılımcılar blok randomizasyon yöntemiyle müdahale (n=40) ve kontrol (n=40) gruplarına ayrılmıştır. Müdahale grubuna Sağlık İnanç Modeli (SİM) temelli, yüz yüze eğitim ve 15 gün sonra pekiştirme eğitimi verilmiştir. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Su Tüketim Takip Çizelgesi, Susuzluk Rahatsızlık Ölçeği (SRÖ), Göz Kuruluğu Ölçeği (OSDI) ve refraktometre ile toplanmıştır. Analizlerde SPSS 25.0 kullanılmış; verilerin değerlendirilmesinde bağımlı ve bağımsız örneklem t-testleri, ki-kare ve Fisher's exact testleri, ANOVA, Mann-Whitney U testi ile Wilcoxon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Son test ölçümlerine göre yapılan gruplar arası karşılaştırmada, müdahale grubunun 30 günlük ortalama günlük su tüketimi düzeyinin kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Kontrol grubunda izlem süresi boyunca günlük su tüketiminde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim saptanmamıştır (p>0.05). Susuzluk Rahatsızlığı Ölçeği toplam puanı ile ağız kuruluğu belirtileri açısından son testte gruplar arasında müdahale grubu lehine anlamlı farklılıklar saptanmış, kontrol grubunda ise anlamlı bir değişim izlenmemiştir (p<0.05). Son test ölçümlerinde idrar dansitesi ve kırılma indisi değerlerinin de gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0.05). Göz kuruluğu puanlarında, son testte yapılan gruplar arası karşılaştırmada müdahale grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir azalma saptanmış, ancak bu değişimin etki büyüklüğünün düşük düzeyde olduğu (Cohen's d=0.041) belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç: Araştırmada bulguları, SİM temelli eğitimin yaşlı bireylerde günlük su tüketimini artırdığını ve susuzluk belirtilerini azalttığını göstermektedir.

Özet (Çeviri)

Aim: This study was conducted to determine the effects of education based on the Health Belief Model, provided to older adults with inadequate water intake, on daily water consumption as well as hydration biomarkers, thirst-related symptoms, and clinical indicators. Material and Method: This randomized controlled study was conducted in the Aydıntepe District of Bayburt Province. A total of 80 individuals aged 65 years and older with a daily water intake below 1000 mL were included in the study; participants were assigned to the intervention (n = 40) and control (n = 40) groups using the block randomization method. The intervention group received face-to-face education based on the Health Belief Model (HBM), followed by a reinforcement education session after 15 days. Data were collected using the Descriptive Information Form, Water Intake Monitoring Chart, Thirst Discomfort Scale (DDS), Ocular Surface Disease Index (OSDI), and refractometer measurements. Statistical analyses were performed using SPSS version 25.0; paired and independent samples t-tests, chi-square and Fisher's exact tests, ANOVA, Mann–Whitney U test, and Wilcoxon analysis were applied for data evaluation. Results: Based on the between-group comparison of post-test measurements, the 30-day mean daily water intake of the intervention group was found to be significantly higher than that of the control group (p<0.05). No statistically significant change in daily water intake was observed in the control group during the follow-up period (p>0.05). With respect to the total score of the Thirst Discomfort Scale and oral dryness symptoms, significant differences were identified between the groups at post-test in favor of the intervention group, whereas no significant change was observed in the control group (p<0.05). Post-test measurements also demonstrated statistically significant between-group differences in urine specific gravity and refractive index values (p<0.05). Regarding ocular dryness, the between-group comparison at post-test revealed a statistically significant reduction in favor of the intervention group; however, the effect size of this change was small (Cohen's d=0.041) (p<0.05). Conclusion: The findings of the study indicate that Health Belief Model–based education increased daily water intake and reduced thirst-related symptoms in older adults.

Benzer Tezler

  1. İçme suyuyla kronik olarak arseniğe maruz kalmış bireylerin periferik kan lenfositlerinde genotoksik hasarın araştırılması

    Evaluation of the genotoxic damage of the peripheral blood lymphocyte of individuals exposed to arsenic by well water

    SEYFULLAH DAĞISTANLI

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1995

    Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıGazi Üniversitesi

    PROF.DR. SEMRA SARDAŞ

  2. Menemen ovası Maltepe sulamasında yeterli ve kısıtlı su koşullarında işletme optimizasyonu ve optimum su dağıtımı

    An Application on farm optimization, optimum water distribution with adequate and limited water supply in Menemen plain of Maltepe irrigation

    AHMET ŞEREN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    İşletmeGazi Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. HALUK SOYUER

  3. Model şebeke su boru sisteminde oluşan biyofilmdeki bakteriler üzerine kısa süreli kurumanın etkisi

    The effect of short-time drying on bacteria related with biofilm formed in model water pipe rig system

    SÜLEYMAN HOCA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Mikrobiyolojiİstanbul Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ESRA İLHAN SUNGUR

  4. Tekstil endüstrisi atık sularında membran proseslerle su geri kazanımı ve konsantre giderimi için farklı teknolojilerin denenmesi

    Testing of different technologies for concentrate of membrane treatment technologies in industrial waste water

    ALPER YAZAGAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DERYA YÜKSEL İMER

  5. Nihai kullanım amacına göre uygulanan membran prosesler ve diğer su arıtma yöntemleri ile içme ve proses suyu üretiminin maliyet

    The cost analysis of obtaining drinking and process water and water treatment systems for the end use purposes

    SALİHA ÜNAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. İSMAİL KOYUNCU