Uygur çocuk edebiyatı: Abdülhekim Baki İltebir'in çocuk edebiyatı eserlerinin incelenmesi
Uyghur children's literature: An analysis of Abdülhekim Baki İltebir's works for children
- Tez No: 990690
- Danışmanlar: DOÇ. DR. REYİLA KAŞGARLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de çocuk edebiyatı alanındaki araştırmalar son yıllarda belirgin biçimde artmıştır. Yayımlanan kitaplar ile yüksek lisans ve doktora tezleri incelendiğinde, çocuk edebiyatının yalnızca edebî bir alan olarak değil; aynı zamanda pedagojik ve sosyolojik boyutlarıyla da ele alındığı görülmektedir. Öte yandan, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları üzerine yapılan çalışmaların çoğalmasıyla birlikte Uygur edebiyatına dair araştırmalar da literatürde yer almaya başlamıştır. Ancak genel literatür taraması, Türk dünyası edebiyatlarına dair çalışmalarda çocuk edebiyatı üzerine yapılan araştırmaların oldukça az olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Doğu Türkistan bağlamında Uygur çocuk edebiyatını inceleyerek alana katkı sunmayı hedeflemektedir. Çalışmada Uygur yazar Abdülhekim Baki İltebir'in çocuklar için kaleme aldığı eserler incelenerek Uygur çocuk edebiyatına dair bütüncül bir değerlendirme yapılmaya gayret edilmiştir. Bu kapsamda, yazarın çeşitli türlerden seçilen 25 çocuk eseri tematik, yapısal ve pedagojik açılardan analiz edilmiş ve İltebir özelinde Uygur çocuk edebiyatının genel özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışma, giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde literatürdeki mevcut durum, araştırmanın amacı, yöntemi kapsamı ve sınırlılıkları, ele alınmıştır. Birinci bölümde çocuk edebiyatının kuramsal temelleri ile Uygur çocuk edebiyatının genel görünümü sunulmuştur. İkinci bölümde Abdülhekim Baki İltebir'in hayatı ve edebî kişiliği ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise yazarın çocuklar için yazdığı 25 eser tematik, yapısal ve pedagojik açılardan değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde elde edilen bulgular özetlenmiş ve konuyla ilgili önerilerde bulunulmuştur. Buna ek olarak, çalışmanın sonunda analiz edilen 25 eserin Uygurca orijinalleri, çeviri yazıları ve Türkiye Türkçesine aktarmaları sunulmuştur. Ayrıca yazarın çocuk edebiyatına dair kaleme aldığı iki kısa makale de Türkiye Türkçesine aktarılarak ekler kısmına dâhil edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Research in the field of children's literature in Turkey has increased significantly in recent years. An examination of published books, as well as master's and doctoral theses, reveals that children's literature is addressed not only as a literary field but also through its pedagogical and sociological dimensions. Moreover, with the growing number of studies on Contemporary Turkic Dialects and Literatures, research on Uyghur literature has also begun to appear in the academic literature. However, a general review of the literature indicates that studies focusing on children's literature remain quite limited within research on the literatures of the Turkic world. This study aims to contribute to the field by examining Uyghur children's literature within the context of East Turkestan. In this study, an attempt is made to provide a comprehensive evaluation of Uyghur children's literature through an analysis of the works written for children by the Uyghur author Abdülhekim Baki İltebir. Within this framework, twenty-five of the author's works, selected from various literary genres, are analyzed in terms of their thematic, structural, and pedagogical aspects. Based on this analysis, the general characteristics of Uyghur children's literature, as reflected in İltebir's works, are identified. The study consists of an introduction, three main chapters, and a conclusion. The introduction discusses the current state of the literature, the aim of the research, its methodology, scope, and limitations. The first chapter presents the theoretical foundations of children's literature and provides a general overview of Uyghur children's literature. The second chapter examines in detail the life and literary personality of Abdülhekim Baki İltebir. The third chapter analyzes the author's twenty-five children's works from thematic, structural, and pedagogical perspectives. The conclusion summarizes the findings of the study and offers suggestions related to the subject. In addition, the appendices include the original Uyghur texts of the twenty-five analyzed works, their transcriptions, and their translations into Turkey Turkish. Furthermore, two short articles written by the author on children's literature are also translated into Turkey Turkish and included in the appendices.
Benzer Tezler
- Uygur çocuk edebiyatından seçme oyunlar ve oyunların çocuklara kazanımları
Selected games from Uyghur children's literature and their benefits for children
SEVDE MARASALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EKREM AYAN
- Halide Edip Adıvar'ın eserlerinde çocuk
Child in the works of Halide Edib Adıvar
EMRE GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELDA UYGUR GÜRBÜZ
- Süreli çocuk yayınlarında edebî türler ve bu türlerin Türkçe öğretimine katkıları (2011-2012)
Literal genres in children magazines and their contributions to Turkish teaching (2011-2012)
MUSTAFA SAİD KIYMAZ
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçenin Eğitimi ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUAMMER NURLU
PROF. DR. ERDOĞAN UYGUR
- Yeni Uygur Türkçesinde örtmeceler
Euphemisms in modern Uighur
SADIK BAYKARA
Doktora
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
- Tarihî Türk yazı dillerinde alet isimleri
Tool names in historical Turkish written languages
GÖKBERK ONARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERDAL KARA