Kemâlüddîn el-Endicânî'nin İslam mezheplerine bakışı: Sıdku'l-kelâm örneği
Kamāl al-Dīn al-Andijānī's perspective on Islamic sects: The case of Ṣıdq al-Kalām
- Tez No: 990716
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİL İBRAHİM BULUT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Endicânî, Ṣıdḳu'l-kelâm, İslâm mezhepleri, Hanefî-Mâtürîdî, fırka, Andijānī, Ṣidq al-Kalām, Islamic sects, Hanafī-Māturīdī, firqa
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslâm düşünce tarihinde ortaya çıkmış olan önemli itikadî mezheplerden biri Mâtürîdîlik'tir. Ebû Hanîfe (ö. 150/767) ve Ebû Mansûr el-Mâtürîdî'nin (ö. 333/944) görüşleri etrafında oluşan ve bu görüşlerin/öğretilerin zamanla sistematize edilmesi neticesinde büyük bir ekole dönüşen Mâtürîdîlik ile bu ekolün temsilcileri olan Mâtürîdî âlimler, tarihî süreçte yaşanan bazı sebeplerden dolayı yeterli ilgi ve alakaya muhatap olamamışlardır. Fakat son dönemlerde Mâtürîdîlik çalışmaları ivme kazanmış, mezhep âlimlerine dair önemli çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Hak ettiği gerekli ilgiyi görememiş olsa da hakkında çalışmalar yapılmaya başlanan Mâtürîdî âlimlerinden biri de h. 8. yüzyılda yaşamış olan Kemâlüddîn el-Endicânî'dir (ö. 777/1375'ten sonra). O, Ṣıdḳu'l-kelâm fî 'ilmi'l-kelâm adlı hacimli bir eser telif etmiş, bu eserinde Mâtürîdî kelâmına, İslâm mezheplerine, diğer dinlere ve gruplara/akımlara dair önemli bilgiler vermiştir. Bu çalışma; Endicânî ve Ṣıdḳu'l-kelâm adlı eseri ile bu eser bağlamında onun; İslâm mezheplerine bakışının, dinleri ve mezhepleri tasnifinin ve mezhepler tarihçiliğinin detaylı bir şekilde ele alınması amacına matuf olarak hazırlanmış olup üç bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm'de Endicânî'nin hayatı, ilmî şahsiyeti ve eserleri ele alınmıştır. İkinci Bölüm'de Ṣıdḳu'l-kelâm'ın tanıtımına yer verilmiş ve bu eser bağlamında Endicânî'nin mezhepler tarihçiliği ele alınmıştır. Üçüncü Bölüm'de yine Ṣıdḳu'l-kelâm'ı bağlamında Endicânî'nin İslâm mezheplerine bakışı ile dinleri ve mezhepleri tasnifi incelenmiş, tasnif sistemi mezhepler tarihi kaynaklarıyla karşılaştırılmış ve böylece özgün yönleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada mezhepler tarihi metodolojisinin temel ilke ve yöntemlerine başvurulmuş olup bu doğrultuda“şahıslar üzerinde derinleşme”ilkesi ile“betimleyici/tasvir edici”yöntem esas alınmıştır.
Özet (Çeviri)
The Māturīdiyyah stands as one of the significant creedal schools to have emerged within the history of Islamic thought. This school, which emerged based on the views of Abū Ḥanīfah (d. 150/767) and Abū Manṣūr al-Māturīdī (d. 333/944). These views, later on, evolved into a major school of thought through the gradual systematization of these doctrines, along with its representative scholars. Even though it has a great impact, historically it has not been the subject of sufficient academic interest and attention due to various factors. In recent periods, however, studies on Māturīdite school have gained a momentum, initiating significant research into its scholars. Among these Māturīdite scholars is Kamāl al-Dīn al-Andijānī (d. after 777/1375), who lived in the 8th century AH. Although he has yet to receive the full attention he deserves, research concerning him has commenced. He authored a voluminous work titled Ṣidq al-Kalām fī 'ilm al-kalām, in which he provided substantial information concerning Māturīdite kalām (theology), Islamic sects, other religions, and various groups or movements. This study has been prepared with the specific aim to conduct a detailed analysis of al-Andijānī and his work, Ṣidq al-Kalām. It consists of three chapters, focusing within the context of this book, on his perspective on Islamic sects, classification (tasnif) of religions and sects and his approach to the historiography of sects. The first chapter addresses the life, scholarly persona and works of al-Andijānī. The second chapter provides an introduction to Ṣidq al-Kalām and, within the framework of this text, examines al-Andijānī's historiography of sects. The third chapter investigates al-Andijānī's perspective on Islamic sects, classification of religions and sects as presented in Ṣidq al-Kalām. This classification system is compared with primary sources in the field of history of sects in an effort to identify its original aspects. This work utilizes the fundamental principles and methods of history of sects methodology. Parallel to this approach, a“descriptive”method was adopted, grounded in the principle of“focusing in-depth on the personalities”.
Benzer Tezler
- Kemâlüddîn el-Endicânî'nin nübüvvet anlayışı
The concept of prophethood in the thought of Kamāl al-Dīn al-Andijānī
ALİ DEMİRYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinSinop ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM TOPRAK
- Mâtürîdîlik ve Eş'arîlik arasındaki ihtilâflı meselelerde Kemâlüddîn el-Endicânî'nin yeri (Sıdku'l-Kelâm kitabı özelinde)
The position of Kamāl al-Dīn al-Andijānī on the disputed issues between Matudirism and Ash'arism (A specific reference to the book Ṣidqu al-Kalām)
AYŞENUR ÇALIŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Dinİbn Haldun ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRETTİN NEBİ GÜDEKLİ
- Kemalüddin el Farisi'nin, İbnü'l-Heysem'in optik kitabının kırılmaya ait bölümüne yazdığı açıklamanın arapçadan çevirisi ve incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN GAZİ TOPDEMİR
- Kemâlüddîn el-Enbârî'nin“Kitâbü'd-dâ'î ile'l-İslâm fî Usûli 'İlmi'l-Kelâm”isimli eserinde Yahudilik ve Hristiyanlık eleştirisi
Kemaluddin el-Enbâri's criticism of jewish and Christianity in the work titled“Kitâbü'd-dâ'î ile'l-İslam fî usûli 'İlmi'l-Lelâm”
AYŞE BETÜL BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Dinİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA BOZKURT
- Kemalüddin Abdülvahid b. Abdülkerim ez–Zemlekânî (v. 651/1253) ve el Burhân'ül-Kâşif an i'Câzi'l-Kur'an adlı eseri
Kamāl al-di̇̄n ʻAbd al-Wāḥi̇d i̇bn ʻAbd al-Kari̇̄m Zamalkāni̇̄ (d. 651/1253) and his book named al-Burhan al-Kashif ʻan i'Jaz al-qur'an
MEHMED BAHAÜDDİN İSLAMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM GÖRENER